پىكىرلەر
مادەنيەتىمىزدىڭ مايەگى – ءسوز. ونى ولپى-سولپى قولدانۋ كەز كەلگەن ۇلتقا ۇيات سانالادى. ونىڭ ىشىندە ۇلى دالا ءتوسىن مىڭداعان جىلدار بويى مەكەن ەتكەن كەشەگى كوشپەلى دالا حالىقتارى ءسوز مادەنيەتىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ قاراعان ەدى. ءتىپتى, ءومىر ءسۇرۋ فيلوسوفياسىن سوزبەن تىكەلەي بايلانىستى باعامداعان قارعا تامىرلى تۇركى جۇرتى ۇستىڭدەگى بوزىڭە ەمەس, الدىمەن اۋزىڭداعى ءسوزىڭنىڭ سالماعىنا سىن ارتاتىن بولعان.
11 قاراشا, 2020
اعىلشىندار – سىپايى حالىق. ءبىر-ءبىرىن قۇرمەتتەپ, ىزەت كورسەتۋدەن ەش جالىققان ەمەس. سودان شىعار ۇلىبريتانياعا كەلگەن تۋريستەر ەڭ اۋەلى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ قوناقجايلىلىعىن تىلگە تيەك ەتەدى.
10 قاراشا, 2020
نەمەرە تاربيەسىندەگى نەمكەتتىلىك
بۇگىنگى نەمەرەلەردى ايايمىن. بۇرىن نەمەرەلەردى ۇلاعاتى ءار ءىسى مەن سوزىنەن كورىنەتىن قازىنالى قاريالار الديلەپ, نەبىر اڭىز, ءافسانالار ايتىپ, بابالار ەرلىگىمەن ءور ەتىپ, كىسىگە ءزابىر جاساۋعا بولمايدى دەپ شاپاعات پەن مەيىرگە تاربيەلەيتىن. ولار «اتاشكا» مەن «اجەكا» ەمەس, اتا مەن اجە ەدى. نەمەرەلەر دە قازىرگىدەي گادجەتكە ەمەس, سولاردىڭ اۋزىنا قارايتىن.
09 قاراشا, 2020
كەيدە قازاق ءسوزىنىڭ قاتپار-قاتپار تەرەڭىنە بويلاعان سايىن تاريحي تانىمىڭنىڭ تۇعىرى ءوسىپ, باعزىدا سالىپ كەتكەن بابالار جولىنىڭ كونە سورابىنا قالاي تۇسكەنىڭدى اڭعارماي دا قالاسىڭ. وكىنىشكە قاراي كوشپەلى تۇركى تايپالارىنىڭ, ونىڭ ىشىندە قازاق ۇلىسىنىڭ قانشاما كونە ءسوزى اينالاسى ءبىر عاسىردىڭ ىشىندە اياۋسىز قىساسپەن سانادان ءسۇرىلدى. ۇلتتىڭ جانى ءتىل ەكەنىن جاقسى بىلگەن باسقىنشىلار الدىمەن قازاقتىڭ باي سوزدىگىنە جىمىسقى ساياسات پەن استىرتىن سوعىس باستاعانى بەلگىلى. ناۋبەت ناۋقان ءتىلىمىزدى ەگىنشە وتادى. مۇرنىنان تىزىلگەن مۇرالاردىڭ ىشىندە قازاقتىڭ تانىم-تۇسىنىگىنە, ادەت-عۇرپىنا, تانىم-تۇسىنىگىنە قاتىستى, جەكەلەي ايتقاندا مەزگىلدەرگە بايلانىستى, اي اتاۋلارىنا قاتىستى قانشاما سوزدەرى جادىمىزدان جوعالدى. كونە ماعىنالارى كوپ جايتتارعا جەتەلەيتىن نەبىر سوزدەر كۇرەسىنگە سۇيرەلدى.
06 قاراشا, 2020
قاشان كورسەڭ دە قيالىنا قانات ءبىتىرىپ, قيسايعاننان قيسىن ىزدەپ, تۇزەلگەنگە تۇيسىك ءتۇزىپ, جالعاننىڭ جۇمباعىن جالعىز شەشكىسى كەلىپ جۇرەتىن ءبىر ءپالساپاشى تانىستىڭ قاراپ جۇرمەي, لينگۆيستيكاعا دا اۋەستىگى اۋعانى بار ەدى. ءبىر كۇنى جەردەن جەتى قويان تاپقانداي قۋانىشتى جۇزبەن «جۇرەك» پەن «سۇيەك» سوزدەرىنىڭ ءتۇبىرىن تاپقانىن ايتتى.
