پىكىرلەر
قازاقتا «سۇڭعىلا» دەگەن ءسوز بار. بۇل اتاۋ نەنى بىلدىرەدى دەگەنگە توقتالساق, 2013 جىلى جارىق كورگەن قازاق ءتىلىنىڭ ۇلكەن تۇسىندىرمە سوزدىگىندە: سۇڭعىلا دەپ – زەرەك, زەردەلى, تەز بايقاعىش, اڭعارىمپاز ادامدى ايتادى دەپتى. بۇل پايىم دۇرىس ارينە. ويتكەنى قازاق بالاسى باسقا جۇرتتان وسى سۇڭعىلالىق قاسيەتىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇرادى. وزبەك حالقىنىڭ ءبىرىنشى پرەزيدەنتى مارقۇم يسلام كاريموۆ «قازاقتان جولداسىڭ بولسا, جولدان اداسپايسىڭ» دەگەندى كوپ ايتاتىنى سياقتى, كۇللى الەم قاۋىمداستىعى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن ءبىر اۋىزدان «سۇڭعىلا ساياساتكەر» دەپ مويىنداعانى تەگىن ەمەس.
19 قاڭتار, 2021
باسەكەدە ۇتىلساق, كوبىنە ونىڭ سەبەبىن باپتىڭ كەلمەگەنىنەن ەمەس, باقتىڭ شاپپاعانىنان ىزدەپ جاتامىز. ءوزىمىزدى «ساتتىلىك سەرىك بولمادى» دەپ جۇباتقانسيمىز. شىن مانىندە, نەگىزگى ماسەلە باقتا ەمەس, باپتا ەكەنىن بىلە تۇرا, ونى مويىنداعىمىز كەلمەيدى.
15 قاڭتار, 2021
اقىن جىگىت اڭىراتىپ ولەڭ وقىپ وتىر: «...جۇرگەن شىعار باقىت مەنى تابا الماي, مەكەنجايىم بولماعان سوڭ تۇراقتى». قازاق پوەزياسىندا ولمەيتىن ەكى تاقىرىپ بولسا, ونىڭ بىرەۋى ماحاببات, ەكىنشىسى باسپانا جىرى شىعار دەپ ازىلدەدىك وعان. كەيىن كەڭ سارايداي ۇيگە كىردى ول اقىن, بىراق ولەڭدەرىنە قاراساق, باقىتتى ءالى ىزدەپ جۇرگەن سياقتى.
14 قاڭتار, 2021
ويپىرىم-وي, اتا-بابالارىمىزدىڭ تۇسىنە دە كىرمەگەن استا-توك ءبىر كەرەمەت توي بولىپ جاتىر. داۋلەتتى اۋلەتتىڭ داستارقانىندا نە جوق؟! بابىمەن پىسكەن بالىق, قۋىرىلعان تاۋىق, سىيماعاندىقتان تاباقتىڭ سىرتىنا شىنجىرداي اسىلعان قازى-قارتا, تالانتتى قىلقالام شەبەرلەرى سالعان ناتيۋرمورتتاي جەمىستەردىڭ ءتۇر-ءتۇرى. تىسكە باساردىڭ ءبارى – اسپازدىق ونەردىڭ شىڭى سىندى. مەيرامحانا دا ءسانى كەلىسكەن سالتاناتتى, قۇددى پاتشا سارايى ما دەرسىڭ!
13 قاڭتار, 2021
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى «ەگەمەندە» جارىق كورگەن «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىن: «تاۋەلسىز ەل بولۋ ونى جاريالاۋمەن نەمەسە مەملەكەتتىڭ ىرگەتاسىن قالاۋمەن شەكتەلمەيدى. تاۋەلسىزدىك ءۇشىن ناعىز كۇرەس كۇندەلىكتى ەڭبەكپەن, ۇزدىكسىز ءارى دايەكتى ەلدىك ساياساتپەن ماڭگى جالعاسادى. ءبىز قۋاتتى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزبەن عانا ۇلت رەتىندە جەر بەتىندە ساقتالامىز. وسى اينىماس اقيقاتتى بەرىك ۇستانۋىمىز قاجەت. «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات!» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوز ماڭگى ۇرانىمىز بولۋعا ءتيىس» دەپ اياقتاپتى.
