پىكىرلەر
تۇرىك عۇلاماسى ءجالالاددين رۋمي: «جاقسى ادامنىڭ قابىرىن جەردىڭ بەتىنەن ىزدەمەڭدەر, ول ءوزىنىڭ تۋعان حالقىنىڭ جۇرەگىنە جەرلەنەدى», دەگەن ەكەن. ال اتام قازاق بولسا, «جاقسىنىڭ اتى ولمەيدى, عالىمنىڭ حاتى ولمەيدى» دەپتى. وسىنداي اتى دا ولمەگەن, حاتى دا وشپەگەن جاقسىلاردىڭ ءبىرى مارقۇم اقسەلەۋ سەيدىمبەك ەدى. جارىقتىق ۇلت رۋحانياتى مەن مادەنيەتىنە ۇلكەن ۇلەس قوستى. نەبىر كەلەلى كەزدەسۋلەردە ماڭدايى جارقىراپ, سالالى ساۋساقتارى كۇمىس تۇتقالى اق تاياعىن قىسىپ ۇستاپ, كەڭ زالعا سەلكەۋسىز كوز تاستاپ وتىرار ەدى. قازىر بۇل كۇندەر كەلمەسكە كەتتى. بىراق ەلدىڭ جۇرەگىندە احاڭنىڭ ەلەسى قالدى.
21 ءساۋىر, 2021
«قۇرمەتتى ازامات» اتانۋىما كومەكتەسشى...»
وسىنداي ءوتىنىشتى الىس-جاقىن اعايىندار ارا-تۇرا ايتىپ جاتادى.
20 ءساۋىر, 2021
«مال اشۋى – جان اشۋى» (ۇرى-قارى جۇرتتى قاشانعى باسىنادى؟)
قولىنداعى ازىن-اۋلاق مالىن كۇنكورىس كوزىنە اينالدىرىپ وتىرعان اعايىندى بۇگىندە ۇرى-قارى باسىنىپ ءبىتتى. بالا-شاعامنىڭ يگىلىگىنە, اس-اۋقاتقا جۇمسايمىن دەپ, دۇنيەقوڭىزدىقپەن ەمەس, جان باعۋ قامىمەن كوزىڭنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, قىرۋار قارجىعا جەم-ءشوپ ساتىپ الىپ, قوراڭدا باعىپ وتىرعان نەمەسە جىل ون ەكى اي دالادا قاراۋىلداپ, قايىرمالاپ جۇرگەن مالىڭدى قاپىدا ۇرى-قارى قولدى ەتسە, مۇنى قالاي باسىنعاندىق, قورلاعاندىق دەمەيسىڭ؟!
19 ءساۋىر, 2021
باس شاھار تۇتىنگە تۇنشىعىپ تۇر. اسىرەسە تاڭەرتەڭگىلىك جانە كەشكى مەزگىلدە مۇرجالاردان شىعاتىن قويۋ كوك ءتۇتىن استانا اسپانىن تورلاپ, ءيىسى قولقانى قابادى. ادەتتە قالامىزدىڭ اياعىن جەرگە تيگىزبەي ماقتايمىز. بىراق كوك تۇتىنگە كەلگەندە, ءۇنىمىز شىقپاي تۇر. بىلتىر «قازگيدرومەت» رمك دەرەگىنە سايكەس, نۇر-سۇلتان ەلدەگى ەڭ لاس قالالاردىڭ قاتارىنا قوسىلعان ەدى. 2019 جىلى ەلوردادا اتموسفەراعا 108 مىڭ توننا لاستاۋشى زات تارالىپتى. ونىڭ 33,5%-ى (59 مىڭ تونناسى) – جىلۋ-ەلەكتر ورتالىقتارىنا, 29%-ى – جەكە سەكتورعا, 32,5%-ى ەسكى كولىكتەرگە تيەسىلى بولعان.
16 ءساۋىر, 2021
جەر تۇتاس بولماي, ەل تۇتاس بولمايتىنى بەلگىلى عوي. الاش جۇرتىنىڭ بويىنداعى يممۋنيتەت جەرگە كىندىگىمەن ءبىرجولا بايلانعان. باسقا ماسەلەدە وسالدىق تانىتقانىمەن, جەر ماسەلەسىنە كەلگەندە مودەنىڭ ۇرپاعى باباسىنىڭ اماناتىنا ادالدىق تانىتىپ كەلەدى.
15 ءساۋىر, 2021
قاي ەلدىڭ تەلەسەريالىن كورەسىز؟
كەيىنگى كەزدە ەل تەلەارنالارىندا وتاندىق كينوونىمدەر جيىرەك كورسەتىلە باستاعانىمەن, شەتەل فيلمدەرى, اسىرەسە تەلەسەريالدارى ءالى دە كوپ. وسىعان وراي, تەلەكورەرمەندەر تاراپىنان «قاي تەلەارنانى اشىپ قاراساڭ دا, كوبىنە ءۇندى, كورەي جانە تۇرىك تەلەسەريالدارى ءجۇرىپ جاتادى. ولاردى كورسەتۋدى ازايتىپ, قازاق تىلىندەگى تەلەسەريالداردى نەگە كوبەيتپەيمىز؟» دەگەن سۇراق ءجيى قويىلادى.
14 ءساۋىر, 2021
«زور ءسۇيىنشى ايتايىن, مۇسىلمان بولىپ تۋعانعا. يسلام ءدىنىن قۋعانعا...» دەپ مايلىقوجا بابامىز جىرلاعانداي, يسلامدى ءدىنىم, مۇحاممەدتى پايعامبارىم دەپ تانىعان مۇمىندەر ءۇشىن قاسيەتتى رامازان ايى تۋدى. اللاعا بويۇسىنۋشى قاۋىم بۇل ايدى «ايلاردىڭ سۇلتانى» دەپ ەرەكشە اسپەتتەسە, ۇلكەن ساحابا ابدۋللا ابباس «كۇندەردىڭ قايىرلىسى – جۇما, ايلاردىڭ قايىرلىسى – رامازان» دەگەن ەكەن.
13 ءساۋىر, 2021
رۋحى بيىك ەل ەشقاشان جەڭىلمەيدى
جالپى, مەملەكەت قۇرۋدىڭ نەگىزى – ەكونوميكا ەمەس, رۋحانيات. رۋحانياتى باي, رۋحى بيىك ەل ەشقاشان جەڭىلمەيدى. ياعني ول ءوزىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن ساقتايدى. وتكەنىنەن بەيحابار حالىقتىڭ رۋحاني كەمەلدىگىن بىلاي قويعاندا, ماتەريالدىق تۇرعىدان دا جارىمايدى. سوندىقتان بولاشاعىنىڭ بەرىك بولۋىن ويلاعان جۇرت ۇرپاعىن وتكەن تاريحتىڭ كەمەل ۇلگىسىمەن سۋارۋى ءتيىس. وسى ورايدا, ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» جانە « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالالارى – قازاق قوعامىنا سانانى جاڭعىرۋدىڭ جولىن نۇسقاعان باعدارشام ىسپەتتەس قۇندى دۇنيەلەر.
12 ءساۋىر, 2021
مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2021 جىلعى 26 اقپانداعى جارلىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتى باسقارۋدى دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى «ەڭ الدىمەن ادامدار» – ادامعا باعدارلانعان مودەلىن قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. التى بولىمنەن تۇراتىن بۇل قۇجاتتا اعىمداعى جاعدايدى تالداۋدان باستاپ, حالىقارالىق تاجىريبەگە شولۋ مەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى سارالانعان.
09 ءساۋىر, 2021
وسىنشا مولشەردەگى كەڭەس اقشاسى بالا كۇنىمنەن جادىمدا ەشقاشان وشپەستەي ساقتالىپ قالدى. بۇل – اكەمنىڭ اي سايىن الاتىن زەينەتاقىسىنىڭ سوماسى. جاسى قىرىقتان اسقانىندا جاڭادان قۇرىلعان ۇجىمشارعا مالشى بولىپ كىرگەندىكتەن, زەينەتكە شىعاردا ەڭبەك كۇنى (قازىرگى ەڭبەك ءوتىلى) ازدىق ەتىپ, قارتتىق شاعىنا ماردىمسىز ناپاقا بۇيىرىپتى. ال سول كەزدەگى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تويىپ تاماق ىشۋگە اقشاسى جەتپەي, اشقۇرساق جۇرەتىن ستۋدەنتىنە ايىنا 40 سوم ستيپەنديا تولەنگەندىگىن ەسكەرسەك, بەس جاننان قۇرالعان وتباسىنىڭ جالعىز اسىراۋشىسىنىڭ تابىسىنىڭ دەڭگەيى قانداي بولعاندىعىن باجايلاۋعا بولار.