05 قاراشا, 2020
كۇننەن كۇنگە قاناتىن كەڭ جايا تۇسكەن جاڭا تەحنولوگيالار نەگىزىندە الەمنىڭ وزگەرىپ بارا جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. ول جاڭا تەحنولوگيالاردى نەگىزىنەن كومپانيالار مەن كورپوراتسيالار ەنگىزۋدە. سەبەبى قازىرگى كۇنى قارجىنىڭ ءبارى – سولاردىڭ قولىندا. ولار ءبىر-بىرىمەن جانتالاسقان باسەكەلەستىككە تۇسە وتىرىپ, جاڭا يدەيالار مەن سولاردى جۇزەگە اسىراتىنداي ءادىس-تاسىلدەردى, عىلىم جاڭالىقتارىن ىزدەستىرەدى. سودان كەيىن ونى كاپيتالدىڭ كۇشىمەن كوپ قينالماستان بىردەن جۇزەگە اسىرادى.
04 قاراشا, 2020
ءسىزدىڭ الدەبىر وتىرىستاردا نەمەسە كەزەكتى جيىنداردىڭ بىرىندە قايسىبىر زامانداسىڭىز تۋرالى نەمەسە قوعامداعى وتە وزەكتى ماسەلە توڭىرەگىندە ەلەۋسىز عانا ايتا سالعان ويىڭىزبەن ول ادامنىڭ ءومىرىن نەمەسە كۇن تارتىبىندە كۇيىپ تۇرعان سول ماسەلەنى تۇبەگەيلى وزگەرتىپ جىبەرۋىڭىز عاجاپ ەمەس. ارينە, ماسەلەنىڭ ءمانىسى وڭ شەشىمىن تاۋىپ, الگى بەيباقتىڭ عۇمىرى جاقسى جاعىنا ورىستەپ كەتسە, نۇر ۇستىنە نۇر عوي.
02 قاراشا, 2020
تاياۋدا The Creative Assembly كومپانياسى كەزەكتى كومپيۋتەرلىك ويىنىن جاريالادى. Total War Saga: Troy دەپ اتالاتىن بۇل ويىندى ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە 7,5 ميلليون رەت كوشىرىپ العان. ارينە, بۇعان ەجەلگى گرەك ميفتەرى, ايگىلى ترويا قالاسىنداعى سوعىس تۋرالى اڭىز-اڭگىمەلەر اسەر ەتكەنى انىق.
30 قازان, 2020
قاراپايىم تۇمشا تاعىپ ءجۇرۋدىڭ ەل ءۇشىن سونشالىقتى ماڭىزى بولاتىنىن كىم بىلگەن؟ جۇمىستى دا ونلاين تۇردە ۇيدە وتىرىپ اتقاراتىن بولعاندىقتان, سىرتقا كوپ شىقپايسىڭ. وتكەندە قالا ىشىندە قوعامدىق كولىككە وتىردىم. كۇندىز بولعان سوڭ اۆتوبۋستا ادام قاراسى كوپ ەمەس, وتىرعانداردان باسقا 6-7 ادام عانا تۇرەگەلىپ تۇر. ءيا, سىرت كوزگە جولاۋشىلاردىڭ ءبارى بەتپەردە تاققان, بىراق قالاي؟
29 قازان, 2020
ىزگىلىككە بىلتە سۋارعان قازاقتىڭ دارا داناسى اباي اتامىز وتىز توعىزىنشى قاراسوزىندە «بۇرىنعى ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ بۇل زامانداعىلاردان ءبىلىمى, كۇتىمى, سىپايىلىعى, تازالىعى تومەن بولسا دا, ارتىق ەكى مىنەزى بار» دەپ الىستان سەرمەي كەلىپ, «ول ەكى مىنەزى قايسى دەسەڭ, اۋەلى – ول زاماندا ەل باسى, توپ باسى دەگەن كىسىلەر بولعان. كوش قوڭدى بولسا, داۋ جانجالدى بولسا, بيلىك سولاردا بولادى. ەكىنشى مىنەزى – نامىسقورلىق ەكەن. ات اتالىپ, ارۋاق شاقىرىلعان جەردە اعايىنعا وكپە-ارازدىققا قاراماي, جانىن سالىسادى», دەپ ساۋلەلى ءسوزىنىڭ تۇبىنە شامشىراعىن تۇسىرەدى.
28 قازان, 2020
التى الاشتىڭ ماقتانىشى احمەت بايتۇرسىن ۇلى: «گازەت – حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى ءھام ءتىلى. ادامعا كوز, قۇلاق, ءتىل قانداي كەرەك بولسا, حالىققا گازەت سونداي كەرەك. گازەتى جوق جۇرت باسقا گازەتى بار جۇرتتاردىڭ قاسىندا قۇلاعى جوق كەرەڭ, ءتىلى جوق مىلقاۋ, كوزى جوق سوقىر سەكىلدى» دەگەن ەدى. رۋحاني مادەنيەتىمىز بەن ەلدىك مارتەبەمىزدىڭ دەڭگەيىن باعامداۋعا باستى ولشەم بولىپ كەلە جاتقان وسى قاعيداعا سۇيەنسەك, كوپشىلىكتىڭ نە وقىپ جۇرگەنىنە قاراپ, وي-سانامىزدىڭ, تۇرمىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ ءتۇر-تۇرپاتىن اڭعارۋعا بولاتىن سەكىلدى.
27 قازان, 2020
قازىر بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جول اپاتى تۋرالى اقپارات وتە كوپ. ءبىر قالادا كولىك ادامدى قاعىپ كەتسە, كەلەسىسىندە كولىك اۋدارىلىپ, پالەنشە ادام باقيعا اتتانىپ كەتكەنىن ەستىپ جاتامىز. ءتىپتى مۇنداي جاڭالىقتى ەستي-ەستي نازار اۋدارمايتىنداي بولىپ بارامىز با, قالاي؟ بىراق ەلىمىزدەگى جول اپاتى ازايار ەمەس.
26 قازان, 2020
كەساپات ىندەت كەلىپ, قوعامنىڭ تالاي كەرتارتپا كەم-كەتىگىن كورسەتىپ بەردى. اسىرەسە كارانتين كەزىندە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ماسەلەسىنىڭ زورايىپ بارا جاتقانى قاتتى بايقالدى. بۇل رەتتە جۇبايىنا جۇدىرىق جۇمساعان جاعداي عانا جۇرتقا ءجيى ايان بولىپ جاتادى. ال كۇش قولدانباي-اق سەرىگىنىڭ ساناسىن سانسىراتىپ, كۇن بەرمەيتىندەر دە كوپتەپ كەزدەسەدى.
23 قازان, 2020
ءبىز ادەتتە ادامزاتتىڭ دامۋ كەزەڭدەرىن ايقىنداۋ ءۇشىن ونىڭ تاريحىن قاۋىمدىق, قۇل يەلەنۋشىلىك, فەودالدىق, كاپيتاليستىك قوعامدارعا بولەمىز. بۇل قوعامداردا ادامزاتتىڭ الدىنا ءارتۇرلى ماقساتتار قويعانى, سول ماقساتتار ءۇشىن كۇرەسكەنى بايقالادى.
21 قازان, 2020
دەموگرافيالىق وسىمگە نە كەدەرگى؟
بۇگىندە حالقىمىزدىڭ سانى 19 ميلليونعا جۋىقتادى. الايدا بۇل كورسەتكىش قارقىندى ءوسىمنىڭ ناتيجەسى ەمەس. حالىق سانىنىڭ ءوسۋىنىڭ قازىرگى دەڭگەيى قولدا بار مۇمكىندىگىمىزگە سايكەس كەلمەيتىنىن مويىنداۋىمىز كەرەك.
20 قازان, 2020
دالانىڭ جۇپارى سىڭگەن اقجاۋلىعىندا اق باس شىڭدى الاتاۋدىڭ اسقاقتىعى بار. زەرلى القا تاعىنعان, شىمقاي كوك جىبەك جامىلعان, ءدۇريا كويلەك كيىنگەن مەيىرىمنىڭ ەڭ ۇلى مەكەنى. جالعاننىڭ جارىق ساۋلەسى جاۋقازىنداي جانىنا ءۇيىر, جايلاۋى جاسىل جەلەكتى جومارت جۇرەك يەسى. ايتىڭىزشى, بۇل دۇنيەدە ومىراۋىنا كوكتەمنىڭ گۇل دەستەسىن ورانعان انادان ارتىق جان بار ما؟!