07 قاڭتار, 2021
ءتورتىنشى ونجىلدىقتىڭ تۇجىرىمداماسى
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ ەل گازەتى «ەگەمەندە» جارىق كورگەن «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى ەلىمىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن وتىز جىل ىشىندەگى جەتكەن جەتىستىكتەرى عانا ەمەس, جارقىن بولاشاعى تۋرالى بايسالدى تالداۋ جاساۋىمەن دە قوعامدىق ساناعا سىلكىنىس جاساپ, ۇلتقا باعدار بەرەتىن تۇجىرىمدامالىق سيپاتىمەن وقىرمانعا وي سالدى. سوندىقتان بۇل قۇندى قۇجاتتى بۇگىنگى بەلەسىمىزدى باعامداعان, بولاشاعىمىزعا باعدار بەرگەن, قوعام قۇندىلىقتارىن تانىم مەن تالعام تارازىسىنان تولعاعان, ۇلتتى ۇرانشىلدىققا ەمەس, ۇستامدىلىققا ۇندەگەن ۇلاعاتتى ماقالا دەۋگە نەگىز بار.
06 قاڭتار, 2021
الەمدى ىندەت جايلاعالى تىعىلىپ توي جاساعاندار مەن كوپشىلىك جيىپ اس بەرگەندەردى ەستىگەندە قىنجىلىپ, «20 ميلليونعا جەتپەيتىن الاقانداي حالقىمىزدىڭ ءتۇرى مىناۋ, ال 80-100 ميلليون, ءتىپتى حالقى ودان دا اساتىن ەلدەردىڭ جۇرتى ءدال بىزدەگىدەي قالىپتا وزدەرىن ۇستاسا نە بولادى؟» دەپ ويلايتىنبىز.
05 قاڭتار, 2021
جاقسى باستاما جالعاسۋىمەن باعالى
بيىل ەلىمىزدە «ۆولونتەر جىلى» بولىپ جاريالانعانى بەلگىلى. وسىنداي كەزەڭدە پاندەميانىڭ قاتار كەلۋى ەلىمىزدەگى ەرىكتىلەردىڭ سىن ساعاتى بولدى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. بۇكىل الەم بەتپەردە كيىپ, ۇيگە تىعىلىپ وتىرعاندا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ۆولونتەرلەر تۇرمىسى تومەن, مۇمكىندىگى جوق وتباسىلارعا ازىق-ت ۇلىك جەتكىزىپ بەرۋگە, اۋىر سىناقتى جەڭىلدەتۋگە جاردەمدەستى.
29 جەلتوقسان, 2020
ەلىمىز تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە ءبىر اۋىز قازاقشا ۇيرەنۋگە جاراماعان كەي وتانداستىڭ جان-بەينەسىنە ۇڭىلگەندە, سوناۋ ءبىر جىلدارى جاپونيادا وتكەن قازاقستان مادەنيەتى مەن ونەرى كۇندەرى جوباسى جادىمىزدا ەرىكسىز قايتا جاڭعىرادى.
29 جەلتوقسان, 2020
ايگىلى فرانتسۋز ويشىلى جان-جاك رۋسسو «مىقتى مەملەكەتتىڭ كەپىلى – ءوز ازاماتتارىنىڭ تىنىشتىعىن قامتاماسىز ەتە الۋىندا» دەگەن ەكەن. وسىعان ۇندەس ءسوزدى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا «مەملەكەتتە بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىق ساقتالعان جاعدايدا عانا دامۋدىڭ داڭعىل جولى اشىلادى» دەپ ۇنەمى ايتۋمەن كەلەدى. سول سياقتى قازاقتىڭ ۇلكەن اقىنى مۇقاعالي ماقاتاەۆ «ۇقسايدى بار تىنىشتىق جەر بەتىندە, ۇيقىداعى ءسابيدىڭ كەلبەتىنە...» دەسە, تاۋەلسىزدىك ءتولى, جاس جىرشى ميراس قادىرمۇرات باۋىرىمىز: «اللاعا ءمالىم, ريزىقتان بۇرىن تىنىشتىق, ريزىقتان بۇرىن تىنىش تاڭداردىڭ مۇڭى ىستىق, اتادان قالعان ات باستى الىپ التىننان, باعالى ەلگە تىنىشتىق دەگەن كۇمىس قۇت» دەپ جىرلاپتى.
25 جەلتوقسان, 2020
بالا كەزدە اجەمنەن ەستىگەن اڭىز, ەرتەگىلەردىڭ اسەرى مە ەكەن, كەيدە ادامزات مەكەن ەتىپ وتىرعان جۇمىر جەردى الىپ قارا وگىز بەينەسىندە ەلەستەتەمىن. كادىمگى جانى بار, سەزىمى مەن تۇيسىگى بار قارا وگىز.
24 جەلتوقسان, 2020
جىل سايىن تاۋەلسىزدىك كۇنى جاقىنداعاندا اڭساعان ازاتتىققا قول جەتكەنىنە, وسى باقىتتىڭ بىزگە بۇيىرعانىنا شۇكىرشىلىك ەتەمىن. بولاشاققا اماناتتايتىن ءتاۋ ەتەر اسىلىمىز – تاۋەلسىزدىك تۇعىرى بيىكتەي بەرسە ەكەن دەۋدەن جاڭىلمايمىن.
22 جەلتوقسان, 2020
تۇلعاتانۋ توڭىرەگىندەگى تۇيتكىلدەر
تۇعىرلى تۇلعا عۇمىرلى تاريحتى جاساسا, تارلان تاريح تا تەگەۋرىندى تۇلعانى تۋدىرادى. ءداۋىر تەگەرشىگى اينالعان سايىن تاۋ تۇلعالاردىڭ كەرۋەن جولى الاسارماي, الىستاي ءتۇسىپ, اسقاقتاي بەرەدى. ويتكەنى ادامزات تاريحىندا ارتىنا وشپەس مۇرا قالدىرىپ, وركەنيەت كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە ۇلەس قوسقان تۇعىرلى تۇلعالاردىڭ بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن جول باستار تەمىرقازىق ەكەنى ايقىن. ال ءبىزدىڭ تاريحىمىز تۇلعالارعا كەندە ەمەس.
11 جەلتوقسان, 2020
سىرتتان «كۇل-قوقىس» توقتاۋسىز ۇرلەنىپ, قولقامىزدى بىتەۋدە, بىراق وعان قارسى ارەكەتىمىز جوقتىڭ قاسى. ءتىپتى تىستان ەنگەن «شاڭ-توزاڭعا» بويىمىز ۇيرەنىپ كەتكەنى سونشالىقتى, ونى تازا اۋاداي قابىلدايتىن بولدىق. بۇل رۋحاني الەمىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتى وتە ءالسىز ەكەنىن, رۋحاني شەكارامىزدىڭ اشىق-شاشىق جاتقانىن اڭعارتسا كەرەك.
10 جەلتوقسان, 2020
قازىر قالتا تەلەفونىمىزدا قاجەتتى دۇنيەنىڭ ءبارى بار. دۇكەنگە بارىپ ساۋدا جاسايمىز. بۇرىنعىداي ءامياندى ۇستامايتىن دا بولدىق. بانكتىڭ نەسيەسىن دە ءبىر ورىننان قوزعالماي وتىرىپ-اق وتەي بەرەمىز. بانك بولىمشەسىنە شابىلۋدىڭ قاجەتى جوق. جول ءجۇرۋ نەمەسە كونتسەرتتىك كەشتەردىڭ بيلەتتەرىن دە تەلەفونعا ءۇڭىلىپ وتىرىپ ساتىپ الامىز.
