قوعام • 27 قاڭتار، 2021

تار جەردە تىعىلىسىپ... توي-تومالاقتى ۇيدە وتكىزۋگە كوشتىك پە؟

1008 رەت كورسەتىلدى

بىلتىرعى جازدا كوروناۆيرۋس پاندە­ميا­سىنىڭ اسقىنىپ، القىمنان الىپ تۇرعان شاعىندا تۋعان اۋىلىمداعى اعايىن­داردىڭ احۋالىن بىلمەك بولىپ، سون­دا­عى تۋىستارمەن حابارلاستىم. «اللاعا شۇكىر، اۋىلىمىزعا ىندەت جەتكەن جوق. ءتىپتى بىز­بەن كورشى تۇراتىن ءبىر قارىنداسىڭ كەشە عانا قاراعاندىعا تويعا بارىپ كەلدى...» دەپ قاراپ تۇر باۋىرىم. «بۇكىل ەل بويىنشا تو­تەنشە جاعداي جاريالانعان قازىرگى ۋاقىتتا ول 700 شاقىرىمداي جەردەگى قالاعا بارۋ ءۇشىن جولداعى بىرنەشە بلوك-بەكەتتەن قالاي ءوتىپ ءجۇر؟» دەگەن سۇراعىما «ونى ەندى ءوزىڭ بىلەسىڭ عوي...» دەپ جالتارىپ، كورشىسىنىڭ قۇپياسىن اشپاۋعا تىرىستى...

ءدال سول كۇندەرى استانانىڭ ىرگەسىندەگى قاراوتكەل اۋىلىندا تۇراتىن ءبىر اعايىندار دا كەلىن ءتۇسىرىپ، سوناۋ الماتىدان كەلگەن قۇدا­لارىمەن بىرگە استا-توك توي جاساپ جاتقانىندا، ۇستەرىنەن تۇسكەن پوليتسەيلەرمەن سوزگە كەلىپ، ايعاي-شۋ شىعارىپ، تارتىپكە باعىنار ىڭعاي تانىتپاعاندىقتان، ايىپپۇل تولەۋلەرىنە تۋرا كەلگەن. مۇنىڭ سوڭى ىلە قاراوتكەلگە كىرە­بەرىس­تەگى جول ۇستىنە دە بلوك-بەكەت قويۋمەن تىنعان.

تابىسىنان ايىرىلعىسى كەلمەگەن تالاي مەيرامحانا مەن ءدامحانانىڭ يەلەرى دە جاسىرىن توي-تومالاق وتكىزۋدىڭ نەشە ءتۇرلى جولىن تاۋىپ العاندىعى جاريا بولىپ جاتىر. قوناقتاردىڭ كولىكتەرىن الىسىراق جەرگە قويعىزىپ، جاسىرىن ەسىكتەن كىرگىزىپ، تەرەزەنى تۇمشالاپ دەگەندەي... اشكەرەلەنگەندەرى قوماقتى ايىپپۇل تولەپ تە جاتىر.

تورقالى توي عانا ەمەس، توپىراقتى ءولىم جونەلتۋ كەزىندە دە ساقتىق شارالارىنا  دەن قويىپ جاتقان جۇرت شامالى. تەكسەرۋشىلەر ات ءىزىن سيرەك سالاتىن شالعايداعى اۋىل تۇگىل، مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر، قۇقىق قورعاۋ ورگان­دارىنىڭ، سانيتارلىق-ەپيدەميا­لىق قىزمەتتىڭ قىزمەتكەرلەرى قاپتاپ جۇرگەن اۋدان ورتالىقتارىنىڭ وزىندە كوپشىلىك ورىندا بەتپەردە تاقپايتىندار ءجيى كەزدەسەدى.

وسىنداي اۋىلدىق ەلدى مەكەندە كوپ كىسى جينالىپ، قاتاڭ سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتار قاداعالانباعان باتاعا بارىپ، قاۋىپتى دەرتتى جۇقتىرعانىن ءوزى دە بىلمەي قالعان ءبىر تانىسىمىز ارادا بىرەر كۇن وتكەندە قالاداعى تۋعان اعاسىنا قوناققا بارىپ، ونى دا ىندەتكە شالدىقتىرىپ، ەكەۋى دە اياق استىنان مەرت بولعانىن ەستىدىك.

«بۇل ءبىزدى ەمەس، دەنساۋلىعى سىر بەرگەن قارتتاردى قيراتاتىن دەرت قوي...» دەپ، ونشا ساقتانباي، «كۇندە جيىن، كۇندە تويمەن» جۇرگەن جاستار جاعى دا جاعالاي اۋرۋ جۇقتىرىپ، قايسىبىرەۋلەرى قاتتى قينالىپ، ارەڭ جازىلىپ، تاۋبەلەرىنە ەندى كەلىپ جاتقانىن كورىپ ءجۇرمىز.

