بۇل رەتتە تونالعان تاريحتى تۇگەندەۋگە بولادى, ال جوعالعان جادىنى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن جىلدارعا جالعاساتىن جۇيەلى جۇمىستار ءجۇرۋى كەرەك ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭىنان باستاپ ەلباسى باستاماسىمەن تاريحىمىزعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ, «حالىق – تاريح تولقىنىندا», «مادەني مۇرا», «رۋحاني جاڭعىرۋ» سىندى باعدارلامالار حالىقتىڭ جادىن جاڭعىرتىپ, ۇلتتىڭ ماقتانىشىن وياتتى, ەلدىڭ ساناسىن ساۋىقتىرۋعا ىقپال ەتتى. قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى مەن ۇلىق ۇلىس – التىن وردانىڭ 750 جىلدىعى مەملەكەتتىگىمىزدىڭ تامىرىن تەرەڭدەتە ءتۇستى. بۇل ورايدا ەل پرەزيدەنتىنىڭ ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندە مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىپ, اشتىق الاپاتىن جان-جاقتى زەرتتەۋ تۋرالى باستامالارىن ۇلتتىق تاريحىمىزعا جاناشىرلىق دەپ قابىلدايمىز.
تاريح – وتكەنمەن كەكتەسۋ ءۇشىن ەمەس, شىندىقپەن بەتتەسۋ ءۇشىن قاجەت. كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە تاريحتىڭ مىندەتى كەڭەس ادامىن قالىپتاستىرۋ بولدى. جەتپىس جىل جۇيەلى جۇرگىزىلگەن سولاقاي ساياساتتىڭ سالدارىنان تولىق ايىعۋ, ارىلۋ ءۇشىن ۇلتتىق تاريحقا بەت بۇرۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ ۇلتتىق كودىمىز سول قاتپار-قاتپار ۇلت تاريحىنىڭ قويناۋىندا جاتىر. بۇل جونىندە « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» باعدارلامالىق ماقالاسىندا كەڭىنەن ايتىلدى.
تاياۋدا ەل گازەتى «ەگەمەندە» جارىق كورگەن ماقالاسىندا مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ۇلتتىق مۇددەمىزگە ساي كەلەتىن كوپتومدىق جاڭا تاريحىمىزدىڭ تولىق جازىلماعانىنا نازار اۋداردى. ولقىلىقتى كورسەتكەن ورىندى ەسكەرتۋ. ونىڭ ۇستىنە ءبىز جوعارى وقۋ ورىندارىندا دۇنيەجۇزى تاريحىنا قاتىستى ءالى كۇنگە دەيىن كەڭەستىك كەزەڭدە نەمەسە وزگە مەملەكەتتە جازىلعان وقۋلىقتاردى قولدانىپ كەلەمىز. دەمەك ءبىزدىڭ جاس ۇرپاقتىڭ الەم تاريحى تۋرالى تۇسىنىگى بوتەن مەملەكەتتىڭ كوزقاراسى تۇرعىسىنان قالىپتاسادى. سول سياقتى جاس ۇرپاقتىڭ تاريحي ساناسىن قالىپتاستىراتىن ورتا مەكتەپتەردەگى تاريح وقۋلىقتارىنداعى ولقىلىقتار تۋرالى دا ايتۋعا بولادى. جالپىۇلتتىق بىرەگەيلىكتىڭ نەگىزى رەتىندە مەملەكەت تاريحىن ەلىمىزدەگى بارلىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە مەملەكەتتىك تىلدە وقىتۋدىڭ ۋاقىتى جەتكەن سياقتى.
