رۋحانيات • 13 ءساۋىر، 2021

كەشىرىم ايى كەلدى

115 رەت كورسەتىلدى

«زور ءسۇيىنشى ايتايىن، مۇسىلمان بولىپ تۋعانعا. يسلام ءدىنىن قۋعانعا...» دەپ مايلىقوجا بابامىز جىرلاعانداي، يسلامدى ءدىنىم، مۇحاممەدتى پايعامبارىم دەپ تانىعان مۇمىندەر ءۇشىن قاسيەتتى رامازان ايى تۋدى. اللاعا بويۇسىنۋشى قاۋىم بۇل ايدى «ايلاردىڭ سۇلتانى» دەپ ەرەك­شە اسپەتتەسە، ۇلكەن ساحابا ابدۋللا ابباس «كۇندەردىڭ قايىرلىسى – جۇما، اي­لار­دىڭ قايىرلىسى – رامازان» دەگەن ەكەن.

رامازان ايىنىڭ باسقا ايلاردان ايى­رىقشالانۋىنا نەگىزگى سەبەپ – مۇندا مۇسىل­مان بالاسىنىڭ ماڭدايىنا جازىلعان بەس پارىزدىڭ ءبىرى – ورازا قۇلشىلىعى بار. بۇل قۇلشىلىقتى كوپتەگەن ءدىن عالىم­ى «اللا مەن ادام اراسىنداعى سىر» دەيدى. ويتكەنى دانىشپان اباي اتامىزدىڭ «ماحابباتپەن جاراتقان ادامزاتتى، سەن دە ءسۇي ول اللانى جاننان ءتاتتi» دەگەنىن­دەي، ۇلى قۇدىرەتتىڭ مەيىرىم-شاپاعاتىمەن جاراتىلعان ادام يەسىنە قارىزدار. سول قارىزىن تەك قۇلشىلىعى ارقىلى وتەيدى. بۇل تۋرالى قاسيەتتى كىتاپتىڭ «زاريات» سۇرەسى، 56-اياتىندا: «جىن مەن ادامدى وزىمە قۇلشىلىق ەتۋ ءۇشىن جاراتتىم» دەيتىن اشىق دۇعا دا بار.

سول قۇلشىلىقتىڭ ءبىرى، ءارى اسا ماڭىز­دىسى – ورازا. بۇل تۋرالى اللا تاعالا: «ەي، يمان ەتكەندەر! سەندەرگە بۇرىنعىلارعا پارىز ەتىلگەندەي ورازا پارىز ەتىلدى» دەپ بۇيىرعان. اتاقتى تاقۋا يمام ناساي «رامازان – مۇباراك اي. ول ايدا اللا سەندەرگە ورازا ۇستاۋدى پارىز ەتتى جانە ول ايدا مىڭ ايدان قايىرلى ءتۇن بار» دەگەن قادىرلى پايعامبارىمىزدىڭ وسيەت-ءحاديسىن جەتكىزسە، يسلام الەمىنىڭ ءتورتىنشى حاليفاسى ءالي ءابۋتالىپ: «ماعان بۇل دۇنيەدە ەكى نارسە سۇيكىمدى كورىندى: قوناققا قىزمەت كورسەتۋ جانە ىستىق كۇندەرى ورازا ۇستاۋ» دەگەن ەكەن.

كۇللى مۇسىلماندار اراسىندا رامازان ايىنىڭ مۇنشالىقتى ماڭىزعا يە بولۋىنا باستى سەبەپ – مۇحاممەد پايعامباردىڭ (س.ع.س): «رامازان ايىندا جاقسى ءىس جاساعان ادامعا اللا باسقا ايلاردا جاساعاننان جەتپىس ەسە كوپ ساۋاپ جازادى» دەگەن ءحاديسى. بۇل وسيەت-حاديس جاقسىلىقتان ءۇمىتتى مۇمين­دەردىڭ ورازاعا دەگەن ىنتا-ىقىلاسىن وياتسا، تاقۋالار ءۇشىن بۇل اي ءناپسى تىزگىندەۋدىڭ كەمەل امالى دەپ بىلەدى. ويتكەنى ءناپسى – بارلىق كۇنانىڭ كوزى.