08 جەلتوقسان, 2020
ادىلدىك – ءار ءىستىڭ قۇدايشىلىعى
ون ءبىرىنشى سىنىپقا كوشەر شاعىمىز. العاش رەت جەكە كۋالىگىمدى الۋعا بارىپ, اۋدان باسىن دۇرلىكتىرگەنىمىز بار. ءتيىستى مەكەمە ماڭىندا ون بەس كۇن جۇردىك. قاراقۇرىم حالىق, بىتپەيتىن كەزەك. اقىرى اراعا تانىس پوليتسەيدى سالىپ, شارۋانى سىرت اينالىپ تىندىردىق.
04 جەلتوقسان, 2020
ادامنىڭ ومىرىنە ويى مەن پەيىلىنىڭ ەرەكشە اسەر ەتەتىندىگىن ءجيى ەستيمىز. پسيحولوگ مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ادام ءار ساعات سايىن جىميىپ, باقىتتى جاننىڭ كەيپىنە ەنىپ تۇرۋى كەرەك ەكەن. كوڭىلگە وسىنداي سەزىم ورنىققان ساتتە عانا جۇيكە مەن مي قالىپتى ىرعاقتا ۇيلەسىپ, جاقسى جۇمىس ىستەي باستايتىن كورىنەدى.
30 قاراشا, 2020
تۇگەل تۇركىنىڭ تۇعىرلى تۇلعاسى
الىپ بايتەرەكتەي تەرەڭ تامىرى قۇرلىقتارعا جايىلعان تۇركى الەمىن عاسىرلار توعىسىندا تۇرلەندىرىپ تۇلەتكەن, وسىلايشا باۋىرلاستىققا جاڭاشا باي مازمۇن بەرگەن, تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنى جالپاق جاھانعا بەلگىلى.
30 قاراشا, 2020
«قاراشا, جەلتوقسان مەن سول ءبىر ەكى اي...»
ۇلى ابايدىڭ اسىل مۇراسى ءبىز ءۇشىن باعا جەتپەس رۋحاني ازىق. ول – ۇلتىمىزدىڭ جاڭا بولمىسىن ايقىنداۋعا قاجەتتى قۇندىلىق. ماسەلەن, ابايدىڭ 1888 جىلى جازعان بۇل ولەڭى, نەگىزىنەن پەيزاج ليريكاسى دەگەنىمىزبەن, ونىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتى جوعارى تۋىندى. وندا مال وسىرۋگە بەيىمدەلگەن قازاق اۋىلىنىڭ كۇز بەن قىس كەزەڭىندەگى شارۋاشىلىق ارەكەتى, تىرشىلىك ءتاسىلى مەن تابيعي ورتاعا ابدەن بەيىمدەلە بىلگەن ادامداردىڭ مىنەزى, تابيعات پەن ادام قيمىلىنىڭ ۇندەستىگى ناقتى جانە تۇتاس بەينەلەنگەن.
27 قاراشا, 2020
تىنىشتىقتىڭ تەمىرقازىعى – تولەرانتتىلىق
بۇگىنگى تىنىشسىز الەم, «ىستىق نۇكتەلەردىڭ», قاقتىعىس الاڭدارىنىڭ كوبەيە تۇسكەنى, ولاردىڭ جاھاندىق ساياسي-ەكونوميكالىق ۇردىستەرگە جاعىمسىز اسەرلەرىنىڭ اۋىر سالدارلارى وزگەنىڭ نانىم-سەنىمىنە, ومىرلىك ۇستانىمىنا, سونداي-اق كوزقاراستار مەن قۇندىلىقتاردىڭ ارتەكتتىلىگىنە ءوز دەڭگەيىندە تۇسىنىستىكپەن قاراي بىلمەيتىنىمىزدىڭ ناقتى كورىنىسى ءتارىزدى. ونىڭ ۇستىنە الەمنىڭ ءبىر كەرەمەتى – ونداعى تىرشىلىكتەردىڭ, قوزعاۋشى كۇشتەردىڭ, قۇندىلىقتاردىڭ ارتەكتىلىگىندە ەكەنىن قاپەردەن شىعارىپ العاندايمىز.
25 قاراشا, 2020