ەلىمىزدە رەسەي, ەۋروپا, امەريكا, ازيا تاريحىن زەرتتەيتىن, شەت تىلدەرىن جەتىك مەڭگەرگەن ماماندار جوقتىڭ قاسى. ناۋقانشىلدىق سالدارىنان ىرگەلى تاقىرىپتاردى جۇيەلى زەرتتەۋگە بارا الماي جاتىرمىز. بۇل ورايدا گرانتتار مەن ديسسەرتاتسيالاردىڭ تاقىرىپتارى پروپورتسيالىق تۇردە بارلىق كەزەڭدەردى قامتيتىنداي بولىنسە, وڭ بولار ەدى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ماڭىزى زور, تاۋەلسىزدىك پەن ۇلتتىق يدەياعا قىزمەت ەتەتىن تاقىرىپتاردى جۇيەلى تۇردە, مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە قارجىلاندىرۋ ءتيىس دەپ ويلايمىز.
وتكەندى تانۋ – تامىردى تابۋدان باستالادى. حالىقتىڭ تاريحي ساناسى كوركەم فيلمدەر مەن تاريحي روماندار ارقىلى قالىپتاسادى دەسەك, كينوگەرلەرىمىز ءالى كۇنگە دەيىن كەڭەستىك كەزەڭدە جازىلىپ, سوۆەتتىك سوتسرەاليزم سۇزگىسىنەن وتكەن شىعارمالارعا سۇيەنىپ كەلەدى. وكىنىشكە قاراي, بۇدان تاريحشىلارىمىز تىس قالىپ جاتادى.
ارحيۆ – ۇلتتىڭ جادىسى, ول شەرلى شەجىرەمىزدىڭ شىنايى ايعاق-ايناسى عانا ەمەس, بولاشاعىمىزعا دا ءباتۋالى باعدار بەرەتىن بايلىعىمىز. ولاردى ۇرپاققا اماناتتاي ءبىلۋ ءۇشىن جاقسى ساقتاۋ قاجەت. بۇل ورايدا ويلاندىراتىن ماسەلە از ەمەس. اسىرەسە رەپرەسسيا جانە اشتىق جىلدارىن ايعاقتايتىن قۇندى قۇجاتتاردى ساقتايتىن كەيبىر ارحيۆتەر زامان تالابىنا ساي كەلمەيدى: وندا ماماندار جەتىسپەيدى, قۇجاتتار جۇيەلەنبەگەن. كونەرگەن, توزىعى جەتكەن ارحيۆ ماتەريالدارىن قالپىنا كەلتىرەتىن رەستاۆراتورلار دا جوقتىڭ قاسى. سوندىقتان قۇجاتتاردى ساندىق-تسيفرلى جۇيەگە كوشىرىپ ساقتاي الماساق, تاريحىمىزدان كوز جازىپ قالۋىمىز مۇمكىن.
بۇگىندە تاريحقا حوببي رەتىندە قارايتىندار, جالعان تاريح جازۋمەن اينالىساتىندار كوبەيدى. كەيبىرى تۇپنۇسقا قۇجاتتارمەن جۇمىس ىستەمەي, زەرتتەۋدىڭ مەتودولوگياسىن بىلمەي جاتىپ تاريحقا كىرىسىپ, ارزان ۇپاي جيناعىسى كەلەدى. ولارعا كوبىنە تاريحشىلار تاراپىنان باعا دا بەرىلمەيدى. ال تاريحقا حايپ ەمەس, بايىپ كەرەك. كاسىبي تاريحشىلارىمىزدىڭ دا كەيدە وسى حايپقا ۇرىنىپ جاتاتىنى قىنجىلتادى. بۇل ورايدا بىزگە كوپتەگەن ميفتەن ارىلۋ قاجەت. ميف قاشاندا بالاڭ تۇسىنىكتى بىلدىرەدى. سودان كەلىپ شاتاسۋ, اداسۋ تۋادى, ءسويتىپ تاريحىمىز بۇرمالانىپ, اجۋاعا اينالىپ جاتادى. اقيقاتتان الشاق اقپارات اداستىرادى, جالعان تاريح جارعا جىعادى. ال جالعان, جاساندى تاريح جازۋ – جالعان اقشا جاساۋمەن بىردەي قىلمىس ەكەنىن قاپەردەن شىعارماعان ابزال.
