پىكىرلەر
وسىدان ون جىل بۇرىن سول كەزدەگى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆ باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيا قۇرامىندا جاپونيادا بولعانىمىزدا جاپوندىقتاردىڭ اۋزىنان ەستىگەن مىنا ءبىر اڭگىمە ەسىمنەن شىققان ەمەس: ارالدا تۇرىپ جاتقاندارىنا 2-2,5 مىڭ جىلدان اسقان جاپوندىقتار وزدەرىنىڭ ءبىلىمى مەن عىلىمى دامىپ, قازىرگى بيىگىنە كوتەرىلگەننەن كەيىن ء«بىز وسى ارالعا قايدان كەلدىك, ءبىزدىڭ تۋىسىمىز قاي حالىق» دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەيدى.
25 تامىز, 2020
ءبىز كەيدە كوپ نارسەنىڭ بايىبىنا بارماي جاتىپ شورت كەسىپ, شولاق ويلاپ, شوق باسىپ جاتامىز. كوزىڭ جەتىپ تۇرعان دۇنيەنىڭ وزىنە قايتا ءبىر اينالىپ كەلىپ قاراۋدىڭ, اراعا ۋاقىت سالىپ ايتار ويىڭنىڭ استارىنا تاعى ءبىر مارتە ءۇڭىلىپ كورۋدىڭ ەشقاشان ارتىقتىعى بولعان ەمەس. شىندىق ءۇشىن شايقاستا, اقيقات ءۇشىن ارپالىستا ويىڭ ۇشقارى, ءسوزىڭ ۇشقالاق بولماۋى ءۇشىن دە بايسالدى بايلام ايتاتىن باي مىنەز جانە قاجەت. مۇنى ۇلت سەركەسى ءاليحان بوكەيحان: «ۇلتقا قىزمەت ەتۋ بىلىمنەن ەمەس, مىنەزدەن» دەپ ءبىر اۋىز سوزبەن تاماشا تۇيىندەگەن.
21 تامىز, 2020
ابدەن جاۋىر بولعان تاقىرىپتى قايتا-قايتا قوزعاي بەرۋدەن ءمۇيىز شىقپاس دەيسىڭ. الايدا «جىلاماعان بالا» بولمايىق, مۇمكىن بىرەۋ-مىرەۋ ەستىپ قالار دەگەن دامەدەن ماقۇرىم ەمەسپىز.
20 تامىز, 2020
عىلىمنىڭ دامۋى – باسەكەلەستىكتىڭ كەپىلى
ءابۋ ناسىر ءال-فارابي «عىلىمى جوق ەلدىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر» دەگەن. بۇگىندە الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى ەلدەرى عىلىمسىز, وزىق ءبىلىم مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارسىز مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاسى مەن ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن تۇزەۋ مۇمكىن ەمەستىگىن جاقسى ءتۇسىنىپ, وزدەرىندە عىلىم سالاسىنىڭ دامۋىنا باسىمدىقتار بەرىپ, عالىمدارىن باعالاپ, ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە قولايلى جاعداي تۋعىزۋدا.
19 تامىز, 2020
ءاننىڭ دە ەستىسى بار, ەسەرى بار, تىڭداۋشىنىڭ قۇلاعىن كەسەرى بار. اقىلدىنىڭ سوزىندەي ويلى كۇيدى تىڭداعاندا, كوڭىلدىڭ وسەرى بار... – دەپ اباي اتامىز ايتقانداي, شىركىن قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءانى قانداي ەدى. ءدۇلدۇل اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ «كۇيشى» پوەماسىندا جانە حالىق كومپوزيتورى اسەت نايمانباي ۇلىنىڭ ء«ىنجۋ-مارجان» انىندە ايتىلاتىن: «شىرقاتىپ, شىعانداتىپ, شالىقتاتىپ, شاپشىتىپ, شۇمەكتەتىپ, نوسەرلەتىپ, تالدىرىپ, تالىقسىتىپ, تامىلجىتىپ, ورعىتىپ, وراعىتىپ, باسا ورلەتىپ. سامعاتىپ, ساڭقىلداتىپ, cap جەلگىزىپ, ۇرىنتىپ, ورشەلەنتىپ, باسەڭدەتىپ. سەرپىلتىپ, سۋماڭداتىپ, سەكسەن ىرعاپ, قىرىق قارپىپ, توقسان تولعاپ, بەس ورلەتىپ. قارقىندى ءۇن – قان قايناتىپ, جۇرەك ج ۇلىپ, جان جالماپ, كوڭىل تەربەپ, اسەرلەتىپ. توگىلىپ, باياۋلاتىپ, سورعالاتىپ...» دەگەنىندەي حالىقتىڭ ءانى قازاقتىڭ كوڭىل اجارى ەدى عوي.