«جۇرت نەگە كارانتين ءتارتىبىن قاتاڭ ساقتا­مايدى؟» دەگەن ساۋالدىڭ جاۋابىن ىزدەگەن­دە، تاعى دا ء«وزىڭ – ديۋاناسىڭ، كىمگە ءپىر بولاسىڭ؟!» دەگەن ناقىل ءسوز دە ويعا ورال­ماي قويمايدى. كارانتين كەزىندە جەرگىلىك­تى جەرلەردە قاتاڭ سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتاردى ەڭ اۋەلى وزدەرى ساقتاپ، جۇرتقا ونەگە كورسەتۋگە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كەيبىر باسشى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاراماعىنداعىلارعا «ەشكىمگە ايتىپ قويماڭدار...» دەپ، كوپ كىسى شاقىرىپ، توي-تومالاق  پەن اس وتكىزىپ نەمەسە «بالەنشەكەڭدەرگە» رۇقسات بەرىپ جۇرگەندىگى جايلى دا سىبىس ەستىلىپ جاتادى. ونداي شەنەۋنىكتەر قازىرگى زاماندا «جۇرتتىڭ اۋزىنا قاقپاق بولۋ» مۇمكىن ەمەستىگىن، «وتىز تىستەن شىققان ءسوز وتىز رۋلى ەلگە تارايتىنىن» ەسكەرمەيتىندىگىن قايتەرسىڭ. سوسىن بىلايعى جۇرت تا «ەبىن تاۋىپ»، بۇرىنعىداي اسا دۇركىرەتپەگەنىمەن، شاقىرىلاتىن قوناعىنىڭ سانى قاي كەزدەگىدەن بولسىن كەم تۇسپەيتىن توي-تومالاقتى سىرت كوزدەن جاسىرعان سىڭايدا وتكىزۋگە تىرىسىپ جاتادى.

تاياۋدا وبلىس ورتالىعىندا تۇراتىن ءبىر دوسىمىز: «كارانتين كەزىندە مەيرامحانالار مەن ءدامحانالاردىڭ قىزمەتىن شەكتەپ قويعانىمىز دۇرىس بولمادى ما دەپ ويلايمىن. سەبەبى قازىر جۇرت توي-تومالاق جاساۋدىڭ، اس بەرۋدىڭ باسقا ءتاسىلىن تاۋىپ، سوعان جاپپاي كوشىپ جاتىر. ناقتى ايتسام، شىلدەحانادان باستاپ، مەرەيتويعا دەيىنگى وتباسىلىق توي-تومالاقتار مەن ءولىم-ءجىتىم جونەلتكەن سوڭ بەرىلەتىن اس، جەتىسى، قىرقى، جىلى – ءبارى مەيرامحانادا ەمەس، جەكە ۇيلەردە وتكىزىلىپ جاتىر. كوپ كىسى قانداي ۇيگە سىيسىن، قوناقتار ۇستەل باسىندا يىق تىرەستىرە، قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ وتىرادى. ونىڭ ۇستىنە كوپ ءۇيدىڭ جەلدەتكىشى دە جوق. ناعىز انتيسانيتاريا! ىندەتتىڭ تاعى دا ۇدەپ بارا جاتقانىنىڭ ءبىر سەبەبى وسىندا سياقتى»، – دەدى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ.

ءيا، قۇزىرلى ورگاندار قىزمەتكەرلەرىنەن تىعىلىسىپ، تار ۇيدە سىعىلىسىپ توي-تومالاق وتكىزۋ­دىڭ ارتى جاقسىلىققا اپارمايدى، اعا­يىن! پاندەميانىڭ ەكىنشى تولقىنىنىڭ قاۋپى ءتو­نىپ، قازاقستان تاعى دا «قىزىل ايماق­قا» كىر­گەندىگى بارشامىزدى قاتتى ويلاندىرۋعا ءتيىستى. قازاقىلىعىمىزدى ساقتاعانىمىزبەن، «قازاق­بايشىلىعىمىزدان» قۇتىلماساق، ءوز تاعدى­رىمىزدى عانا ەمەس، بارشا تۋىس-تۋعان، دوس-جا­راندارىمىزدىڭ تاعدىرىن ءھام كۇللى حالقى­مىزدىڭ تاعدىرىن قىل ۇستىنە قويارىمىز انىق.

 

كارىباي مۇسىرمان،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار