مەديتسينا • 03 اقپان، 2021

جاستار دەنساۋلىعى تۋرالى «شىندىق»

50 رەت كورسەتىلدى

دوڭگەلەگەن دۇنيەنىڭ كەلەشەگى جاس­تاردىڭ قولىندا بولسا، ول بولاشاقتىڭ جارقىن بولۋى جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعى مەن بىلىمىنە بايلانىستى ەكەنىن بىلەمىز. ۇلتتىڭ ەندى ءبىر بۋىن الماسقاننان كەيىنگى بولمىسى بۇگىنگى جاسوسپىرىمدەردىڭ تاربيەسى مەن دەنساۋلىعىنا تاۋەلدى بولىپ قالاتىنىن وسى ماسەلەمەن تىكەلەي اينالىساتىن حالىقارالىق ۇيىمدار ۇدايى ايتىپ كەلەدى.

ماسەلەن، تاياۋدا ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن بۇۇ تۇرعىن حالىق سا­لاسىنداعى (يۋنفپا) قورى جاستاردى رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىق تۋرالى حاباردار ەتۋ ءۇشىن ارنايى ۆەب-سايتتى ىسكە قوستى. ياعني Shyn.kz جاڭا كوممۋنيكاتسيا قۇرالى ەلدەگى جاستاردى ءوز دەنساۋلىعىن قورعاۋعا جانە ىڭعايلى قىزمەتتەرگە قول جەتكىزۋگە باعىتتايدى.

جاسوسپىرىمدەر مەن جاستارعا جانە ولار­­دىڭ اتا-انالارى ءۇشىن رەپرودۋكتيۆتى دەن­ساۋلىق تۋرالى اقپارات بەرەتىن بايلانىس پاكەتىندە ۆەب-سايت، ءموبيلدى قوسىمشا جانە Telegram كانالىنداعى چات-بوت بار. بۇل قۇرالدار قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ قول­داۋىمەن جاستاردىڭ دەنساۋلىعى مەن ءال-اۋقاتىنا ينۆەستيتسيا سالۋدى جالعاستىرۋ ماقساتىندا دايىندالعان. اتالمىش جوبا ۇلتتىق ستراتەگيالاردا كورسەتىلگەن، سونىمەن قاتار نايروبي سامميتىندە دە بۇل تۋرالى جاريالانعان.

وسى ارادا ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن يۋنفپا جاستار دەنساۋلىق ورتالىقتارىن (جدو) نىعايتۋدا العا جىلجىدى دەۋگە بولادى. الايدا قولداعى دەرەكتەر وسى ءىستى ىلگەرىلەتىپ، ۇزاق مەرزىمدى ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن ءالى دە كوپ ەڭبەكتەنۋگە تۋرا كەلەتىندىگىن اڭعارتىپ وتىر.

بايلانىس قۇرالى جاستارعا ارنالعان قىزمەتتەردى كۇشەيتىپ، تۇراقتى دامۋ ستراتەگياسىن ازىرلەۋمەن قاتار، ەلدەگى جاس­تار دەنساۋلىق ورتالىقتارىن قارجى­لاندىرۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار جدو ماماندارىنىڭ جۇمىسىن رەتتەيتىن بىر­قاتار حاتتامالار دايىنداۋعا ۇلەس قوسىپ، پسيحولوگيالىق جانە زاڭدىق كەڭەس بەرەدى. جاستار ورتالىقتارىن «رەسۋرستىق» ينستيتۋتتارعا اينالدىرۋ ءۇشىن قولداۋ كورسەتەدى.

«جاستار دەنساۋلىق ورتالىعى كامەلەتكە تولماعاندارعا مەديتسينالىق-پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتەتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سۋبەك­تىلەرىنە اينالماق. ولاردىڭ باستى ماقساتى – جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ، رە­پرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى قورعاۋ، ونىڭ ىشىندە ەرتە جىنىستىق بەلسەندىلىكتىڭ الدىن الۋ، كونتراتسەپتيۆتەردى قولدانۋ، قالاۋسىز جۇكتىلىكتىڭ الدىن الۋ، وتباسىن جوسپارلاۋ جانە جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن ينفەكتسيالار تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ»، دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اجار عينايات.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى يۋنفپا-نىڭ قولداۋىمەن وتكىزگەن زەرتتەۋى كور­سەتكەندەي، 15-19 جاس ارالىعىنداعى جاس­­­­وسپىرىمدەردىڭ 30%-ى جىنىستىق قا­تى­ناستىڭ نە ەكەنىن بىلەدى. بىراق كوپشىلىگى ساقتانبايدى، ال باسىم كوپشىلىگى، ياعني 90%-ى ءالى كۇنگە دەيىن داۋاسى تابىلماعان ايتۆ جانە جيتس كەسەلدەرى تۋرالى حابارسىز.

«جاستاردىڭ بولاشاقتا بالالى بولۋ دەنساۋلىعىنا ينۆەستيتسيا سالۋمەن قاتار، ولاردىڭ ءوز دەنساۋلىعى تۋرالى سانالى شەشىمدەر قابىلداۋ، نەكەگە تۇرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ جانە جۇكتىلىكتى جوسپارلاۋ قۇقىعىن قوسا العاندا، ءوز قۇقىقتارىن ءبىلۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ، جىنىستىق قولسۇعۋشىلىقتان باس تارتۋ، مامانداردان كەڭەس الۋ قۇقىعى، جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋدى بىلدىرەدى. جاستارعا ناقتى جانە زاماناۋي اقپارات بەرەتىن، ولارعا ارنالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرى – وسى قۇقىقتارعا قول جەتكىزۋدىڭ كىلتى. سوندىقتان بۇل كوممۋنيكاتسيالىق ونىمدەر جاستارعا ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپ­كەرشىلىكپەن قاراۋعا جانە سانالى شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تاعى ءبىر قادام بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز»، دەدى  بۇۇ-نىڭ حالىقتى قونىستاندىرۋ سالاسىنداعى قورىنىڭ قازاقستانداعى وكىلى (يۋنفپا) دجۋليا ۆالەزە.

Shyn.kz ۆەب-سايتى مەن ءموبيلدى قوسىمشا جانە Telegram كانالىنداعى چات-بوت قازاقستانداعى يۋنفپا-نىڭ تەحنيكالىق قولداۋىمەن، سونداي-اق  ۇلتتىق ساراپشىلار توبىمەن بىرلەسىپ قۇرىلدى.

«SHYN – شىنىمەن ايتقاندا...» جوباسى جاستار دەنساۋلىعى تۋرالى قانشالىقتى شىندىقتى ايتاتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار