پىكىرلەر
ءبىز ادەتتە ادامزاتتىڭ دامۋ كەزەڭدەرىن ايقىنداۋ ءۇشىن ونىڭ تاريحىن قاۋىمدىق, قۇل يەلەنۋشىلىك, فەودالدىق, كاپيتاليستىك قوعامدارعا بولەمىز. بۇل قوعامداردا ادامزاتتىڭ الدىنا ءارتۇرلى ماقساتتار قويعانى, سول ماقساتتار ءۇشىن كۇرەسكەنى بايقالادى.
21 قازان, 2020
دەموگرافيالىق وسىمگە نە كەدەرگى؟
بۇگىندە حالقىمىزدىڭ سانى 19 ميلليونعا جۋىقتادى. الايدا بۇل كورسەتكىش قارقىندى ءوسىمنىڭ ناتيجەسى ەمەس. حالىق سانىنىڭ ءوسۋىنىڭ قازىرگى دەڭگەيى قولدا بار مۇمكىندىگىمىزگە سايكەس كەلمەيتىنىن مويىنداۋىمىز كەرەك.
20 قازان, 2020
دالانىڭ جۇپارى سىڭگەن اقجاۋلىعىندا اق باس شىڭدى الاتاۋدىڭ اسقاقتىعى بار. زەرلى القا تاعىنعان, شىمقاي كوك جىبەك جامىلعان, ءدۇريا كويلەك كيىنگەن مەيىرىمنىڭ ەڭ ۇلى مەكەنى. جالعاننىڭ جارىق ساۋلەسى جاۋقازىنداي جانىنا ءۇيىر, جايلاۋى جاسىل جەلەكتى جومارت جۇرەك يەسى. ايتىڭىزشى, بۇل دۇنيەدە ومىراۋىنا كوكتەمنىڭ گۇل دەستەسىن ورانعان انادان ارتىق جان بار ما؟!
19 قازان, 2020
تۇمەنباسىنىڭ گەنەرالدان نەسى كەم؟
ەگەمەن ەلدىڭ قورعانى ونىڭ ايبىندى جاۋىنگەرلەرى مەن قۋاتتى دا قابىلەتتى ارمياعا بايلانىستى. قازىرگى تاڭدا قارۋلى كۇشتەرىمىز قازاقستاننىڭ بەرىك قالقانى رەتىندە قالىپتاسىپ, جاۋىنگەرلىك شەبەرلىك پەن اسقاق رۋحتىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلەدى. ايتسە دە, كۇشتىك قۇرىلىمدارداعى كەي اتاۋلار ءالى كۇنگە دەيىن كەڭەس وكىمەتىنىڭ سارقىنشاعىنان ارىلا الماي ءجۇر.
15 قازان, 2020
قارلىعاش قادامىمدى باسقاندا دا, توپ-توپ بالامەن ءتۇز توزاڭىن توبەگە كوتەرىپ, اسىر سالعاندا دا, قيا كەتىپ قيىر شەتتە جۇرگەندە دە جۇرەككە ۇلى ەسىمدەي ۇيالاپ, كوڭىلدەن ءبىر ۋاقىت كەتكەن ەمەس. قۋانىشتى سۇيىنشىلەپ, شاتتىقتى ەسەلەپ جەتكىزەتىن, اڭقا ءبىر كەۋىپ الابۇرتقان شاقتا ءشولدى باساتىن سۋسار مەكەن. كەپيەتىن كوكىرەگىمە قۇيىپ, كەسىردەن ساقتاعان, كەڭ الەمگە جول اشىپ, دانالىققا باپتاعان كىندىگىمدى كەسكەن جۇرت. بۇل – بابامنىڭ ءيىسى سىڭگەن توپىراق, كىندىك قانىم تامعان جەر.
14 قازان, 2020
تورعاي گەوگليفتەرى – تراكتور تابانىندا
ساياحاتتاپ جەر كورۋ, ەل تانۋ – سوناۋ ىقىلىمنان بار دۇنيە. ارادا مىڭجىلدىقتار, جۇزدەگەن عاسىر وتسە دە ەسىمدەرى ۇمىتىلماعان كونە كارفاگەندىك گاننون, گرەك گەرودوت پەن سترابون, مارسەلدىك پيفەي, اراب ساياحاتشىلارى يبن باتۋتا, سۇلەيمەن, يدريسي, فرانتسيسكالىق گيلوم دە رۋبرۋك, ۆەنەتسيالىق ماركو پولولار عىلىمدا ورتا عاسىرلارداعى جاعراپيالىق جاڭا اشۋلارعا دەيىن-اق تابانى تيگەن جەرلەردەن جازبالار قالدىرىپ, تانىم كوكجيەگىن كەڭىتىپ, بۇرىن تانىس ەمەس الەمدەر جايىنان سىر اشقان-دى.
14 قازان, 2020
بىزدە وسى كۇنى نە جىميعانى, نە جىلاعانى بەلگىسىز ءبىر بەت-بەينەلەر پايدا بولعان. بىلايشا ايتقاندا ەموتسياسى ەكى بەتىنەن ەشقاشان بىلىنبەيتىن تيپتەردى ءجيى كەزدەستىرەمىز. بىرتە-بىرتە كۇلمەيتىن كىسىلەر كوبەيىپ كەلە جاتقانداي. جالپى, جالپىلداپ كۇلە بەرۋ جاقسى ادەت ەمەس. قازاق ونى «ايەلدىڭ قارى, ەركەكتىڭ قورى كۇلەگەش» دەپ كەسىپ ايتىپ قويىپتى. دەگەنمەن, ءبىزدىڭ بۇل كۇلكىمىز باسقا كۇلكى. ءتىپتى, كۇلكى دەۋگە كەلە مە؟ كۇلكى دەگەننەن گورى قوعامداعى, ونەردەگى, ادەبيەتتەگى, مادەنيەتتەگى كوڭىل كۇي دەگەنگە كوپ كەلىڭكىرەيتىن سياقتى.
13 قازان, 2020
اتتانداماي-اق ۇلتقا قىزمەت ەتۋگە بولادى
قازىر زاماننىڭ, بۇگىنگى حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بەتالىسىنا, اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ ۇستەمدىگىنە, كەز كەلگەن ەلدىڭ ىشكى ساياسي-ەكونوميكالىق جاعدايى مەن حالقىنىڭ كوڭىل كۇيىنىڭ اۋانىن باسقا كۇشتەردىڭ ءبىلۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ كوپتىگىنە قاراپ وتىرىپ, ءبىز ءۇشىن ەڭ دۇرىس جول «ۇندەمەي ءجۇرىپ-اق ۇلكەن ىستەر تىندىرۋ» قاعيداسىن ۇستانۋ ەكەنىن ايتقىمىز كەلەدى.
12 قازان, 2020
جازۋشى-دراماتۋرگ ءسۇلتانالى بالعاباەۆ سوڭعى جىلدارى جازعان «قازاقتىڭ قىزىل كىتابى» اتتى پۋبليتسيستيكالىق ماقالالار جيناعىندا: «مەن جاسى جەتپىستەن اسىپ بارا جاتقان زيالى اقساقالدى بىلەمىن. دەربەس زەينەتكەر, وقىعان-توقىعان ادام. ايتسە دە, ءوزىنىڭ بالالارى مەن نەمەرەلەرىنىڭ بىرەۋى ءبىراۋىز قازاقشا بىلمەيدى.
09 قازان, 2020
تاياۋدا استرونومدار عالامداعى قىزىق قۇبىلىستىڭ ءبىرىن انىقتادى. عارىش تۇكپىرىندەگى الىپ «قارا قۇردىمدى» التى گالاكتيكا اينالىپ ءجۇر ەكەن. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەرەكشە اسپان دەنەسى «ۇلكەن جارىلىستان» كەيىن پايدا بولعان كورىنەدى.
08 قازان, 2020
العاشىندا ابەل تاسمان, ودان كەيىن دجەيمس كۋك كەلىپ, XVIII عاسىردا جاڭا زەلانديا دەپ ات قويىلعان ارالعا XIX عاسىردا ەۋروپالىقتار اعىلعانعا دەيىن ماوري حالقى ءداستۇرى, ءتىلى, تانىمى, وزىنە ءتان باي مادەنيەتىمەن جۇماق مەكەنىندە جايباراقات ءومىر ءسۇرىپ جاتقان-دى.
07 قازان, 2020
بۇگىن قازاق مەملەكەتتىگى تاريحىنداعى ەلەۋلى كۇننىڭ ءبىرى. بۇدان تۋرا ءجۇز جىل بۇرىن, دالىرەك ايتقاندا 1920 جىلى 6 قازاندا ورىنبوردا قاكسر كەڭەستەرىنىڭ قۇرىلتايى ءوتىپ, العاشقى كونستيتۋتسيالىق قۇجات قابىلدانىپ, كەڭەستىك قازاق رەسپۋبليكاسى قۇرىلدى. وسى تاريحي ساتتەن 1925 جىلعا دەيىن ورىنبور قالاسى الاشتىڭ استاناسى بولىپ تۇردى.
06 قازان, 2020
يزرايل ەلىنىڭ رەحوۆوت قالاسىندا ورنالاسقان ۆايزمان مەديتسينالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينسيتيتۋتىنىڭ پروفەسسورى, قاتەرلى ىسىك دەرتىن ەمدەۋدىڭ تانىمال مامانى روني سەگەر مىرزا ۇيالى تەلەفوندى ءار كەز قولدانعان تۇستا بولىنەتىن ەلەكتروماگنيتتىك ءورىس بارلىق تىرشىلىك يەلەرىنە, cونىڭ ىشىندە ادام اعزاسىنا اسا ۇلكەن زيان تيگىزەتىنىن دالەلدەپ شىقتى.
05 قازان, 2020
قازاقتار عارىش ەسىگىن اشقان كۇن
2 قازان – قازاقتاردىڭ عارىش ەسىگىن اشقان كۇنى سانالادى. تاريحتا سولاي جازىلعان. تاريحي دەرەكتەردىڭ بۇل كۇننىڭ ماڭىزدىلىعىن ءبىر ۇلتتىڭ ساياسي-قوعامدىق فورماتسيالىق ساتىداعى باسىنان كەشكەن قۇبىلىس, قيمىل-قوزعالىستارىمەن استاستىرۋى دا تەكتەن-تەك ەمەس.
02 قازان, 2020
كۇندەلىكتى ومىردە نەشە ءتۇرلى اداممەن جولىمىز توعىسىپ قالىپ جاتادى. جان-جاعىنداعىلارعا جاناشىرلىق تانىتىپ, مەيىرىم نۇرىن سەبەلەپ جۇرەتىن قاراپايىم, كىشىپەيىل, ادامگەرشىلىگى مول تۇلعالارعا كوپشىلىكتىڭ سۇيىسپەنشىلىگى مەن سىي-قۇرمەتى ارينە, قاي كەزدە دە جوعارى بولىپ قالا بەرمەك. الايدا جان دۇنيەڭىز تەك شۋاقتى كۇننىڭ شۇعىلاسىنا نۇرلانىپ, ءومىر كوشىندە الدىڭىزدان ۇنەمى وسىلاي جايساڭ جاندار عانا ۇشىراسا ما؟ ادامدار تۋرالى جاقسى ويلاۋ, جاقسىلىق جاساۋعا قۇشتارلىق بارلىق ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرە مە؟
01 قازان, 2020
كەيدە تىرشىلىكتىڭ كۇيبەڭىنەن قاجىپ جۇرگەن كۇندەردە مەنى ءبىر بىرىنە ۇقسايتىن بىرنەشە وقيعا ۇدايى ويلانتۋشى ەدى. ويتكەنى قازىر قوعامدا قارا جۇمىس ىستەمەي-اق شارشاپ, دىڭكەلەپ جۇرگەن ادامدار وتە كوپ. ويدان ۋايىم-قايعىعا, كۇيزەلىسكە تۇسكەندەردى ءجيى ۇشىراتاتىن بولدىق. مۇندايدا سونىڭ بارلىعى نە ءۇشىن دەگەن ساۋالدىڭ تۋارى انىق قوي؟!
