ەلىمىز كەيىنگى جىلدارى شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى ۇلعايتۋعا باسىمدىق بەرىپ ءجۇر. بۇل مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋعا ءوندىرىستى قارجىلاندىرۋمەن قاتار, ەكسپورتتاۋشىلاردى ساقتاندىرۋ مەن كەپىلدەندىرۋ تەتىكتەرىن كۇشەيتۋ دە ماڭىزدى. ۇكىمەتتىڭ مالىمەتىنشە, «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگىنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسى قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگىنە مەملەكەت كەپىلدىگىمەن قوسىمشا 250 ملرد تەڭگە تارتۋعا رۇقسات ەتتى. كەپىلدىك 10 جىل مەرزىمگە بەرىلەدى. بۇل شەشىم اگەنتتىكتىڭ ساقتاندىرۋ مەن كەپىلدىك بەرۋ مۇمكىندىگىن ايتارلىقتاي كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك تۋدىرادى.
ناتيجەسىندە, اگەنتتىكتىڭ ساقتاندىرۋ جانە كەپىلدىك مىندەتتەمەلەرىنىڭ جالپى سىيىمدىلىعى بيىل 1,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بۇل كورسەتكىش وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋ كولەمىنىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتادى.
قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, كەيىنگى التى ايدا ۇيىمنىڭ قارجىلىق الەۋەتى ەداۋىر نىعايعان. وسى كەزەڭدە جارعىلىق كاپيتال 70 ملرد تەڭگەگە ۇلعايىپ, مەملەكەتتىك كەپىلدىك كولەمى تاعى 200 ملرد تەڭگەگە ارتقان. ناتيجەسىندە, ساقتاندىرۋ مەن كەپىلدىك بەرۋ مۇمكىندىگى 950 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتكەن. ال بيىل بولىنەتىن قوسىمشا 250 ملرد تەڭگە بۇل كورسەتكىشتى 1,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتكىزبەكشى. بۇل وزگەرىس ەكسپورتتاۋشىلارعا ناقتى قانداي مۇمكىندىك بەرەدى؟
ماسەلەنىڭ ءمانى مىنادا: كوپتەگەن كاسىپورىن شەتەلگە ءونىم شىعارۋعا دايىن بولعانىمەن, تاۋەكەلدەردىڭ جوعارى بولۋى ولاردىڭ نارىققا شىعۋىن تەجەيدى. كەي جاعدايدا ساتىپ الۋشىنىڭ تولەم قابىلەتىنە قاتىستى كۇمان تۋىندايدى. كەيدە ەكسپورتتىق كەلىسىمشارتتاردى قارجىلاندىرۋ قيىنعا سوعادى. وسىنداي جاعدايدا ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىكتىڭ قۇرالدارى بيزنەستىڭ تاۋەكەلىن ازايتىپ, سىرتقى نارىققا شىعۋىن جەڭىلدەتەدى.
بۇگىندە اگەنتتىك ەكسپورتتاۋشىلارعا قارىزدار مەن دەبيتورلىق بەرەشەكتەردى ساقتاندىرۋ, ەكسپورتتىق مامىلەلەردى كەپىلدەندىرۋ, ەكسپورت الدىنداعى جانە ەكسپورتتىق-ساۋدالىق قارجىلاندىرۋ قىزمەتتەرىن ۇسىنادى.
اسىرەسە ەكسپورتتىق-ساۋدالىق قارجىلاندىرۋ تەتىگىنىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدى. بۇل قۇرال شەتەلدىك ساتىپ الۋشىلارعا ءتيىمدى شارتتارمەن قارجى ۇسىنۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىڭ ارقاسىندا وتاندىق ونىمدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتادى.
قازىر مۇنداي مەحانيزم وزبەكستان, قىرعىزستان مەن تاجىكستان سياقتى كورشىلەس نارىقتاردا بەلسەندى قولدانىلىپ كەلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە وتاندىق تاۋارلاردىڭ ەكسپورت گەوگرافياسىن كەڭەيتۋگە ىقپال ەتىپ وتىر.
قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى وڭدەۋشى ونەركاسىپ پەن جوعارى قوسىلعان قۇنى بار ءونىم وندىرۋشىلەرگە ەرەكشە نازار اۋدارىپ تۇر. اگەنتتىك قولداۋىنىڭ باسىم بولىگى اگروونەركاسىپ كەشەنى, تاماق ونەركاسىبى, مەتاللۋرگيا, ماشينا جاساۋ مەن حيميا سالالارىنا باعىتتالعان.
ماڭىزدى جايتتىڭ ءبىرى – قولداۋ تەك ءىرى كاسىپورىندارعا عانا ارنالماعان. اگەنتتىك قورجىنىنداعى جوبالاردىڭ جارتىسىنان استامى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە تيەسىلى. بۇل وڭىرلەردەگى كاسىپورىنداردىڭ دا سىرتقى نارىققا شىعۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ ءجۇر.
قازىر اگەنتتىك قولداۋىن پايدالاناتىن كاسىپورىنداردىڭ قاتارىندا «پريما قۇس», «شين-لاين», «ماسلو-دەل», «RG Brands Kazakhstan», «Qarmet» تاعى باسقا دا ءىرى ءوندىرىس ورىندارى بار. قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى باسقارماسىنىڭ توراعاسى اللەن ءشايجۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇيىمنىڭ قارجىلىق مۇمكىندىگىنىڭ كەڭەيۋى ەكسپورتتى قولداۋدىڭ اۋقىمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«قوسىمشا كاپيتالداندىرۋ بىزگە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ مەن شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى ارتتىرۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق مىندەتتەردى شەشۋگە مۇمكىندىك جاسايدى. ءبىزدىڭ قۇرالدارعا نارىق تاراپىنان سۇرانىس جوعارى. بيىلعى جىلدىڭ بەس ايىندا عانا اگەنتتىك قولداۋىن 54 كاسىپورىن الدى. كورسەتىلگەن قولداۋدىڭ جالپى كولەمى 308,8 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن اسىپ ءتۇستى. جىل قورىتىندىسىندا ساقتاندىرۋ مەن كەپىلدىك مىندەتتەمەلەرىنىڭ سىيىمدىلىعى 1,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايادى. بۇل قارجىلىق رەزەرۆ ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان سۇرانىسىن تولىق وتەۋگە ءارى وتاندىق تاۋارلاردىڭ سىرتقى نارىقتاعى پوزيتسياسىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى» دەيدى ا.ءشايجۇنىسوۆ.
اگەنتتىكتىڭ قىزمەتى تەك قارجىلىق كورسەتكىشتەردىڭ وسۋىمەن عانا شەكتەلمەيدى. كەيىنگى جىلدارى ۇيىمنىڭ حالىقارالىق بەدەلى دە ارتىپ كەلەدى. بيىل مامىر ايىندا استانادا وتكەن بەرن وداعىنىڭ كوكتەمگى وتىرىسى سونىڭ ايقىن دالەلى بولدى. جيىن قورىتىندىسىندا قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى بەرن وداعىنىڭ قىسقا مەرزىمدى ساقتاندىرۋ جونىندەگى كوميتەتىنە مۇشەلىككە قابىلداندى.
بۇل – جاي عانا مارتەبەلىك جەتىستىك ەمەس. اتالعان كوميتەتكە مۇشەلىك اگەنتتىككە الەمدەگى جەتەكشى ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەۋگە, قايتا ساقتاندىرۋ تەتىكتەرىن كەڭەيتۋگە ءارى حالىقارالىق تاجىريبەنى ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان ءۇشىن ەكسپورت كولەمىن ارتتىرۋ عانا ەمەس, ونىڭ قۇرىلىمىن وزگەرتۋ دە ماڭىزدى. شيكىزاتتىق ەمەس ءونىم ەكسپورتىنىڭ ۇلەسى وسكەن سايىن ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعى كۇشەيەدى. ال مۇنداي ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن وندىرۋشىلەردىڭ سىرتقى نارىققا شىعۋىنا قولايلى قارجىلىق ورتا قالىپتاستىرۋ قاجەت.
سوندىقتان ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىكتىڭ ساقتاندىرۋ سىيىمدىلىعىن 1,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋ جونىندەگى شەشىمدى جاي قارجىلىق كورسەتكىش رەتىندە قاراستىرۋعا بولمايدى. بۇل – وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ جاڭا نارىقتارعا شىعۋىنا, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا ءارى ەل ەكسپورتىن ارتاراپتاندىرۋعا باعىتتالعان جۇيەلى ساياساتتىڭ ءبىر بولىگى. ەكسپورتتى دامىتۋ جولىنداعى بۇل قادام وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ حالىقارالىق باسەكەدەگى مۇمكىندىگىن كۇشەيتىپ, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ساپالى وسىمىنە نەگىز قالاۋعا ءتيىس.
