پىكىرلەر
عالامنىڭ بولمىسى جونىندە ءجيى تالقىلاناتىن تاقىرىپتىڭ ءبىرى – پاراللەل الەم. بۇل ماسەلە ەجەلگى گرەكتەردەن باستاپ قازىرگى عالىمداردى دا ءالى كۇنگە مازالاپ كەلەدى. ءبىر قىزىعى, ونىڭ مىسالىن كۇندەلىكتى ومىردەن دە بايقاۋعا بولادى.
05 ءساۋىر, 2021
ءبىر كۇنى ەرلى-زايىپتى شىمشىقتاردىڭ ۇياسىندا ۇرىس شىعىپ شوقىسىپ قالىپتى دەسەدى. ولاردىڭ كۇڭكىلدەسىپ جاتقانىن اڭ مەن قۇستىن ءتىلىن تۇسىنەتىن سۇلەيمەن پاتشا ەسىتىپ تۇردى. ۇرعاشى شىمشىق «كۇيەۋىنىڭ» ايتقانىنا كونبەي, قاشىپ جۇرگەن كورىنەدى. سوندا كىجىنىپ تۇرعان ەركەك شىمشىق جۇندەرىن كۇدىرەيتىپ: «ەگەر مەن قالاسام, سۇلەيمەن پاتشانىڭ سالدەسىن شەشىپ الىپ, تەڭىزگە لاقتىرىپ جىبەرەم. سەن ماعان قارسى كەلەتىن كىمسىڭ؟» دەپ ايقايعا سالىپ جاتىر دەيدى.
02 ءساۋىر, 2021
الماتىدان اۆتوبۋستار تۇندە اتتانادى...
الدەقانداي شارۋامەن الماتىدان شىمكەنتكە جول جۇرەتىن بولدىق. جولاۋشى تاسىمالدايتىن كولىكتەردىڭ كۇندىز دە اعىلىپ جاتاتىنى بەلگىلى, الايدا, «اتار تاڭعا جۇرسەڭ دە, باتار كۇنگە جۇرمە» دەيتىن كەشەگى قيسىن بۇگىنگە جۇرمەيدى, اۆتوبۋستار الماتىدان تۇندە اتتانادى.
01 ءساۋىر, 2021
«اڭساعان ءسابي» تاماشا-اۋ. تەك...
قازاق – بالاجان حالىق. «بالالى ءۇي – بازار, بالاسىز ءۇي – قۋ مازار» دەپ, قاتتى ايتسا دا, تەككە ايتپاعان. ءسابي ءسۇيۋ باقىتى بۇيىرماعان اعايىنىن اياعاندىقتان, كوپ بالاسىنىڭ بىرەۋىن ونىڭ باۋىرىنا سالاتىن يگى ءداستۇرى بولعان. سول ءداستۇر كوپ بالا تۋ «ساننەن» شىعىڭقىراپ, وزىمشىلدىك وكتەمدىك قۇرا باستاعان قازىرگى زاماندا ۇمىتىلىپ تا بارا جاتقانعا ۇقسايدى. ايتكەنمەن, «الپامىس باتىر» جىرىنداعى ءبايبورى باي مەن انالىق بايبىشە سىندى ءبىر پەرزەنتكە زار بولىپ, اۋليە-انبيلەردىڭ باسىنا تۇنەپ, بارماعان جەر, باسپاعان تاۋى قالماعان مۇڭلىق وتباسىلار ءۇشىن جارىق دۇنيە ەسىگىن اشپاي جاتىپ, «كوكەك» انالارى قاتىگەزدىكپەن باس تارتقاندىقتان, سابيلەر ءۇيىن پانالاۋعا ءماجبۇر بولعان بۇلدىرشىندەردى اسىراپ الۋ نەمەسە ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ (ەكۇ) ارقىلى اڭساعان ارمانعا جەتۋ جولى تابىلدى.
31 ناۋرىز, 2021
تاريحقا حايپ ەمەس, بايىپ كەرەك
ءبىز تاريحى تونالعان, جادىسى جوعالعان جۇرتتىڭ ءبىرىمىز. بورداي توزدىرعان بوداندىق پەن الماعايىپ الاساپىران جىلداردا حالقىمىز سانىنان عانا ايىرىلىپ قويعان جوق, ساناسى دا سانسىرىپ, جادىسى «جاراقات» الدى.
