قوعام • 05 قاڭتار، 2021

جاقىنىڭنان الشاق ءجۇر

827 رەت كورسەتىلدى

الەمدى ىندەت جايلاعالى تىعىلىپ توي جاساعاندار مەن كوپشىلىك جيىپ اس بەرگەندەردى ەستىگەندە قىنجىلىپ، «20 ميلليونعا جەتپەيتىن الاقانداي حالقىمىزدىڭ ءتۇرى مىناۋ، ال 80-100 ميلليون، ءتىپتى حالقى ودان دا اساتىن ەلدەردىڭ جۇرتى ءدال بىزدەگىدەي قالىپتا وزدەرىن ۇستاسا نە بولادى؟» دەپ ويلايتىنبىز.

كۇزدە حالقى 85 ميلليوننان اساتىن تۇركيادا بولدىم. وزگە وڭىرلەرىن قايدام، پاندەمياعا قاراماستان، جەر-جەردەن تۋريستەر اعىلعان انتاليا مەن ىستانبۇلدا ءجۇرىپ، ەرىكسىز ەلىمىزبەن سالىستىردىم. بىرىنشىدەن، ەكى قالادا دا تۇمشا كيمەگەن جاندى كەزدەستىرمەيسىز. تۇرعىنى دا، ءتۋريسى دە بەتپەردەسىز اياعىن اتتاپ باسپايدى. سەبەبى تۇمشا تاقپاساڭىز، «3 مىڭ ليرا ايىپپۇل تولەڭىز» دەپ پوليتسيا جەتىپ كەلەدى. شامامەن 150 مىڭ تەڭگەنىڭ كولەمى. كولىكتىڭ ىشىندە بولساڭىز دا، تۇمشاڭىز مۇرنىڭىزدان تۇسپەۋى ءتيىس. تاكسيگە 3 ادامنان ارتىق وتىرۋعا رۇقسات جوق. كولىككە وتىرساڭىز، تاكسي جۇرگىزۋشىسى انتيسەپتيگىن ۇسىنادى. ءدال وسى جەردە جۇرگىزۋشىگە تالاپ قويىلماعان شىعار دەگەن ويدامىن، بىراق ءىس جۇزىندە ءوزىنىڭ دە، وزگەنىڭ دە دەنساۋلىعىنا بەيجاي قاراماعان جاۋاپكەرشىلىك جاتقانداي.

ءىرى ساۋدا ورىندارىندا مىندەتتى تۇردە دەنە قىزۋى ولشەنەدى، ال انتيسەپتيك جاپپاي قويىلعان. بۋتيكتىڭ كىرەبەرىسىندە قولىڭىزدى سۇيىقتىقپەن جۋىپ الىڭىز دەپ ەسكەرتىپ يىلگەن قىز-جىگىتكە قوسا، اياقپەن باسىپ قالساڭىز سۇيىقتىق اعاتىن ىدىستار كىرەر جانە شىعار ەسىكتەردە تۇرادى. تۇركيانىڭ بارلىق ۇلكەندى-كىشىلى دۇكەنىن، ءتىپتى بازارلارىن ارالاساڭىز، الدىڭىزدا وسى كورىنىس. حالىق اعىنى قانشا بولسا دا ءاربىر كاسىپ يەسىنەن تۇتىنۋشىلاردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلمەۋى قاتاڭ تالاپ ەتىلىپ، قاداعالانادى. ەسكالاتورلاردا، حالىق كەزەككە تۇرۋى مۇمكىن-اۋ دەگەن جەرلەردىڭ بارلىعىندا قاشىقتىق ساقتاۋعا قاجەتتى بەلگىلەر قويىلىپتى. ال ءدامحانا، مەيرامحانا، وتەلدەردەگى تازالىق پەن قاشىقتىقتىڭ ساقتالۋىندا ءمىن جوق. ەلگە ورالار كەزدە شەكتەۋ شارالارى كۇشەيىپ، تۇرىكتەردىڭ ءتارتىپتى قالاي ۇستاناتىنىن كورىپ تاعى تاڭداندىق. مەيرامحانالار ەسىگىن تارس جاۋىپ، تەك تاپسىرىسپەن قىزمەت كورسەتتى. قاشىپ-پىسىپ، كوپ بولسا ايىپپ ۇلىن تولەيمىز دەپ جاسىرىنىپ توي، جيىن وتكىزىپ جۇرگەن قازەكەم سول ساتتە ويعا ورالدى.

تانىسىم ياسەمين قىزدىڭ اتاستىرىلۋى پاندەميادان بۇرىن ءوتىپتى. توي ۋاقىتىن بەلگىلەپ، دايىندالىپ جاتقاندا ىندەت باس­تالىپ كەتكەن. «جىلدان استى تويىمىزدى كۇتكەلى، 15-20 ادام عانا جينالۋعا رۇقسات، ال ەكەۋمىزدىڭ وتباسىمىزدىڭ ءوزى سونداي ادام، سوندىقتان اتا-انالارىمىز كۇتىڭدەر دەدى. قاشان تويىمىز بولادى، قاشان اياقتالادى مىنا ىندەت؟» دەپ مۇڭايادى ياسەمين.

ەلدە ءبىر ازامات ىندەتتەن كوز جۇمدى. نەدەن قايتقانى بەلگىلى بولسا دا تۋىسقاندارىنىڭ ۇيعارىمىمەن اق جۋىلىپ ارۋلاندى. ال ارتىنان سۇيەككە ءتۇسىپ، اۋرۋ جۇقتىرعان 4 بالانىڭ اكەسى قالپاقتاي ۇشتى. بىراق قارالى ۇيگە سودان اۋىرىپ قالدىق دەپ ايتىلمادى، ال قازا شىققان ءۇي بولسا ودان مۇلدە بەيحابار. بۇگىندە دارىگەرلەر ايتقانداي، اۋرۋ سونشالىقتى جۇقپالى ەمەس دەپ ءجۇر. سوندا جاۋاپكەرشىلىك كىمدە؟ نەگىزى سول جاسالعان دۇرىس بولمادى، 4 بالانىڭ اكەسى ولىمنەن قالدى، ابىروي بولعاندا ۇيدەگى كىشكەنتايلارعا جۇقپادى دەپ ءبىراۋىز ەسكەرتپەۋ ادامگەرشىلىككە سايا ما؟ الدە جاۋىردى جابا توقىپ، اۋرۋدىڭ ورىستەۋىنە جول اشۋ ما؟ مەنىڭ پىكىرىمشە، ەكى تاراپتىڭ دا كىناسى اۋىر. قازاقشىلىقپەن ويباي، قۇرىسىن ەستىمەسىن دەگەننەن كورى، ايتىلسا اۋرۋدىڭ قاتەرى تۋراسىندا ساناعا ساۋلە تۇسەر مە ەدى، تىم بولماعاندا سول اۋلەت مۇشەلەرى اۋرۋدىڭ قاتەرلىلىگىنە قارسى ۋاعىز ايتىپ جۇرمەس ەدى عوي دەپ ويلايمىن.

اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆ ايتادى: «جاقىنىڭدى قانشالىقتى جاقسى كورسەڭ، سونشالىقتى ودان الشاق بول. مۇنى ەستىگەن ادام قاراما-قايشى ويدا بولۋى مۇمكىن. ال، شىنىندا، بۇل – ناعىز بۇگىنگىنىڭ اقىل-كەڭەسى. ءبىر-بىرىمىزگە قامقورلىق تانىتىپ، وزىمشىلدىككە بوي ۇرماۋىمىز قاجەت. توڭىرەگىڭدەگى ادامداردىڭ امان-ساۋلىعىنا جاۋاپكەرشىلىكتى تولىقتاي سەزىنگەن ءجون. بۇگىندە جالماۋىز ىندەتتەن امان قالۋدىڭ جالعىز-اق امالى – ساقتىق شارالارىن قاتاڭ ۇستانۋ. قازاعىمنىڭ «ساق جۇرسەڭ، ساۋ جۇرەسىڭ» دەۋى قازىر وزەكتى بولىپ وتىر».

جاڭا جىل كىرگەندە «ىندەت ىنگە كىرسىن، حالىق ودان قۇتىلىپ، جايلاۋعا شىققانداي جايىلىپ، جادىراپ جۇرەر بۇرىنعى كۇندەر قايتا ورالسىن» دەپ، ءار داستارقاننىڭ باسىندا تىلەك ايتىلدى. ارينە، «جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس» دەيدى قازاق. ءدال وسى دانا حالىق «ساقتانساڭ – ساقتايمىن» دەگەندى دە ايتادى. ال ءبىز ءوزىمىزدى قانشالىقتى ساقتاپ ءجۇرمىز؟ توي-جيىن، ساداقادان باس تارتقان جان از. تاكسيلەر، جەڭىل كولىك تۇگىلى قوعامدىق اۆتوبۋستا تۇمشا تاعىلۋ ەسكەرىلمەيدى. كوپ دۇكەندە انتيسەپتيك قۇتىسى بوس، اشەيىن كوز-بوياۋعا عانا قويىلعانداي. ءبىز ءتارىزدى سانى از حالىققا ءار ازاماتتىڭ التىن ەكەنىن نەگە ۇعىنبايمىز؟!.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

مۇناي باعاسى 16% تومەندەيدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:30

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن، 09:33

ەلىمىزدە 49 ادام ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:14

جاڭارعان جۇيە جاۋاپكەرشىلىگى

سايلاۋ • بۇگىن، 08:58

سايىنداعى سۋ داۋى

ايماقتار • بۇگىن، 08:50

توپ جارعان ءۇش عالىم

ءبىلىم • بۇگىن، 08:45

قىرعىزدىڭ وڭىندەي...

ونەر • بۇگىن، 08:35

انا مەن بالا اماندىعى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:35

ساياسي الاڭداعى ۇستانىم

سايلاۋ • بۇگىن، 08:25

تاعى دا تاريف تۋرالى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار