قالىڭ بۇقارا ورتاسىنان ىرىكتەلىپ, ەكشەلىپ شىققان, مەملەكەتتىك قىزمەتشى بولۋعا لايىقتى, كاسىبي تۇرعىدا بىلىكتى, تەرەڭ ءبىلىمدى, بيىك مورالدىق قاسيەتى بار, تاڭداۋلى ادامدار ارامىزدا بارشىلىق. جاقسى قاسيەتتەرگە يە, مەملەكەتتىك قىزمەتشى بولۋدى مەملەكەت پەن حالىققا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋ دەپ ءتۇسىنىپ, ءوز كۇشىنە سەنىپ جۇرگەن بىلىكتى مامانداردى جۇرت ساياسي ەليتا دەپ تە اتايدى.
وسى رەتتە مەملەكەتتىك قىزمەتكە قوعامنىڭ كىلەڭ بەتكە ۇستارلارى تارتىلىپ جاتسا, مورالدىق تۇرعىدا ازعىنداعان, جەمقور, تۋعان ەلى مەن حالقىنىڭ ابىرويى مەن ونىڭ بەرەكە-بىرلىگى تىپتەن الاڭداتپايتىن, وتانشىلدىق سەزىمىنەن جۇرداي ادامدار مەملەكەتتىك قىزمەتكە قايدان كەلەدى دەگەن سۇراق تۋىندايدى. بالكىم, مۇندايلار ازاماتتىق قوعامنىڭ ەنجارلىعى سالدارىنان, مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ادال ازاماتتاردىڭ الدىن وراپ, ءارتۇرلى الەۋمەتتىك ارتىقشىلىقتار مەن جەڭىلدىكتەرگە قول جەتكىزىپ وتىرعان شىعار. وسىندايلاردىڭ ىقپالى ارتقان كەزدە قوعامدا زاڭ دا, ادەپ تە ايدالادا قالىپ, مانساپ پەن پايدا ىزدەپ كەلگەن ء«پرينتسيپسىز» ادامداردىڭ «كۇنى تۋادى». بۇلاردىڭ كەسىرىنەن ۇلتتىڭ تاعدىرىنا جاۋاپ بەرۋ, ونىڭ مۇددەسىن كوزدەۋ سياقتى تۇسىنىكتەر ۇمىت بولا باستايدى.
بىرەۋلەر ۇلتتىڭ بايلىعىن ەسەلەۋگە كۇش سالسا, ەكىنشىلەرى ونى ۇرلاپ, تالان-تاراجعا سالۋدا. مەملەكەتتىك قىزمەتشى بولۋعا لايىقسىز ادامدار ەل الدىنداعى مىندەتتەرگە ساي كەلمەي, حالىق مۇددەسىنەن قول ءۇزىپ, مەملەكەتىن ساتۋعا دەيىن بارۋى مۇمكىن. ءسويتىپ, ەلدى ىشتەي ءىرىتىپ-شىرىتە باستايدى. بۇلاردىڭ قاتىسۋىمەن دۇنيەگە كەلگەن قوعام دامۋىنىڭ ستراتەگياسى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ساياسي باعدارلامالار مەن ولاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا مەملەكەت قورجىنىنا قول سۇعاتىن ساڭىلاۋلار ساقتالا بەرمەك. ال بۇلار اشكەرەلەنگەن جاعدايدا ونىڭ جامان اتى بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە, ونىڭ ىشىندە قىزمەتىنە ادال ازاماتتارعا دا كىر كەلتىرەدى. سوندىقتان, ادال مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى ىڭعايسىز جاعدايدا قالدىرماي, ولاردىڭ ار-نامىسىنىڭ, قۇقىعىنىڭ قورعالۋىنا كوڭىل بولگەن ءجون. ء«بىر قارىن مايدى ءشىرىتىپ جۇرگەن قۇمالاقتاي» جەمقورلاردىڭ كەسىرىنەن ولاردىڭ قوعام الدىندا, بالا-شاعالارىنىڭ الدىندا قادىرى كەتىپ, جەمىرلەردىڭ ساناتىنا ىلىگۋى ورىندى بولماس.
ادىلىندە, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى وسىنداي ادال, وتانشىل مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ارقا سۇيەيدى. سوندىقتان كىناسىز كىنالى بولىپ جۇرگەن ادال مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە اراشا ءتۇسىپ, ولارعا قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى عانا ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە جانە حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىن قايتارۋعا بولادى.
قازىرگى قالىپتاسقان احۋال, تۇپتەپ كەلگەندە, ەلىمىزدەگى كادر ساياساتىنىڭ السىزدىگىن كورسەتەدى. اڭگىمە جالپى مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى كادر ساياساتى تۋرالى ەمەس, جەكە-جەكە العانداعى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مەكەمەلەردىڭ, ارى كەتسە سالالىق دەڭگەيدەگى مامانداردى دايارلاۋ مەن ىرىكتەۋ تۇرعىسىندا بولىپ وتىر. اتالعان قىزمەت ءبىر جەردە كادر ءبولىمى, ال كەلەسى بىرەۋىندە تىپتەن «كادر ساياساتى» ءبولىمى دەپ تە اتالۋى مۇمكىن. بىراق مازمۇندىق جاعىنان, ونىڭ تيىمدىلىگى نەمەسە سول مەكەمەدەگى جەتەكشى ءرولى مەن ىقپالدىلىعى تۇرعىسىندا ولار «كادر ساياساتى» دەڭگەيىنە جەتە بەرمەيدى. ياعني ازىرگە اتى بار دا, زاتى جوق. ءيا, ولاردىڭ جاقسى ستاتيست رەتىندەگى ورنىنا كۇمانىمىز جوق. دەگەنمەن, بۇل قىزمەتتەر ادەتتە قوسالقى ءرول اتقارادى, باسشىلىقپەن قاتار نەمەسە وزدىگىنشە دەربەس (ساياسات دەمەي-اق قويايىق) جۇمىس جۇرگىزىپ, ولاردىڭ ديرەكتورعا قارسى سويلەپ, ياكي ۇمىتكەرلەر بويىنشا ءپرينتسيپتى تۇردە ەرەكشە پىكىر ايتقانىن ەستىدىڭىز بە؟ سوندىقتان دا ولار كادرلاردىڭ دايىندىعىنىڭ تومەن دەڭگەيى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلمايدى. سەبەبى تاڭداۋ ولارسىز-اق جۇرگىزىلە بەرەدى. سىبايلاس جەمقورلىق بويىنشا ءىستى بولعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە قاتىستى سول مەكەمەلەردىڭ كادر بولىمدەرى تاراپىنان رەسمي تۇردە اشىق مالىمدەمە جاسالعاندىعىن دا ەستىگەن جوقپىز.
مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ كادر ساياساتىندا ساباقتاستىقتىڭ بولماۋى, ادامدارمەن ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ, الدىنعى بۋىن ماماندارىنىڭ تاجىريبەسىن تالداپ, ءتۇسىنۋ جانە پراكتيكالىق جۇمىستا قولدانۋ سياقتى ماسەلەلەر قارالسا دا, ولار فورمالدى سيپات الاتىنعا ۇقسايدى.
زەينەتكە شىققان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اراسىندا تاجىريبەسى مول, كورگەنى كوپ بىلىكتى جانە ناعىز كاسىپقوي ادامدار از ەمەس. بۇل ساناتتاعىلاردىڭ ساپالىق جاعىن, قوعامدىق ورتاداعى الاتىن ورنى مەن بەدەلىن, حالىقپەن ءتىل تابىسا ءبىلۋ قابىلەتىن, ادامدارعا ىقپال ەتىپ, قوعامدىق پىكىر قالىپتاستىرۋداعى الەۋەتىن ەسكەرەر بولساق, ولار – وتە زور الەۋمەتتىك, قوعامدىق-ساياسي, مادەني-تاريحي جانە رۋحاني جاسامپاز كۇش. الەمدىك جاھاندانۋ زامانىندا مۇنداي قۇندىلىقتى ەسكەرمەۋ جانە ءتيىمدى پايدالانباۋدىڭ ءوزى ۇلكەن اعاتتىق بولار ەدى.
جاپسارباي قۋانىشەۆ,
قوعام قايراتكەرى,
ساياساتتانۋشى