تابيعيندەر داۋىرىندە ءومىر سۇرگەن يس­لامنىڭ ۇلكەن ءپىرادارى حاسان باسري بابامىز ء«ناپسىنىڭ تىزگىنى – اشىعۋ» دەگەن ءپات­ۋالى ءسوزىن ايتا وتىرىپ، قاسيەتتى ورازا­نىڭ تومەندەگىدەي ءتورت نىعمەتىن جىكتەپ-جىلىكتەپ تۇسىندىرگەن ەكەن. سونى تارقاتىپ، ايتار بولساق:

ورازانىڭ ءبىرىنشى نىعمەتى – تاۋبە ەتۋ. ياعني بۇل ادام بالاسىنىڭ تاۋبەسى مەن تاۋەكەلى قابىل بولاتىن اي. تاۋبەسى قابىل بولعان جاننىڭ سىيلىعى قيامەت-ماقشاردا پايعامبارلارمەن بىرگە ءبىر ساپتا تۇرادى.

ەكىنشى نىعمەتى – كەشىرىم ايى. بۇل ايدا اللاعا وتە كوپ يستاعىفير (كەشىرىم سۇراۋ، جارىلقانۋ تىلەۋ) جاساعان دۇرىس. اللا شىنايى ىقىلاسپەن كەشىرىم ءوتىنىپ، جارىلقانۋ تىلەگەن ق ۇلىنىڭ مال-مۇلكىن كوبەيتەدى، ونى كولدەنەڭ پالە-جالادان ساقتايدى. اللا جارىلقاۋ تىلەگەن قاۋىمعا راحىم ەتەدى. ولاردىڭ نەسىبەسىن مولايتادى، ۇرپاعىن كوپ قىلادى جانە قۋاتتى قاۋىمعا (مەملەكەتكە) اينالدىرادى.

ءۇشىنشى نىعمەتى – كۇنادان تىيىلۋ ايى. قۇراندا مۇسىلمان ادام ءۇشىن اللا ءوزى ۇكىم ەتكەن تىيىمدار بار. البەتتە راببىمىز وزىنە بويۇسىنۋشىلاردى حارام دۇنيەدەن تىيدى. ال ورازادا ادامدار (مۇسىلماندار) حارامدى بىلاي قويىپ، حالالدىڭ وزىنەن تىيىلادى. ياعني ورازا تۇتۋعا بايلانىستى ادام كۇندەلىكتى قولدانىپ جۇرگەن حالال استان تىيىلادى. بۇنىڭ تاربيەلىك ءمانى زور. حالالدان تىيىلىپ ۇيرەنگەن ادامعا ەرتەڭ حارامنان تىيىلۋ وڭاي بولادى.

ءتورتىنشى نىعمەتى – يماندى كۇشەيتۋ. مىسالى، دەنى ساۋ، اقشاسى بار، قارنى توق ادامدا ءناپسى قۋاتى دا كۇشتى بولادى. باسىنا قيىندىق تۋىپ، (دەنساۋلىعىنا، دۇنيەسىنە، بالا-شاعاسىنا قاتىستى) قاتتى قينالعان ادامنىڭ ءناپسىسى ازايىپ، يمانى ويانادى. سول سياقتى ورازا تۇتقان ادام دا شولدەۋ ارقىلى توقشىلىق ءناپسىسىن تىزگىندەيدى.

وسى ورايدا، تاعى ءبىر ەستە بولاتىن دۇنيە – رامازان ايىندا اۋىز ورازاسىمەن قاتار كوز بەن قۇلاققا دا «ورازا» قاجەت. ياعني ورازا ۇستاعان ادام جامان ءسوز ايتۋدان، ەستۋدەن، ۇرىس-كەرىستەن اۋلاق جۇرگەنى ابزال. ويتكەنى اتاقتى ساحابا ءابۋ ھۋرايرا جەتكىزگەن مىنا ءبىر حاديستە: «كىم جالعان سويلەۋدى، جالعان امال قىلۋدى قويماسا، ونىڭ تاماق پەن سۋسىن ىشپەي ءجۇرۋى اللاعا قاجەت ەمەس» دەگەن پايعامبارىمىز وسيەتى ەستە بولعانى ءجون.

دانا اباي اتامىز 13-ءشى قاراسوزىندە «يمان ساقتاۋعا قورىقپاس جۇرەك، اينىماس كوڭىل، بوسانباس بۋىن كەرەك» دەگەنىندەي، ورازاعا بەرىك بولۋدى ءناسىپ ەتسىن بارشا­لارىڭىزعا!

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اقىرەتكە دەيىنگى ادالدىق

ونەر • بۇگىن، 10:23

ۇقساس جاڭالىقتار