پىكىرلەر
حالىقتى زياندى تاعامنان قالاي قورعايمىز؟
«دەنساۋلىق – زور بايلىق». بىراق وسى بايلىقتىڭ قادىرىن ساۋشىلىقتا كوبىمىز بىلە بەرمەيمىز. ادامنىڭ ءتانى – اللانىڭ اماناتى. بۇل اماناتقا ادالدىقپەن قاراۋ, ياعني دەنساۋلىقتى ساقتاۋ ءھام قورعاۋ – باستى پارىز.
08 اقپان, 2021
اۋىل اكىمىن سايلارمىز-اۋ... تەك كىمدى جانە قالاي سايلايمىز؟
وسىدان التى جىل بۇرىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ شال اقىن اۋدانىنا قاراستى قاراتال اۋىلىندا بولىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەزدەسكەنىمدە, ولار ءبىر كەلەڭسىزدىك جايلى قىنجىلا ايتقان ەدى. كوپتىڭ كوكەيىندەگى ءسوزدى ءبىر اقساقال: «اۋىلدىڭ شەتىندەگى سۋ تولتىراتىن مۇنارانى كوزىڭىز شالعان شىعار؟ وعان التى شاقىرىمداعى اۋدان ورتالىعىنان سۋ قۇبىرى تارتىلعان. بەس-التى جىلدان بەرى بوسقا تۇر. وعان قازىنانىڭ ميلليونداعان تەڭگەسى تەككە شىعىن بولدى. نەگە دەيسىز بە؟ اۋىلىمىزدىڭ بىردە-ءبىر تۇرعىنى وعان كەلىپ تۇرعان اۋىز سۋدى قالتاسىنان اقشا شىعارىپ, ساتىپ العىسى كەلمەيدى. سەبەبى ءبارى ءوز ءۇيىنىڭ جانىنان قۇدىق قازىپ العان. بىزدەن وسى سۋ قۇبىرى كەرەك پە, ونىمەن كەلەتىن اۋىز سۋدى ساتىپ الۋعا قارسى ەمەسسىزدەر مە دەپ سۇراعان نە اۋىلدىڭ, نە اۋداننىڭ اكىمى بولعان جوق. ەندى, مىنە, ول بوسقا ءشىرىپ تۇر. مەملەكەت قارجىسىن بۇلاي دالاعا شاشۋعا بولا ما؟» دەپ كۇيىنە جەتكىزگەن ەدى.
05 اقپان, 2021
ينتەرنەتتە ءبىر اۆتور: ء«سىز» دەپ سويلەۋ ادامداردىڭ اراسىن الشاقتاتىپ, ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمىن ازايتادى. ونداي سۋبورديناتسيا اتا-انا مەن بالا اراسىندا بولماۋى كەرەك. بالا ونداي كەزدە بەيسانالى تۇردە اتا-اناسىن بوتەن ادام رەتىندە قابىلدايدى. سوندىقتان بالا اتا-اناسىنا ء«سىز» دەمەي, «سەن» دەپ سويلەۋى كەرەك, ء«سىز» دەپ تانىمايتىن بوتەن ادامعا نەمەسە اسا قۇرمەتتى ۇلكەن ادامدارعا عانا ايتىلادى» دەيدى. مۇنى وقىپ, جىلارىمىزدى نە كۇلەرىمىزدى بىلمەدىك.
04 اقپان, 2021
جاستار دەنساۋلىعى تۋرالى «شىندىق»
دوڭگەلەگەن دۇنيەنىڭ كەلەشەگى جاستاردىڭ قولىندا بولسا, ول بولاشاقتىڭ جارقىن بولۋى جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعى مەن بىلىمىنە بايلانىستى ەكەنىن بىلەمىز. ۇلتتىڭ ەندى ءبىر بۋىن الماسقاننان كەيىنگى بولمىسى بۇگىنگى جاسوسپىرىمدەردىڭ تاربيەسى مەن دەنساۋلىعىنا تاۋەلدى بولىپ قالاتىنىن وسى ماسەلەمەن تىكەلەي اينالىساتىن حالىقارالىق ۇيىمدار ۇدايى ايتىپ كەلەدى.
03 اقپان, 2021
مەملەكەتتەگى الەۋمەتتىك-ساياسي ۇدەرىستەردىڭ قالىپتاسۋىندا قوعامدىق پىكىردىڭ الاتىن ورنى زور. ول ءوز بويىنا داستۇرلەر مەن ومىرلىك تاجىريبەنى سىڭىرگەن الەۋمەتتىك قۇبىلىستاردىڭ قاتارىنا جاتاتىندىقتان, قوعامدىق ساناعا دا ىقپال ەتە الادى. بۇل ينستيتۋتتىڭ ساياسي پروتسەستەردى زاڭداستىرۋداعى ماڭىزى دا ۇلكەن.
02 اقپان, 2021
اتام قازاق: « ءسوز قادىرىن بىلمەگەن – ءوز قادىرىن بىلمەيدى» دەپ, ءسوز كيەسىن قىزىل-جاسىل ءبوز باعاسىنان جوعارى قويعان. «الارىم كەتسە كەتسىن, ايتارىم كەتپەسىن» دەپ, «جۇرەكتىڭ ءسوزىن سويلە, ءتىل» (اباي) دەگەن. وسى جۇرەك ءسوزىن سويلەگەندە, اتالى سوزدەن اتتاپ, اتاسىز ءسوزدى جاقتاعاندار نەگە ازايمايدى؟ الدە ءبوزدىڭ قۇدىرەتى ءجۇرىپ تۇرعاندا, ءسوز نەگە كەرەك دەي مە ەكەن؟
29 قاڭتار, 2021
بالا – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز. بولاشاعىمىز جارقىن بولۋى ءۇشىن بالدىرعانداردىڭ باقىتتى بالالىق شاعىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. بۇگىندە بالانىڭ الاڭسىز ءبىلىم الۋىنا, دۇنيەتانىمىن, قارىم-قابىلەتىن دامىتۋعا جاعداي جاساۋ جانە قولايلى قورشاعان ورتا قالىپتاستىرۋ بولاشاققا سالىنعان ءتيىمدى ينۆەستيتسيا رەتىندە باعالانادى. وكىنىشكە قاراي, بۇل يگىلىكتەن بالدىرعانداردىڭ كوبى قۇر قالىپ جاتادى.
28 قاڭتار, 2021
تار جەردە تىعىلىسىپ... توي-تومالاقتى ۇيدە وتكىزۋگە كوشتىك پە؟
بىلتىرعى جازدا كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنىڭ اسقىنىپ, القىمنان الىپ تۇرعان شاعىندا تۋعان اۋىلىمداعى اعايىنداردىڭ احۋالىن بىلمەك بولىپ, سونداعى تۋىستارمەن حابارلاستىم. «اللاعا شۇكىر, اۋىلىمىزعا ىندەت جەتكەن جوق. ءتىپتى بىزبەن كورشى تۇراتىن ءبىر قارىنداسىڭ كەشە عانا قاراعاندىعا تويعا بارىپ كەلدى...» دەپ قاراپ تۇر باۋىرىم. «بۇكىل ەل بويىنشا توتەنشە جاعداي جاريالانعان قازىرگى ۋاقىتتا ول 700 شاقىرىمداي جەردەگى قالاعا بارۋ ءۇشىن جولداعى بىرنەشە بلوك-بەكەتتەن قالاي ءوتىپ ءجۇر؟» دەگەن سۇراعىما «ونى ەندى ءوزىڭ بىلەسىڭ عوي...» دەپ جالتارىپ, كورشىسىنىڭ قۇپياسىن اشپاۋعا تىرىستى...
27 قاڭتار, 2021
بۇل جولى تاعى بىرنەشە براكونەر ۇستالدى. قازاقستاندا ەمەس, سوناۋ الىستاعى افريكادا. قارا قۇرلىقتاعى وقيعانىڭ بىزگە قانداي قاتىسى بار دەپ ويلاۋىڭىز مۇمكىن. بىراق جەر شارىنىڭ باسقا بولىگىندەگى جاعداي ءبىزدىڭ ەلگە دە اسەر ەتەدى ەكەن.
26 قاڭتار, 2021
ءوڭىردى كورمەگەن – ءومىردى كورمەگەن
ەرتەرەكتە مەملەكەت قامقورلىعىن قاجەت ەتەتىن, تابىسى ماردىمسىز وتباسىلاردى انىقتاۋ ولشەمشارتتارىن ايقىنداۋ كەزىندە اۋىلداعى اعايىننىڭ قوراسىنداعى تاۋىعىن عانا ەمەس, ونىڭ جىل ىشىندە تاباتىن جۇمىرتقاسىنا دەيىن ساناۋدى ۇسىنىپ, جۇرتقا كۇلكى بولعان شەنەۋنىك بار. ءسويتىپ, ول «اسفالتتا ءوسىپ», ءومىر بويى قالادا قىزمەت ەتكەندىگىنەن, جەرگىلىكتى جەردەگى جاعدايدى بىلمەيتىندىگىن بايقاتىپ العان.
25 قاڭتار, 2021
ىلكىدە ينتەرنەتتەن اراب ەلدەرىندە اۋقاتتى قوجايىنداردىڭ كەيبىر جابايى اڭ-قۇستاردى اسىراپ, دۇرىسى ەرمەك قىلىپ وتىرعانىن كورىپ تاڭعالاتىن ەدىك. گەپارد, گيەنا, ارىستان سياقتى ءتۇز تاعىلارىن كەڭ سارايلارىندا ۇستاپ, قىمبات كولىكتەرىنە وتىرعىزىپ الاتىن مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ بايشىكەشتەرىنە تاڭدايىمىزدى قاعاتىنبىز دا قوياتىنبىز. كەيىنىرەك ەلىمىزدە دە قاسقىر, تاۋىس سياقتى اڭ-قۇستاردى كوتتەدجدەرىندە ۇستاپ وتىرعان ازاماتتار تۋرالى ەستي باستادىق. البەتتە, اۋەلى تورداعى ءتۇز تاعىسىنا جانىڭىز اشيدى. ايتسە دە ەن دالا ەركەسىنىڭ ەركىندىگىن شەكتەگەندەردىڭ قاسىندا شەكتەن تىس اڭشىلىققا بوي الدىرعاندار قاۋىپتى مە, قالاي؟!.
22 قاڭتار, 2021
ءتىلدى قارىم-قاتىناس قۇرالى دەپ قانا ەمەس, ىشكى مادەنيەتىڭ مەن رۋحاني بەينەڭنىڭ, ءتالىم-تاربيەڭ مەن دۇنيەتانىمىڭنىڭ ايناسى دەپ باعالاۋعا اسا ءمان بەرە قويماۋىمىزدان كەيدە وپىق جەپ قالىپ جاتاتىنىمىز بار. گەرمانيادا تۇراتىن اينۇر اسقارقىزى ەسىمدى قىزىمىز ءوزىنىڭ جەلىدەگى پاراقشاسىندا: ء«وزىنىڭ ءمىنىن كورمەي, وزگەدەن ءمىن ىزدەۋ ادەتكە اينالىپ بارا ما, قالاي ءوزى. ءبىز قىتايلار سەكىلدى كوپ xالىق ەمەسپىز. كەڭ-بايتاق جەرىمىز بولعانىمەن, سول كەڭ جەردىڭ ءار تۇسىندا تارىداي شاشىلعان از عانا xالىقپىز... سوندا دا ءبىر-بىرىمىزگە اۋىر ءسوز ايتىپ, جازىقسىز ايىپتاپ, سەبەپسىز كىنالاپ, جانتالاسىپ جاتامىز. سونشاما نەگە ءىشىمىز تولىپ كەتكەن؟ ...ءبىر-بىرىمىزگە مەيىرىمدى بولايىقشى!» دەپ وي تاستاپتى.
21 قاڭتار, 2021
وتكەن اپتادا VII شاقىرىلىمداعى پارلامەنتتىڭ العاشقى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار حالىق الدىندا انت قابىلداعانى ءمالىم. ءبىر ساعاتتان اسا ۋاقىتقا سوزىلعان بۇل ءراسىمنىڭ «قىزىق-شىجىعى» جەتەرلىك.
20 قاڭتار, 2021
قازاقتا «سۇڭعىلا» دەگەن ءسوز بار. بۇل اتاۋ نەنى بىلدىرەدى دەگەنگە توقتالساق, 2013 جىلى جارىق كورگەن قازاق ءتىلىنىڭ ۇلكەن تۇسىندىرمە سوزدىگىندە: سۇڭعىلا دەپ – زەرەك, زەردەلى, تەز بايقاعىش, اڭعارىمپاز ادامدى ايتادى دەپتى. بۇل پايىم دۇرىس ارينە. ويتكەنى قازاق بالاسى باسقا جۇرتتان وسى سۇڭعىلالىق قاسيەتىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇرادى. وزبەك حالقىنىڭ ءبىرىنشى پرەزيدەنتى مارقۇم يسلام كاريموۆ «قازاقتان جولداسىڭ بولسا, جولدان اداسپايسىڭ» دەگەندى كوپ ايتاتىنى سياقتى, كۇللى الەم قاۋىمداستىعى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن ءبىر اۋىزدان «سۇڭعىلا ساياساتكەر» دەپ مويىنداعانى تەگىن ەمەس.
