تاڭىرگە تاۋبە, ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى ءۇش ون جىلدىعىندا ەلىمىز وراسان جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. بۇل تۋرالى ماقالادا جۇيەلى, جاقسى ايتىلعان. سونىمەن قاتار الداعى ءتورتىنشى ونجىلدىقتىڭ بىزگە جۇكتەيتىن مىندەتى قۋاتتى ەلدىڭ يەسى ءھام كەمەل حالىق بولۋ ەكەنىن, بۇل ءۇشىن ۇلتتىڭ جاڭا بولمىسىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن قاپەرگە سالادى. ەگەمەندىكتىڭ ماڭگىلىك ۇشتاعانى – بايتاق جەرىمىز, قاستەرلى ءتىلىمىز جانە بويتۇمارداي بەرەكە-بىرلىگىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋعا شاقىرادى.
ارينە, ۇلتتىق سانانى تاريحي سانا قالىپتاستىرادى. تاريحىن تەرەڭ بىلگەن, تامىر تارتىپ, تاعىلىم العان ۇلت تاۋەلسىزدىكتىڭ تەگىن كەلمەگەنىن ۇعىنادى. بۇل رەتتە ەلباسىنىڭ «مادەني مۇرا», «رۋحاني جاڭعىرۋ» سىندى كەشەندى باعدارلامالار جاساۋ ارقىلى تاريحي سانامىزدى جاڭعىرتۋعا رۋحاني نەگىز, دەرەكتەمەلىك باي قور جاساپ, تاپتاۋرىن قياس تۇسىنىكتەردەن سانامىزدى ازات ەتكەنىن ايتقان پرەزيدەنتتىڭ تاريحشىلارعا وتاندىق كانوندىق تاريح جازۋ, سول ارقىلى ۇرپاققا ۇعىنىقتى, قاراپايىم تىلمەن وتكەنىمىزدى ناسيحاتتاۋ, كوركەم جانە دەرەكتى فيلمدەردى كوبەيتۋ سەكىلدى تاپسىرمالار بەرۋى – ۋاقىت سوزباي شەشىمىن تابۋعا ءتيىستى وزەكتى ماسەلە ەكەنى ايدان انىق.
اشارشىلىق, قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ, ءتىزىمىن جاساۋ, اقيقاتتى قالپىنا كەلتىرۋ – بوستاندىق پەن ەلدىك جولىندا شەيىت بولعان بوزداقتاردىڭ الدىنداعى وتەلمەگەن پارىز. قىزىل قىرعىن, زۇلمات سۇرگىن, سوعىستىڭ زاردابى, ساي-سالادا شاشىلىپ قالعان اقسوڭكە سۇيەكتەر, جات جەردى جاستانىپ كوز جۇمعان بوسقىندار تاعدىرى – جانكەشتى قازاق ەلىنىڭ باسىنان كەشكەن الەمدىك تاريحتا سيرەك بولاتىن ۇلى ناۋبەت. بيىل وعان دا ءجۇز جىل تولماق. وتكەنگە سالاۋات ايتۋ ءۇشىن دە وسى قاسىرەتتى شەجىرەنى ارحيۆ دەرەكتەرىمەن, بۇلتارتپاس قۇجاتتارمەن ايعاقتاۋ – ۇرپاققا بورىش, ۇلتقا سىن. بۇل رەتتە تاياۋدا عانا پرەزيدەنت جارلىعىمەن قۇرىلعان ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسياعا جاۋاپكەرشىلىك جۇگى ارتىلارى انىق.