19 قازان, 2020
تۇمەنباسىنىڭ گەنەرالدان نەسى كەم؟
ەگەمەن ەلدىڭ قورعانى ونىڭ ايبىندى جاۋىنگەرلەرى مەن قۋاتتى دا قابىلەتتى ارمياعا بايلانىستى. قازىرگى تاڭدا قارۋلى كۇشتەرىمىز قازاقستاننىڭ بەرىك قالقانى رەتىندە قالىپتاسىپ, جاۋىنگەرلىك شەبەرلىك پەن اسقاق رۋحتىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلەدى. ايتسە دە, كۇشتىك قۇرىلىمدارداعى كەي اتاۋلار ءالى كۇنگە دەيىن كەڭەس وكىمەتىنىڭ سارقىنشاعىنان ارىلا الماي ءجۇر.
15 قازان, 2020
قارلىعاش قادامىمدى باسقاندا دا, توپ-توپ بالامەن ءتۇز توزاڭىن توبەگە كوتەرىپ, اسىر سالعاندا دا, قيا كەتىپ قيىر شەتتە جۇرگەندە دە جۇرەككە ۇلى ەسىمدەي ۇيالاپ, كوڭىلدەن ءبىر ۋاقىت كەتكەن ەمەس. قۋانىشتى سۇيىنشىلەپ, شاتتىقتى ەسەلەپ جەتكىزەتىن, اڭقا ءبىر كەۋىپ الابۇرتقان شاقتا ءشولدى باساتىن سۋسار مەكەن. كەپيەتىن كوكىرەگىمە قۇيىپ, كەسىردەن ساقتاعان, كەڭ الەمگە جول اشىپ, دانالىققا باپتاعان كىندىگىمدى كەسكەن جۇرت. بۇل – بابامنىڭ ءيىسى سىڭگەن توپىراق, كىندىك قانىم تامعان جەر.
14 قازان, 2020
تورعاي گەوگليفتەرى – تراكتور تابانىندا
ساياحاتتاپ جەر كورۋ, ەل تانۋ – سوناۋ ىقىلىمنان بار دۇنيە. ارادا مىڭجىلدىقتار, جۇزدەگەن عاسىر وتسە دە ەسىمدەرى ۇمىتىلماعان كونە كارفاگەندىك گاننون, گرەك گەرودوت پەن سترابون, مارسەلدىك پيفەي, اراب ساياحاتشىلارى يبن باتۋتا, سۇلەيمەن, يدريسي, فرانتسيسكالىق گيلوم دە رۋبرۋك, ۆەنەتسيالىق ماركو پولولار عىلىمدا ورتا عاسىرلارداعى جاعراپيالىق جاڭا اشۋلارعا دەيىن-اق تابانى تيگەن جەرلەردەن جازبالار قالدىرىپ, تانىم كوكجيەگىن كەڭىتىپ, بۇرىن تانىس ەمەس الەمدەر جايىنان سىر اشقان-دى.
14 قازان, 2020
بىزدە وسى كۇنى نە جىميعانى, نە جىلاعانى بەلگىسىز ءبىر بەت-بەينەلەر پايدا بولعان. بىلايشا ايتقاندا ەموتسياسى ەكى بەتىنەن ەشقاشان بىلىنبەيتىن تيپتەردى ءجيى كەزدەستىرەمىز. بىرتە-بىرتە كۇلمەيتىن كىسىلەر كوبەيىپ كەلە جاتقانداي. جالپى, جالپىلداپ كۇلە بەرۋ جاقسى ادەت ەمەس. قازاق ونى «ايەلدىڭ قارى, ەركەكتىڭ قورى كۇلەگەش» دەپ كەسىپ ايتىپ قويىپتى. دەگەنمەن, ءبىزدىڭ بۇل كۇلكىمىز باسقا كۇلكى. ءتىپتى, كۇلكى دەۋگە كەلە مە؟ كۇلكى دەگەننەن گورى قوعامداعى, ونەردەگى, ادەبيەتتەگى, مادەنيەتتەگى كوڭىل كۇي دەگەنگە كوپ كەلىڭكىرەيتىن سياقتى.
13 قازان, 2020