19 قاڭتار, 2021
باسەكەدە ۇتىلساق, كوبىنە ونىڭ سەبەبىن باپتىڭ كەلمەگەنىنەن ەمەس, باقتىڭ شاپپاعانىنان ىزدەپ جاتامىز. ءوزىمىزدى «ساتتىلىك سەرىك بولمادى» دەپ جۇباتقانسيمىز. شىن مانىندە, نەگىزگى ماسەلە باقتا ەمەس, باپتا ەكەنىن بىلە تۇرا, ونى مويىنداعىمىز كەلمەيدى.
15 قاڭتار, 2021
اقىن جىگىت اڭىراتىپ ولەڭ وقىپ وتىر: «...جۇرگەن شىعار باقىت مەنى تابا الماي, مەكەنجايىم بولماعان سوڭ تۇراقتى». قازاق پوەزياسىندا ولمەيتىن ەكى تاقىرىپ بولسا, ونىڭ بىرەۋى ماحاببات, ەكىنشىسى باسپانا جىرى شىعار دەپ ازىلدەدىك وعان. كەيىن كەڭ سارايداي ۇيگە كىردى ول اقىن, بىراق ولەڭدەرىنە قاراساق, باقىتتى ءالى ىزدەپ جۇرگەن سياقتى.
14 قاڭتار, 2021
ويپىرىم-وي, اتا-بابالارىمىزدىڭ تۇسىنە دە كىرمەگەن استا-توك ءبىر كەرەمەت توي بولىپ جاتىر. داۋلەتتى اۋلەتتىڭ داستارقانىندا نە جوق؟! بابىمەن پىسكەن بالىق, قۋىرىلعان تاۋىق, سىيماعاندىقتان تاباقتىڭ سىرتىنا شىنجىرداي اسىلعان قازى-قارتا, تالانتتى قىلقالام شەبەرلەرى سالعان ناتيۋرمورتتاي جەمىستەردىڭ ءتۇر-ءتۇرى. تىسكە باساردىڭ ءبارى – اسپازدىق ونەردىڭ شىڭى سىندى. مەيرامحانا دا ءسانى كەلىسكەن سالتاناتتى, قۇددى پاتشا سارايى ما دەرسىڭ!
13 قاڭتار, 2021
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى «ەگەمەندە» جارىق كورگەن «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىن: «تاۋەلسىز ەل بولۋ ونى جاريالاۋمەن نەمەسە مەملەكەتتىڭ ىرگەتاسىن قالاۋمەن شەكتەلمەيدى. تاۋەلسىزدىك ءۇشىن ناعىز كۇرەس كۇندەلىكتى ەڭبەكپەن, ۇزدىكسىز ءارى دايەكتى ەلدىك ساياساتپەن ماڭگى جالعاسادى. ءبىز قۋاتتى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزبەن عانا ۇلت رەتىندە جەر بەتىندە ساقتالامىز. وسى اينىماس اقيقاتتى بەرىك ۇستانۋىمىز قاجەت. «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات!» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوز ماڭگى ۇرانىمىز بولۋعا ءتيىس» دەپ اياقتاپتى.
07 قاڭتار, 2021
ءتورتىنشى ونجىلدىقتىڭ تۇجىرىمداماسى
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ ەل گازەتى «ەگەمەندە» جارىق كورگەن «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى ەلىمىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن وتىز جىل ىشىندەگى جەتكەن جەتىستىكتەرى عانا ەمەس, جارقىن بولاشاعى تۋرالى بايسالدى تالداۋ جاساۋىمەن دە قوعامدىق ساناعا سىلكىنىس جاساپ, ۇلتقا باعدار بەرەتىن تۇجىرىمدامالىق سيپاتىمەن وقىرمانعا وي سالدى. سوندىقتان بۇل قۇندى قۇجاتتى بۇگىنگى بەلەسىمىزدى باعامداعان, بولاشاعىمىزعا باعدار بەرگەن, قوعام قۇندىلىقتارىن تانىم مەن تالعام تارازىسىنان تولعاعان, ۇلتتى ۇرانشىلدىققا ەمەس, ۇستامدىلىققا ۇندەگەن ۇلاعاتتى ماقالا دەۋگە نەگىز بار.
06 قاڭتار, 2021
الەمدى ىندەت جايلاعالى تىعىلىپ توي جاساعاندار مەن كوپشىلىك جيىپ اس بەرگەندەردى ەستىگەندە قىنجىلىپ, «20 ميلليونعا جەتپەيتىن الاقانداي حالقىمىزدىڭ ءتۇرى مىناۋ, ال 80-100 ميلليون, ءتىپتى حالقى ودان دا اساتىن ەلدەردىڭ جۇرتى ءدال بىزدەگىدەي قالىپتا وزدەرىن ۇستاسا نە بولادى؟» دەپ ويلايتىنبىز.
05 قاڭتار, 2021