كەزىندە «وتكەن كۇننەن باعاسىز ءبىر بەلگى بوپ, نۇرلى جۇلدىز بابام ءتىلى, سەن قالدىڭ» دەپ اقيىق ماعجان اقىن ايتقانداي, انا ءتىلى قوعامدى بىرىكتىرۋشى, تۇتاستىرۋشى, ەلدىكتى قالىپتاستىرۋشى بىرەگەي قۇندىلىق ەكەنى بەلگىلى. الايدا انا ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتىپ, ءىس-قاعازدارىن مەملەكەتتىك تىلگە كوشىرۋگە كەدەرگى كەلتىرەتىن جايتتار دا ويلاندىرماي قويمايدى. 1997 جىلى قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تiل تۋرالى زاڭنىڭ باپتارىنا ۋاقىت تالابىنا ساي وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەت. اسىرەسە اتالعان زاڭنىڭ 23-بابىندا ايتىلعان «مەملەكەتتiك تiلدi بەلگiلi بiر كولەمدە جانە بiلiكتiلiك تالاپتارىنا سايكەس بiلۋi قاجەت كاسiپتەردiڭ, ماماندىقتاردىڭ جانە لاۋازىمداردىڭ تiزبەسiن» بەكىتۋدىڭ ۋاقىتى جەتتى دەگەن ويدامىز.
دانا حالقىمىز «جەر-سۋدىڭ اتى – تاريحتىڭ حاتى» دەگەن. تۇركىستان وبلىسىنىڭ اتاۋى تاريحي سانانى جاڭعىرتۋعا ەلەۋلى ىقپالى بولعانىن ايتقان پرەزيدەنت قازاق دالاسىنىڭ تەڭدەسسىز جەر جانناتى ەكەنىن, وسىناۋ ۇلان-عايىر اۋماقتى بىزگە سىرتتان ەشكىمنىڭ سىيعا تارتپاعانىن, سوندىقتان دا جەردىڭ ساتىلمايتىنىن تاعى ءبىر رەت ەسكە سالدى.
قاسيەتتى جەرىمىزگە بايىرعى اتاۋلارىن قايتارۋ دا – تاۋەلسىزدىك اكەلگەن ادىلەتتىڭ جەمىسى. ايتكەنمەن, بۇل باعىتتا كەشەۋىلدەپ كەلە جاتقان تولعاقتى جايتتىڭ ءبىرى – دالامىزدا وسپادار جۇيەدەن قالعان وتارلىق اتاۋلاردى اۋىستىرۋ ماسەلەسى. بۇل رەتتە التاي, باياناۋىل, سارىارقا, قىزىلجار, سارايشىق, ەرتىس, جايىق سەكىلدى بايىرعى جاراسىمدى اتاۋلار «تىلگە جەڭىل, جۇرەككە جىلى ءتيىپ», قاي وڭىرگە دە سۇرانىپ تۇر ەمەس پە؟! «بوس جاتقان جەر جاۋ شاقىرادى» دەگەندەي, مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالقى سەلدىرەپ, سيرەپ قالعان شەكارالىق ايماقتار تۋرالى الاڭداۋى – شەشىمىن كەشەۋىلدەتۋگە بولمايتىن ستراتەگيالىق ماڭىزدى جوبا. سوندىقتان وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە, شىعىسقا وتباسىلاردى كوشىرۋ, شەتەلدەن كەلەتىن قانداستاردى جۇيەلى شوعىرلاندىرۋ, ولاردىڭ كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋىنا جەڭىلدىك جاساپ, ارنايى مارتەبە بەرۋ دە كۇن تارتىبىندە كۇتپەيتىن ماسەلە.
بوستاندىق – بار باقىتىمىز بەن بايلىعىمىزدىڭ باستاۋى! ايشىقتى ازاتتىق – اتالارىمىز بەن الاش ارىستارىنىڭ اڭسارى! سوندىقتان تاۋەلسىزدىك تاۋەكەلى توقمەيىلسۋدى كوتەرمەيدى, ەندەشە ەڭسە تىكتەگەن ەلدىگىمىزدى سۇق كوزدەر مەن سۋىق سوزدەردەن ءسات سايىن, ساعات سايىن تاباندى قورعاۋ قاجەت! مەرەيلى مەجە الدىنداعى ماعىنالى ماقالا ءبىزدى وسىعان ۇندەيدى.