30 قىركۇيەك, 2020
«دودو پيتستسا» نەگە زاڭىمىزدى سىيلامايدى؟
گازەتىمىزدىڭ بۇعان دەيىنگى ءنومىرىنىڭ بىرىندە «Qazaqsha jaz» قوزعالىسى تۋرالى حابارلاعان ەدىك. بۇل جوباعا قاتىسۋشىلار كۇن سايىن مەملەكەتتىك تىلدە مالىمەت تاراتپايتىن ءتۇرلى كومپانيالاردىڭ الەۋمەتتىك پاراقشالارىنا كىرىپ, قازاقشا اقپارات بەرۋىن سۇراپ ءوتىنىش قالدىرادى.
29 قىركۇيەك, 2020
«ەر – ەلدىڭ ىق جاعىنىڭ قالاسى, جەل جاعىنىڭ پاناسى», «ەمەننىڭ يىلگەنى – سىنعانى, ەردىڭ ەكى سويلەگەنى – ولگەنى», «ەلى كۇيىنگەندە كۇيىنگەن باتىر, ەلى سۇيىنگەندە سۇيىنگەن باتىر, ەرەگەستە ءبىر ءوزى مىڭعا تاتىر», «ەردىڭ سىنشىسى – ەلى» دەپ ەر بالانى ەرلىككە باۋلۋدا ۇلتتىق ءداستۇر مەن تانىمنىڭ بەرەرى مول بولعان.
28 قىركۇيەك, 2020
دوستىقتىڭ دارگەيىندە كىم بار, كىم جوق؟!.
جۇمىستىڭ جوعارعى جاعىندا جازۋشىلار اللەياسى بار. اللەيا اباي كوشەسىنىڭ بويىندا جاتىر. ءىلياس, ساكەن, بەيىمبەتتىڭ ءمۇسىنى تۇر. توڭىرەكتەگى حالىق ءۇشىن دەمالۋعا, كروسسپەن شۇعىلدانۋعا تاپتىرماس مەكەن. ءبىز دە ءبىر مەزگىل بارىپ تۇرامىز. ويلانۋعا, وي قورىتۋعا ىڭعايلى. ادەتتەگى كەشكى سەرۋەندە ۆەلوسيپەد تەپكەن ءبىر بالاقايمەن قاقتىعىسىپ قالا جازدادىم. «بايقاپ ءجۇر» دەپ ءارى قاراي كەتە بەردىم. ءبىر كەزدە الگى بالاقايدىڭ سول ءبىر ساتتە ايتقان ءسوزى ويىما ورالا كەتتى. قۇدايىم-اۋ, نە دەپ ەدى؟! ەسىمە ءتۇستى: «برات, بىلاي تۇر».
25 قىركۇيەك, 2020
ەلىمەن ەتەنە جاقىن ارالاسىپ, كەم-كەتىگىن تۇگەندەپ, حالقىنىڭ باتاسىن العان بيلىكتىڭ كوسەگەسى كوگەرەتىنى, سونىڭ ارقاسىندا مەملەكەتتىڭ دە داۋلەتى ارتىپ, باسقالارمەن باسەكە بارىسىندا وق بويى وزىق بولاتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى تۇراقتى ديالوگ ورناتۋ ازىرگە قازاق بيلىگىنىڭ الدىنا قويعان مۇرات-ماقساتى عانا...
24 قىركۇيەك, 2020