18 تامىز, 2020
كىتاپ دۇكەنىندەگى بالالارعا ارنالعان كىتاپتاردىڭ اراسىنان كەزدەيسوق «كۇلشەقىز» ەرتەگىسىن كورىپ قالدىم. بۇل ەرتەگىنى بىلمەيتىن ادام جوق شىعار. ءبىز دە بالا كەزىمىزدە وسى ەرتەگى جەلىسىمەن تۇسىرىلگەن ورىسشا مۋلتفيلمدەر مەن كينوسىن كورگەنبىز, قازاقشا كىتابى كەيىن شىقسا كەرەك.
17 تامىز, 2020
الەۋمەتتىك جەلىنى اشىپ قالساڭ دا, الدەكىممەن اڭگىمەلەسە قالساڭ دا سىني پىكىرلەرگە كوپ كەزدەسەسىڭ. اسىرەسە بيلىكتى جەردەن الىپ, جەرگە سالىپ, قوعامدى كىنالاپ, حالىقتىڭ كەمشىلىگىن بەتىنە باسىپ جاتقانداردىڭ قاتارى قالىڭ. قۇددى سىن ايتۋدان اتان جارىسقا ءتۇسىپ جاتقاندايمىز.
14 تامىز, 2020
قايران اۋا, قىمباتتاپ باراسىڭ با؟
«ورمان دەگەنىمىز – دالانىڭ وكپەسى عوي» دەپ ەدى قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ مارشالى شەرحان مۇرتازا. قانداي ءدال ايتىلعان ءسوز. ادامدار نەگە تاۋ مەن ورمانعا, تەڭىز بەن وزەن-كولدەردىڭ جاعاسىنا قاراي ۇمتىلادى. تابيعات اياسى ەكەندىگى ءوز الدىنا, سونىمەن قاتار وندا اۋا قۇنارى بولەك بولادى.
13 تامىز, 2020
كەلمەسكە كەتكەن كەڭەس وداعىنىڭ جەر-جەبىرىنە جەتىپ, يگىلىگىمىزدى رۇقساتسىز يەمدەنگەن ماسكەۋلىك ۇلىقتاردى جەتى اتاسىنا دەيىن قارعاپ-سىلەپ, بار كىنانى دە, بار كۇنانى دە سولاردان كورىپ, جانىمىزدى جۇباتىپ كەلگەنىمىزگە دە وتىز جىلعا جۋىقتاپتى. ياعني تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا وسىنشاما جىل. بۇرىنعىداي بار بايلىعىڭدى تارتىپ الاتىن ورتالىق جوق, كادرلىق ساياساتقا دا ماسكەۋ ارالاسا المايدى. قىسقاشا قايىرعاندا, ءتول مەملەكەتىڭە ءوزىڭ بي, ءوزىڭ قوجاسىڭ...
11 تامىز, 2020
بۇل ۇلى دالا توسىندە تورتكۇل دۇنيەگە ساۋىن ايتىپ, التى سان الاشتان الاقايلاپ ءسۇيىنشى سۇرايتىن, ۇلتىمىزدىڭ دارا كەلبەتى, ۇلى ويشىلى, حاكىم اباي رۋحىن اسقاقتاتا كورسەتەتىن قايىرلى كۇن!
10 تامىز, 2020
الەمدى جايلاعان ىندەتتىڭ ەندى قانداي «سىيى» بار ەكەنى بىزگە بەيماعلۇم. ال «ەكى اپتالىق» كارانتين رەجىمى ۇزارا كەلە مىنە, التىنشى ايعا ۇلاستى. مەديتسيناسى قارىشتاپ دامىدى دەگەن ەلدەردىڭ ءوزى بۇگىندە الاڭ كۇي كەشىپ وتىر. دۇنيە داعدارىپ, ءدۇرداراز بولىپ كەلگەن مەملەكەتتەر بۇل ماسەلەدە مامىلەگە كەلۋگە ءماجبۇر, قيتۇرقى كەسەلدىڭ ەمى مەن ەكپەسىن قوسىلا ىزدەپ جاتىر.
07 تامىز, 2020
بىردە قازاق راديوسىن قوسىپ قالىپ ەدىك, ساتيرا ساردارى كوپەن اعا كۇلدىرىپ اڭگىمەسىن اياقتاپ جاتىر: «كۇلە ءبىلۋ – ءومىر, كۇلدىرە ءبىلۋ – ونەر, كۇلكى بولۋ – ءولىم». ءدال ايتىلعان دياگنوز دەپ قالدىق. كوپەكەڭ بۇل جەردە جالپى ادامزاتتىق كۇلكى تۋراسىندا ەمەس, قازاق ءازىلىنىڭ قازىرگى ادەبى تۇرعىسىندا وي تۇيىندەگەنىنە ەش كۇمانىمىز جوق. ساتيريك سوزىنەن اڭداعانىمىزداي, جىميىپ قانا كۇلەتىن قازاق جۇزىندەگى ادەمى كۇلكى بۇگىندە بوس ىرجىڭعا اينالعان.
06 تامىز, 2020
«اتىڭنان اينالايىن قارقارالى, سەنەن بۇلت, مەنەن قايعى تارقامادى», دەيدى ءمادي. جالپى, كوركەم ادەبيەتتە مۇڭ باسقان كوڭىل, حالىق باسىنداعى قايعىلى جاعداي كوك ءجۇزىن تۇتىپ العان قالىڭ بۇلتقا تەڭەلەتىنى بەلگىلى. ويتكەنى اسپاندى بۇلت تورلاعانى ادامنىڭ كوڭىل كۇيىنە دە اسەر ەتەدى. جارق ەتىپ بۇلت استىنان كۇن شىقسا, كوڭىل دە كوتەرىلىپ سالا بەرەدى.
04 تامىز, 2020
قازاق حالقى ەجەلدەن ادىلدىكتى ءومىر ءسۇرۋدىڭ وزەگى دەپ بىلگەن. ياعني قاي زاماندا, قاي كەزدە بولماسىن قوعامدى بەرەكە مەن بىرلىككە باستايتىن, ەلدىڭ شاڭىراعىن شايقالتپاي, ىرگەسىن سوكتىرمەي ۇستاپ تۇراتىن ۇستىنى – ادىلدىك. اتاقتى قىتاي عۇلاماسى كۇڭزى قاريا «ادىلدىگى جوق قوعام – ەشقاشان كەمەلدەنبەيدى» دەگەن ەكەن.
03 تامىز, 2020
ينتەرنەت اشتىعى نەمەسە اشارشىلىعى بولا ما؟ ارينە, بولادى. بىراق ينتەرنەتتىڭ, ودان كەيىن ومىرگە كەلگەن تسيفرلاندىرۋدىڭ العاشقى دامۋ ساتىسىندا ءبىز مۇنى پالەندەي سەزىنبەۋىمىز مۇمكىن. ويتكەنى بۇل – وركەنيەت جەتىستىكتەرىنە سايكەس تۋىندايتىن كەسەلدەردىڭ ءبىرى.
31 شىلدە, 2020
«ب ۇلىنگەن» بلوگەردەن ونەگە الما!
قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە مىناداي قىزىق ءۇردىس بار. كەز كەلگەن داۋلى وقيعادان كەيىن كىنالى تاراپتى اقتاعان جازبالار جاڭبىردان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاق سەكىلدى قاپتاپ شىعا كەلەدى. «قازانشىنىڭ ەركى بار قايدان قۇلاق شىعارسا». اركىم الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىنا نە جازاتىنىن ءوزى بىلەدى. ايتسە دە, كەنەتتەن ءبىر سارىندى جازبالاردىڭ قاپتاپ كەتۋى كۇمان تۋدىراتىنى بار.
30 شىلدە, 2020
اياعىنا تۇساۋ, موينىنا شالما سالدىرماي دىڭكەلەتكەن اساۋداي كورىنەتىن سىبايلاس جەمقورلىق مەملەكەتىمىزدىڭ ابىرويىنا نۇقسان كەلتىرىپ قانا قويماي, ەكونوميكالىق تۇرعىدا دامۋىمىزعا دا بارىنشا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىرعانىن قوعامىمىزداعى بارلىق تاراپ قىمسىنباي مويىندايدى.
29 شىلدە, 2020
ەلدىك ءىستى اتقارۋ كىمگە دە بولسا سىن. سىننان سۇرىنبەي ءوتۋ – پارىز. پارىزعا ادالدىق – ازاماتتىق قارىز. قارىز بەن پارىزدى قارا باسىنىڭ قامىنا, قۇبىرداي قۇلقىنىنا يكەمدەگەندەر, جۇرت بولعالى جۇتۋداي جۇتىپ, جىرتىعىمىزدى جاماي الماي كەلەمىز.
28 شىلدە, 2020
قۇندىلىقتارىنان ايىرىلعان قوعامنىڭ قۇبىلاسىنان جاڭىلعان جۇرتقا اينالاتىنى بەلگىلى. قىرىق قۇبىلعان مىنا زاماندا قايمانا قازاق تا اسىل قازىناسىن – رۋحاني قۇندىلىقتارىن جوعالتىپ جاتقانداي كورىنەدى. سەرتكە سەنگەن, سوزگە توقتاعان حالىق ەدىك, سەنىمگە سەلكەۋ ءتۇستى. كەز كەلگەن جايتقا كۇدىكپەن قاراپ, كۇمان كەلتىرەمىز. ءسوزدىڭ استارىنا ۇڭىلمەي, اقيقاتىنا جۇگىنبەي, ايتارى جوق بولسا دا, ايقايى باردىڭ ايتاعىنا ەرەمىز. «كوروناۆيرۋس جوق, پاندەميا وتىرىك, ءبارى قازاققا چيپ سالۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتىر ەكەن» دەگەن داقپىرتقا دا سەندىك. ۇلى ابايدىڭ «قازاقتىڭ شىن سوزگە نانباي, قۇلاققا قويماي, تىڭداۋعا دا قولى تيمەي, پالەلى سوزگە, وتىرىككە سەرتتەي ۇيىپ, بار شارۋاسى سۋداي اقسا دا, سونى ابدەن ەستىپ ۇقپاي كەتپەيتۇعىنى قالاي؟» دەگەن ساۋالى تاعى دا الدىمىزدان شىقتى. مىنە, «اباي دەگەن ادام بولماعان ەكەن» دەگەن سوزگە دە دەن قويىپ جاتىرمىز.
27 شىلدە, 2020
«...بولا المايمىز ەشقاشان ۇلى حالىق!»
قازىر ءبىزدىڭ قوعامدا كىم بولساق تا ايتەۋىر قازاق بولعىمىز كەلمەيتىن ءبىر جامان ادەت قالىپتاستى. «قازاق جالقاۋ», «قازاق تويشىل», «قازاق مانساپقور», «قازاق جەمقور». جامان قاسيەتتىڭ بارلىعى بايعۇس قازاقتىڭ ءون بويىنان تابىلادى ەكەن. باسقاسىن قايدام, حالقىن جامانداۋشىلار اراسىندا جاھاندىق جارىس بولا قالسا, باس جۇلدەنى قازاقتار الاتىنىنا ويلانباي-اق ءباس تىگە بەرۋگە بولادى. ءبىز سياقتى تۋعان ۇلتىنىڭ جەر-جەبىرىنە جەتىپ ۇرساتىن حالىق جوق شىعار جەر جۇزىندە؟!
23 شىلدە, 2020