08 ءساۋىر, 2021
جىلدان-جىلعا قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتقان اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ ادام بالاسىنا بەرەتىن پايداسى كوپ. تەك سونى رەتىمەن ساۋاتتى تۇردە پايدالانا ءبىلۋ كەرەك. ال ەگەر ونى قارا باسىڭ عانا ەمەس, قوعام مۇددەسى ءۇشىن پايدالاناتىن بولساڭ, پايداسى بىرنەشە قايتارا ەسەلەنىپ, قانشاما ادامعا جاعىمدى اسەر ەتەتىن بولادى. وسىنىڭ ءبىر مىسالىن ورتاعا سالعاندى ءجون كوردىم.
07 ءساۋىر, 2021
تامىر تۋرالى تاعىلىمدى اڭگىمە كوپ. تامىر – دەگەنىمىز اۋەلى تاريح. كەز كەلگەن تۇلعا تۇعىرىنىڭ بەرىكتىگى ونىڭ تەرەڭگە بويلاعان التىن تامىرىندا, كونە تاريحىنىڭ باي قازىناسىندا بولسا كەرەك. التىن تامىر دەگەندە ءبىزدىڭ ەسىمىزگە اۋەلى تاريحشى, عالىم قويشىعارا سالعارا تۇسەدى. ەتنوگراف, جازۋشى اقسەلەۋ سەيدىمبەك ەكەۋى ءبىر-بىرىنە سەرت بەرىپ, باس باسىلىمدا قاتار قىزمەت ەتە ءجۇرىپ بىرەۋى «كۇمبىر-كۇمبىر كۇمبەزدەردى», ەكىنشىسى «التىن تامىردى» جازۋشىلىقتارىنان ماقساتتى تۇردە باس تارتا وتىرىپ جازىپ شىعىپتى. بۇل جانقيار ەرلىكتىڭ, جازۋ دەگەن قاسيەتتى ونەردى ۇلت بولاشاعى ءۇشىن قۇربان قىلۋدىڭ ار جاعىندا قوس قالامگەردىڭ ناعىز الاششىل تۇلعالارى ايقىن كورىنەدى.
06 ءساۋىر, 2021
تۇركىستان – تۇركى وركەنيەتىنىڭ تۇتقاسى
تامىرلاس, تاعدىرلاس تۇركى حالىقتارىنىڭ ىنتىماقتاستىعى تاۋەلسىزدىك العان توقسانىنشى جىلدارى باستالعانى بەلگىلى. ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭىندا ءبىرىن-ءبىرى تانىپ, قولداپ, باۋىرلاستىقتىڭ بەرىك نەگىزىن قالاعان تۋىس ەلدەر اۋەلى مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىقپالداستىققا ءمان بەردى.
05 ءساۋىر, 2021
عالامنىڭ بولمىسى جونىندە ءجيى تالقىلاناتىن تاقىرىپتىڭ ءبىرى – پاراللەل الەم. بۇل ماسەلە ەجەلگى گرەكتەردەن باستاپ قازىرگى عالىمداردى دا ءالى كۇنگە مازالاپ كەلەدى. ءبىر قىزىعى, ونىڭ مىسالىن كۇندەلىكتى ومىردەن دە بايقاۋعا بولادى.
05 ءساۋىر, 2021
ءبىر كۇنى ەرلى-زايىپتى شىمشىقتاردىڭ ۇياسىندا ۇرىس شىعىپ شوقىسىپ قالىپتى دەسەدى. ولاردىڭ كۇڭكىلدەسىپ جاتقانىن اڭ مەن قۇستىن ءتىلىن تۇسىنەتىن سۇلەيمەن پاتشا ەسىتىپ تۇردى. ۇرعاشى شىمشىق «كۇيەۋىنىڭ» ايتقانىنا كونبەي, قاشىپ جۇرگەن كورىنەدى. سوندا كىجىنىپ تۇرعان ەركەك شىمشىق جۇندەرىن كۇدىرەيتىپ: «ەگەر مەن قالاسام, سۇلەيمەن پاتشانىڭ سالدەسىن شەشىپ الىپ, تەڭىزگە لاقتىرىپ جىبەرەم. سەن ماعان قارسى كەلەتىن كىمسىڭ؟» دەپ ايقايعا سالىپ جاتىر دەيدى.
02 ءساۋىر, 2021
الماتىدان اۆتوبۋستار تۇندە اتتانادى...
الدەقانداي شارۋامەن الماتىدان شىمكەنتكە جول جۇرەتىن بولدىق. جولاۋشى تاسىمالدايتىن كولىكتەردىڭ كۇندىز دە اعىلىپ جاتاتىنى بەلگىلى, الايدا, «اتار تاڭعا جۇرسەڭ دە, باتار كۇنگە جۇرمە» دەيتىن كەشەگى قيسىن بۇگىنگە جۇرمەيدى, اۆتوبۋستار الماتىدان تۇندە اتتانادى.
01 ءساۋىر, 2021
«اڭساعان ءسابي» تاماشا-اۋ. تەك...
قازاق – بالاجان حالىق. «بالالى ءۇي – بازار, بالاسىز ءۇي – قۋ مازار» دەپ, قاتتى ايتسا دا, تەككە ايتپاعان. ءسابي ءسۇيۋ باقىتى بۇيىرماعان اعايىنىن اياعاندىقتان, كوپ بالاسىنىڭ بىرەۋىن ونىڭ باۋىرىنا سالاتىن يگى ءداستۇرى بولعان. سول ءداستۇر كوپ بالا تۋ «ساننەن» شىعىڭقىراپ, وزىمشىلدىك وكتەمدىك قۇرا باستاعان قازىرگى زاماندا ۇمىتىلىپ تا بارا جاتقانعا ۇقسايدى. ايتكەنمەن, «الپامىس باتىر» جىرىنداعى ءبايبورى باي مەن انالىق بايبىشە سىندى ءبىر پەرزەنتكە زار بولىپ, اۋليە-انبيلەردىڭ باسىنا تۇنەپ, بارماعان جەر, باسپاعان تاۋى قالماعان مۇڭلىق وتباسىلار ءۇشىن جارىق دۇنيە ەسىگىن اشپاي جاتىپ, «كوكەك» انالارى قاتىگەزدىكپەن باس تارتقاندىقتان, سابيلەر ءۇيىن پانالاۋعا ءماجبۇر بولعان بۇلدىرشىندەردى اسىراپ الۋ نەمەسە ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ (ەكۇ) ارقىلى اڭساعان ارمانعا جەتۋ جولى تابىلدى.
31 ناۋرىز, 2021
تاريحقا حايپ ەمەس, بايىپ كەرەك
ءبىز تاريحى تونالعان, جادىسى جوعالعان جۇرتتىڭ ءبىرىمىز. بورداي توزدىرعان بوداندىق پەن الماعايىپ الاساپىران جىلداردا حالقىمىز سانىنان عانا ايىرىلىپ قويعان جوق, ساناسى دا سانسىرىپ, جادىسى «جاراقات» الدى.
30 ناۋرىز, 2021
ادال مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە كىم اراشا تۇسەدى؟
مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى رەتكە كەلتىرىلىپ, ونىڭ كۇرەتامىرى رەتىندەگى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ باستى باعىت-باعدارلارى ايقىندالعان. ادال قىزمەت ىستەيمىن دەگەندەرگە بارلىق مۇمكىندىك جاسالعان.
30 ناۋرىز, 2021
وتكەن عاسىر باسىندا قازاق وقىعاندارى, ياعني الاش قايراتكەرلەرى ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ «تۇقىمىن ادامدىقتىڭ شاشتىم, ەكتىم, كوڭىلىن كوگەرتۋگە قۇل حالىقتىڭ» دەگەنىندەي, ءبارى دەرلىك قازاقتىڭ جوقشىسى بولدى. ء«ار حالىقتىڭ ءداستۇر-سالتى مەن ادەت-عۇرپى ۇكىمەت زاڭىنان بيىك تۇرۋى ءتيىس» دەپ قىتاي ويشىلدارى ايتقانى سياقتى, وتكەن عاسىر باسىندا ۇلتتى ساقتاپ قالۋدىڭ ەڭ نازىك يىرىمدەرى ونىڭ ءداستۇرى ەكەنىن قازاق وقىعاندارى ەرتە اڭعاردى. ءسويتىپ ولار جۇرتتى بىرلىككە, تاتۋلىققا, بەرەكەگە ۇندەيتىن, ەكىنشى جاقتان جەر ەمشەگىن ەمگەن ديحان قاۋىمىن ەڭبەككە ىنتالاندىراتىن «ناۋرىز مەيرامىن» تىرىلتۋگە اتسالىستى.
29 ناۋرىز, 2021