30 ناۋرىز, 2021
ادال مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە كىم اراشا تۇسەدى؟
مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى رەتكە كەلتىرىلىپ, ونىڭ كۇرەتامىرى رەتىندەگى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ باستى باعىت-باعدارلارى ايقىندالعان. ادال قىزمەت ىستەيمىن دەگەندەرگە بارلىق مۇمكىندىك جاسالعان.
30 ناۋرىز, 2021
وتكەن عاسىر باسىندا قازاق وقىعاندارى, ياعني الاش قايراتكەرلەرى ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ «تۇقىمىن ادامدىقتىڭ شاشتىم, ەكتىم, كوڭىلىن كوگەرتۋگە قۇل حالىقتىڭ» دەگەنىندەي, ءبارى دەرلىك قازاقتىڭ جوقشىسى بولدى. ء«ار حالىقتىڭ ءداستۇر-سالتى مەن ادەت-عۇرپى ۇكىمەت زاڭىنان بيىك تۇرۋى ءتيىس» دەپ قىتاي ويشىلدارى ايتقانى سياقتى, وتكەن عاسىر باسىندا ۇلتتى ساقتاپ قالۋدىڭ ەڭ نازىك يىرىمدەرى ونىڭ ءداستۇرى ەكەنىن قازاق وقىعاندارى ەرتە اڭعاردى. ءسويتىپ ولار جۇرتتى بىرلىككە, تاتۋلىققا, بەرەكەگە ۇندەيتىن, ەكىنشى جاقتان جەر ەمشەگىن ەمگەن ديحان قاۋىمىن ەڭبەككە ىنتالاندىراتىن «ناۋرىز مەيرامىن» تىرىلتۋگە اتسالىستى.
29 ناۋرىز, 2021
ءار ۇيدە اكە پاتشا بولماعان سوڭ...
قازىر الەۋمەتتى ءارى-ءسارى اڭگىمەلەرگە جەتەلەپ, قوعام پىكىرىن قىرىق پىشاق قىلىپ قويعان ماسەلەلەر كوپ-اق. ايتىسا-ايتىسا, ەشقاشان ورتاق مامىلەگە كەلە المايتىنداردىڭ ۋاجىنە قۇلاق سالساڭىز, انانىكى دە دۇرىس, مىنا كىسىنىكى دە ءجون سياقتى. وتباسىنداعى وزبىرلىق, زورلىق-زومبىلىق, الىمجەتتىك سياقتى ءتۇرلى ادىلەتسىزدىكتەردەن بولەك, جاراتقاننىڭ ىرقىنا, ءوز جىنىسىنا قارسى شىققانداردىڭ باستاماسىن كىم تىيماق؟
26 ناۋرىز, 2021
جىل سايىن وسى كۇنى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تاعدىرشەشتى قادامى جاسالعان تاريحي ءسات كوڭىل تورىنە قايتا قوناقتايدى. بۇدان ءدال ەكى جىل بۇرىن, 2019 جىلدىڭ 19 ناۋرىزى ۇلىستىڭ قارساڭىنداعى ۇلى ءىس رەتىندە ەل تاريحىنا ايتۋلى داتالاردىڭ ءبىرى بولىپ ەندى.
19 ناۋرىز, 2021
«جەتى اتا» ءداستۇرى – قوعام ساۋلىعى
ەرتەدە قازاق حانى ءاز جانىبەك ەلگە اتى شىققان ەمشى وتەيبويداق تىلەۋقابىل ۇلىن شاقىرىپ: «قانداي دەرتكە داۋا جوق؟» دەپ سۇراعان ەكەن. سوندا ەمشى: «تۇقىم قۋالاعان اۋرۋعا داۋا جوق» دەپتى. «ونىڭ الدىن الۋعا بولا ما؟» دەگەندە, ەمشى: «جەتى اتاعا دەيىن قىز الىسپاۋ», دەپتى. بۇل پىكىرىن ايگىلى شيپاگەر كەيىنگى ۇرپاق ءبىلسىن دەپ حاتتاپ-شوتتاپ جازىپ كەتكەن ەكەن. «جەتى اتادان اسقاننان كەيىنگى اتالاردان قىز الىسپاق كەرەك. جيەنىن الماق – جيەنىنە بەرمەك, ەمشەك ءسۇتى ارالاسپاسا بولدى دەيتىندەرگە: قاندىق, اڭعاقتىق, ۋىلىمدىق بەيىم كوپ بولماق. الالىق, شالاجارالىمدىق, تۋىلىمدىق, جارالىستىق ءبىتىس, ميلاۋلىق تۋىلعىلار كوز كورگىلىگى بۇتان دالەلىمدىك سانالىعى تاپپاق» دەيدى ايگىلى دۋاگەر.
17 ناۋرىز, 2021
بۇگىنگى قوعامىمىزدا مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بار انا ءتىلىمىزدىڭ بولاشاعىنا ەلەۋلى الاڭداۋشىلىق بار. بۇل تاقىرىپتىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جاتقاندىعى – سونىڭ ايعاعى.
16 ناۋرىز, 2021
اكەم مەكتەپتە تاريح پەن قوعامتانۋ پاندەرىنەن ساباق بەردى. سودان دا بولار, ۇيدە داستارقان باسىندا ساياسات, دەموكراتياعا قاتىستى اڭگىمەلەر ءجيى ايتىلاتىن. بىردە باتىستىق دەموكراتياعا قاتىستى ءسوز وربىگەندە اپكەم: «دەموكراتيا دەگەن بەتىمەن كەتۋ مە؟» دەپ ساۋال قويعانى بار.
15 ناۋرىز, 2021
ارقا جايلى بولسا, ارقار اۋىپ نەسى بار...
«بوس جاتقان جەر جاۋ شاقىرادى». وسى ناقىل ويعا ورالعاندا حالىق سيرەك ورنالاسقان شەكارالىق ايماقتارىمىز بىردەن ەسكە تۇسەدى. ىلە «ەدىلدىڭ بويى ەن توعاي, ەل قوندىرسام دەپ ەدىم! جاعالاي جاتقان سول ەلگە, مال تولتىرسام دەپ ەدىم!» دەپ اھ ۇرىپ وتكەن ماحامبەتتىڭ ارمانعا تولى ءۇنى قۇلاققا جەتكەندەي بولادى.
12 ناۋرىز, 2021
ءبىز كوبىنە شىعارماشىلىقتا شەكارا جوق دەپ ايتىپ جاتامىز. الايدا قاسيەتتى ونەردە ماڭگىلىك ۇلى شەكارا بارىن كوبىمىز مويىنداعىمىز كەلمەيدى. ول شەكارا جانە ءسىز بەن ءبىز ەرسىلى-قارسىلى كىرىپ-شىعىپ جۇرە بەرەتىن يەسىز ەسىك يا بولماسا قاراۋسىز قاقپا ەمەس, تەك جانكەشتى ناعىز دارىن, ءومىرىن ونەرگە كوزسىز قۇربان ەتكەن تۋما تالانت عانا اتتاي الاتىن ايرىقشا اسۋ, بيىكتىگىنە كەز كەلگەن ادامنىڭ ءبىلىم-پاراساتى جەتە بەرمەيتىن بولەك بەلەس.
11 ناۋرىز, 2021
قازىرگى قازاق قوعامىندا ەركەك كىندىكتىلەردەن گورى ايەلدەردىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگى ەرەكشە بولىپ تۇر. وسىدان ەكى جىل بۇرىن پەرىشتە بەس قىز قاپيادا قازا بولعاندا باس كوتەرىپ, كوشەگە شىققان دا ايەلدەر ەدى. وسى انالاردىڭ ارقاسىندا كوپ بالالى وتباسىلارعا بەرىلەتىن جاردەماقى بىردەن ءتورت ەسەلەپ وسكەنىن جۇرتشىلىق جاقسى بىلەدى. بۇدان كەيىن ايەلدەردىڭ ميتينگىگە شىعۋى جيىلەپ كەتتى. الدىڭعى كۇنى ءارتۇرلى پلاكات ۇستاعان قىز-كەلىنشەكتەر الماتىدا تاعى ءبىر شەرۋ وتكىزدى. بىراق بۇل جولى ولاردىڭ تالابى دەگەن سۇراپىل...
