«ارىم – جانىمنىڭ ساداقاسى» دەيتىن قازاق جەرىن دە «جانىنىڭ ساداقاسىنا» اينالدىرعالى قاشان. تۋعان جەرىن باسقىنشىلاردان قورعاۋ ءۇشىن بولعان شايقاستاردا قانشاما مىڭ بوزداق وپات بولىپ, قانشاما بالا جەتىم, قانشاما ايەل جەسىر قالدى. اتا-بابالارىمىزدىڭ توقىمداي جەر ءۇشىن جانتالاسقان ەرەن ەرلىكتەرىنىڭ ارقاسىندا عانا قازاق ەلى بۇگىندە تورتكۇل دۇنيەگە توعىزىنشى تەرريتوريا رەتىندە تانىلىپ وتىر.
توعىزىنشى تەرريتوريا قازىرگى كەزدە دە تالاي-تالاي الپاۋىتتىڭ كوزقۇرتىنا اينالىپ وتىرعانى بەلگىلى. سوڭعى كەزدەرى قازاق مەملەكەتتىلىگىنە ساۋەگەيلىك ايتاتىنداردىڭ ءۇنى ءجيى ەستىلىپ, قازاقتىڭ ءوز جەرىن وزىنە «سىيعا تارتۋشىلار» بوي كورسەتە باستادى. كەزدەيسوق جاندار بولسا ءبىر ءسارى, رەسەيدىڭ ساياسات ساحناسىندا جۇرگەندەردىڭ ساندىراعى كورشىلەردىڭ دوستىق قارىم-قاتىناسىنا سىزات تۇسىرەتىنى انىق.
ال شىعىستاعى كورشىمىزدىڭ دە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارا-تۇرا ارانداتۋشىلىق تۇرعىدا اقپاراتتار جاريالايدى. «قازاقستاندى قاشان قوسىپ الامىز؟», «قازاقستاندا ءتورت ءجۇز ەلۋ مىڭداي ليبايدىڭ ۇرپاعى ۇلى جۇڭحۋانىڭ قۇشاعىنا قاشان كىرەمىز دەپ وتىر» دەگەن سياقتى ەكسپانسيالىق باعىتتاعى اقپاراتتار تاراتىپ, تاتۋ كورشىلىكتى ارازدىققا باستايتىن ارەكەتى تىيىلار ەمەس.
«سورلى مەكسيكا! قۇدايدان قانشالىقتى قاشىقسىڭ, اقش-قا سونشالىقتى جاقىنسىڭ!» كەزىندەگى مەكسيكا پرەزيدەنتى پورفيريو دياس قۇدايى كورشىدەن كورگەن قياناتىن وسىلايشا مۇڭ-زارى ارقىلى شىعارعان ەكەن. قۇراما شتاتتارىنىڭ ءالسىز كورشىسى مەكسيكا وزبىر قوڭسىلىقتىڭ بىرنەشە مارتە زاردابىن تارتقانى بار. اسىرەسە, 1846-1848 جىلدارداعى سولتۇستىكامەريكالىق ينتەرۆەنتسيا مەكسيكالىقتاردىڭ جادىنان ەشقاشان وشپەك ەمەس. سوعىستىڭ سالدارىنان مەكسيكا يۋتا, اريزونا, نەۆادا, كاليفورنيا, نيۋ-مەكسيكا شتاتتارىنان ءبىرجولا ايىرىلدى. تەحاس شتاتى ودان ءسال ەرتەرەك, سوعىستان بىرنەشە جىل بۇرىن اقش قۇرامىنا ەنگەن ەدى. اتالعان شتاتتار ەگەمەندى مەكسيكانىڭ ءتول تەرريتورياسى بولعانىمەن, سولتۇستىكامەريكالىق قوعامنىڭ ەكسپانسيالىق ساياساتىنىڭ ارقاسىندا الىپ ەلدىڭ اۋماعىنا اينالىپ شىعا كەلدى.
«جامان اتىڭ بولسا, ساتىپ قۇتىلارسىڭ, جامان كورشىڭ بولسا قايتىپ قۇتىلارسىڭ؟!» دەگەندى دە قازاقتىڭ كوپتى كورگەن قارا شالى ايتقانى انىق. شىنىندا دا, پورفيريو دياستىڭ ايتقانىن باسقا ەمەس, قازاقستاندىقتار جاقسى تۇسىنەدى. قۇداي كورشى ەتىپ جاراتقاننان كەيىن الىس-بەرىس تەڭ دارەجەدە ءوربىپ, بارىس-كەلىس تە دوستىق راۋىشتە جالعاسىن تاپسا دەيسىڭ عوي. الايدا تورتكۇل دۇنيەنى ۋىسىندا ۇستاعىسى كەلەتىن ەلدەردىڭ كورشىلەرىنە استامسىپ قارايتىن نيەتى مەنمۇندالاپ تۇرادى.
جەر تاعدىرى – ەل تاعدىرى. قازىرگى كەزدە جەر ماسەلەسىنە قاتىستى زاڭ جوباسى پارلامەنت قابىرعاسىندا قارالىپ جاتىر. جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايتىن بولدى. قازاقستاندىقتارعا دا ساتىلماسا دەگەن تاباندى تىلەگىمىز بار. ويتكەنى ءبىزدىڭ قوعام جەمقورلىقتان ءالى ارىلا الماي وتىر. ەندەشە, جۇيەنى بيلەپ-توستەگىسى كەلەتىن جەمقورلاردىڭ قازبا بايلىقتاردى عانا ەمەس, بابالاردان جەتكەن اسىل اماناتتى – جەردى دە ساتىپ جىبەرۋى تاڭعقالارلىق ەمەس. جەر ساتىلدى دەگەنشە, ەل ساتىلدى, تاۋەلسىزدىككە قاۋىپ ءتوندى دەسەڭشى دەپ ايتۋعا تۋرا كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىر-قاسيەتىن سالماقتاعان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» دەپ اتالاتىن ماقالاسىندا «اۋماقتىق تۇتاستىعىمىزعا كۇمان كەلتىرىپ, تاتۋ كورشىلىك قاتىناستارعا سىنا قاققىسى كەلەتىن كەيبىر شەتەل ازاماتتارىنىڭ ارانداتۋشىلىق ءىس-ارەكەتتەرىنە رەسمي جانە قوعامدىق دەڭگەيدە تويتارىس بەرە وتىرىپ, اعارتۋشىلىق جۇمىستارىن ۇستامدىلىقپەن جۇرگىزگەن ءجون. ءبىز ۇلتتىق مۇددەنى اسپەن دە, تاسپەن دە قورعاۋعا دايىن بولۋىمىز قاجەتتىگىن تاعى دا باسا ايتقىم كەلەدى» دەدى.
«ۇلتتىق مۇددەنى اسپەن دە, تاسپەن دە قورعاۋعا دايىن بولۋىمىز قاجەت!» قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وسى تۇجىرىمى مەملەكەتتىلىك ماسەلەسى, جەر تۇتاستىعى, جالپى تاۋەلسىزدىك تۋرالى الاش جۇرتىنىڭ ۇستانىمىن ايقىن اڭعارتادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بايلامدى ءسوزى حالقىنىڭ دا سەنىمىن ارتتىرىپ, باسشىنىڭ دا بەدەلىن بيىكتەتە تۇسەتىنى ءسوزسىز. باسقالاي ايتقاندا, جەر ماسەلەسىنە كەلگەندە قازاقستاندىقتاردىڭ باستى ۇستانىمى – «نە بەل كەتەدى, نە بەلبەۋ كەتەدى» بولۋى ءتيىس!