10 ناۋرىز, 2021
ادام ءومىرى اققان وزەن سەكىلدى ەكەن. بىلىنبەي باياۋ جىلىستاي وتىرىپ, بالالىقتىڭ كوكتەمىنەن, جاستىقتىڭ جايراڭداعان جازىنان ءوتىپ, اقىرى ماۋەلى قوڭىر كۇزگە دە كەلىپ جەتەدى. ونىڭ ار جاعىندا كوپ نارسەگە مويىن بۇرعىزبايتىن, سەيىل-سەرۋەن قۇرعىزبايتىن, كوبىنەسە ۇيدە قاماپ ۇستايتىن قىتىمىر قىس تۇر. ارينە, قىستى دۇرىستاپ قارسى الۋ ءۇشىن قوڭىر كۇزدىڭ ادام ءۇشىن جايلى, جاعىمدى بولعانىنا نە جەتسىن! سول ءۇشىن دە ادامدار ءوز ءومىرىنىڭ كۇزى جەتكەندە وعان دايىندالىپ, ءتۇرلى قارەكەتتەر جاساي باستايتىن كورىنەدى.
04 ناۋرىز, 2021
قوعامدىق پالساپالىق ءھام تانىمدىق تۇرعىدان قاراعاندا «ادام» ۇعىمى اسا كۇردەلى. ءحى عاسىردا ءومىر سۇرگەن تۇرىك عۇلاماسى ءماۋلانا رۋمي: «ادامنىڭ بولمىسى – ىشىندە ءارتۇرلى اڭدار مەكەندەيتىن ورمانعا ۇقساس. ءبىزدىڭ بويىمىزدا تازا-لاس, جامان-جاقسى, يماني-حايۋاني سياقتى مىڭداعان قاسيەت بار. ەگەر ىشكى جان شاھارىڭدا قاسقىر ۇستەمدىك ەتە باستاسا, ادامنىڭ قاسقىرعا اينالعانى. جاقسىلىقتار مەن جاماندىقتار دا جاسىرىن جولدارمەن جۇرەككە قۇيىلىپ تۇرادى. ءسات سايىن ادامنىڭ جۇرەگىندە ءبىر نارسە باس كوتەرەدى. سول سەبەپتى ادام كەيدە پەرىشتە, كەيدە شايتاني سيپاتقا اينالىپ وتىرادى» دەگەن ەكەن.
03 ناۋرىز, 2021
تاياۋدا ميللياردەر يلون ماسك كوشباسشىلىققا قاتىستى قىزىق پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا MBA (ىسكەرلىك باسقارۋ ماگيسترى) دارەجەسىن يەلەنگەندەردى باسشىلىق قىزمەتكە قويۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل پىكىر امەريكالىق قوعامدى ءدۇر سىلكىندىردى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
02 ناۋرىز, 2021
ءال-فارابي بابامىزدىڭ 1150 جىلدىعىن اتاپ وتتىك. جاھاندىق پاندەميا جاعدايىنا تۇسپا-تۇس كەلسە دە, ەل بار جەردە ەر ەسىمى ەلەۋسىز قالعان جوق. ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى عىلىمي كونفەرەنتسيالار, مادەني ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى, گازەت-جۋرنالداردا فارابيتانۋشىلاردان باستاپ, عالىمدار مەن قالامگەرلەردىڭ تانىمدىق, زەرتتەۋ ماقالالارى جارىق كوردى. كوركەم جانە دەرەكتى فيلمدەر ءتۇسىرىلدى.
24 اقپان, 2021
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا ارناعان جولداۋى مەن «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» باعدارلامالىق ماقالاسىندا اشىق, ءادىل, ادىلەتتى قوعام مەن ءتيىمدى مەملەكەت قۇرۋ ماسەلەسىنە ارنايى توقتالدى. پرەزيدەنتتىڭ ۇعىمىندا ادىلەتتى مەملەكەت ورناتۋ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋمەن قاتار, بارلىق ازاماتتىڭ مۇددەسىن بىردەي قورعاۋدى اڭعارتادى.
23 اقپان, 2021
