پىكىرلەر
بالكىم, ەدگار پونىڭ كەيىپكەرى («چەلوۆەك تولپى») سەكىلدى اعىلىپ ءوتىپ جاتقان ادامدار نوپىرىنە ق ۇلىقسىز يا قىزىعۋشىلىقپەن كوز سالىپ وتىراتىن كۇي ءاربىر ادامدا بولاتىن شىعار. بولادى عوي, ادام بولعان سوڭ. قوعام كوشەسىندەگى قىم-قۋىت قاربالاس قاي ساتتە دە نازار اۋدارتادى. كىمدى كورەسىز؟ نەنى اڭعاراسىز؟
14 قىركۇيەك, 2020
ادام كاپيتالىنان اقشا اياۋعا بولمايدى
ەڭ العاش وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىندە امەريكالىق ەكونوميستەر «ادام كاپيتالى» دەگەن ۇعىمعا تەوريالىق تۇرعىدان انىقتاما بەرىپ, ءمان-ماڭىزىن, دامىتۋدىڭ جولدارىن كورسەتكەن ەكەن. سودان بەرگى ارالىقتا ادام كاپيتالى كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ, قوعامنىڭ, ەكونوميكانىڭ نەگىزگى مىزعىماس تۇعىرى ەكەنى دالەلدەندى.
11 قىركۇيەك, 2020
بالالارى مەن نەمەرە-شوبەرەلەرىنىڭ قۋانىشى مەن قىزىعىنا مارقايىپ, ءومىردىڭ التىن ارقاۋى – اتا-بابا ءداستۇرىن ءۇزىپ الماي, ۇلى كوشتى ۇرپاق جاراستىعىمەن جالعاستىرۋ, ەشنارسەگە مۇقتاج بولماۋ, اينالاسىنداعى ۇلكەن-كىشىنىڭ قۇرمەتىنە بولەنىپ, ابىروي بيىگىنەن تابىلۋ – ۇلكەن عانيبەت!
10 قىركۇيەك, 2020
قازىر بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ءسوز ەركىندىگى تۋرالى اڭگىمە قوزعالىپ جاتادى. اسىرەسە باتىستا بۇل ماسەلە ءجيى كوتەرىلەدى. ءبىر جاعىنان دۇرىس. دەموكراتياسى دامىعان الەمدە تسەنزۋرا بولماۋى كەرەك. بىراق تاياقتىڭ ەكى ۇشى سەكىلدى, ءسوز ەركىندىگىنىڭ شەكتەلەتىن تۇسى بار.
09 قىركۇيەك, 2020
قايسى ءبىر ەتنوستىڭ وزىنە ءتان, سان عاسىرلاردان بەرى ۇزىلمەي كەلە جاتقان قۇندىلىعى بولادى. وسى قۇندىلىق قاۋىمدى ىدىراتپاي تۇتاستاندىرىپ تۇرادى. ياعني ول قۇندىلىق – سىرتقى اسەرلەردىڭ كەرى ارەكەتىنەن ساقتايدى. نەمىس وقىمىستىسى ۆ.گۋمبولد ايتقانداي, ۇلتتىڭ جويىلىپ كەتۋدەن ساقتاپ تۇراتىن دانىشپان رۋحاني ۇستىنى بولادى. سول ۇستىندى ۇرپاقتان ۇرپاققا بۇزباي جالعاستىرا العان جۇرت قانا بۇگىنگىدەي جاھاندانۋ داۋىرىندە باسقا مادەنيەتتىڭ جەتەگىنە جۇتىلىپ كەتپەي, ءوز بەتىمەن ءومىر سۇرە الادى.
08 قىركۇيەك, 2020
«تيك-توكقا» توقتام سالۋ كەرەك پە؟
جۋىردا ينتەرنەتتەگى «تيك-توك» جەلىسىندە بيىل 175 جىلدىعى اتالىپ ءوتىپ جاتقان اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ سۋرەتىنە جان بىتىرگەن بەينەتاسپاسى تارالىپ, ءاپ-ساتتە مىڭداعان كورىلىمگە يە بولدى.
07 قىركۇيەك, 2020
ۇلتتىق داستۇرمەن قوش ايتىسامىز با؟
ەل پرەزيدەنتى بيىلعى جولداۋى ارقىلى ەلىمىزدەگى وتباسىلىق-دەموگرافيالىق احۋالعا ءوزىنىڭ الاڭداۋشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇل ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ باسا نازار اۋدارۋى, شىن مانىندە, اتالعان سالادا شەشىمىن كۇتكەن تۇيتكىلدەر بارشىلىق ەكەنىن اڭعارتتى.
04 قىركۇيەك, 2020
قازاقتىڭ جانى قايدا دەمەڭىز, قازاقتىڭ جانى – قارا ولەڭدە. اۋليە قارا ولەڭ, وسىناۋ بايتاق جۇرتتىڭ ارى دا, جانى دا, زارى دا, بارى دا سەندە ەمەس پە؟!. باسىنان وتكەرگەن الاعاي دا بۇلاعاي تاعدىرى, جۇرەك كەشىرگەن جاداعاي داۋىرلەرى, جارالى جىلدار دا, اقجايناق زامان دا, جوناراقاسىمەن سەزگەن جويقىن دەرتى مەن سەرتى دە سەندە ەكەن عوي, قاسيەتتى قارا ولەڭ! قاستەرلى جانىن قارا قىلىشقا ساقتايتىن باياعىنىڭ باتىرلارى سەكىلدى, حالىق تا ءوز جانىن سوزدە, ءسوزدى ولەڭ كەيپىندە ساقتايدى ەكەن.
03 قىركۇيەك, 2020
ادام بالاسى بۇل ومىرگە ءبىر-اق رەت كەلەتىنى جانە ونىڭ ءومىرى ءدال سول قالپىندا ەكىنشى رەت قايتالانبايتىنى ءمالىم. بۇل دا ءبىر دۇنيەنى جاراتقان اللانىڭ ۇلىلىعى مەن شەبەرلىگىنىڭ, ادىلدىگىنىڭ بەلگىسى بولسا كەرەك.
02 قىركۇيەك, 2020
ون شاقتى جىل بۇرىن سەمەيدە الاش زيالىلارىنا قويىلماق ەسكەرتكىشتىڭ ەسكيزى قولىمىزعا ءتۇستى. قولىندا بالعاسى مەن وراعى جوق دەمەسەڭىز, شومبال جۇمىسشى بەينەسىندەگى اسىرەۇرانشىل پرولەتارياتتىڭ بەينەسى بولىپ شىققانىن كورىپ قاراداي قارنىمىز اشقان. سونان سوڭ قالالىق مادەنيەت بولىمىنە حابارلاسىپ, ءمان-جايدى ءبىلىپ ماقالا جازعان ەدىك. الاش ارىستارىنا ءتان زيالى كەلبەتتىڭ كەسكىنىنە سۇراۋ سالعانبىز.
01 قىركۇيەك, 2020
بيىل اتا زاڭىمىزدىڭ قابىلدانعانىنا 25 جىل تولىپ وتىر. شيرەك عاسىر ىشىندە كونستيتۋتسيا ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, مەملەكەتىمىزدىڭ جۇيەلى تۇردە دامۋىن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى. ەلىمىزدە كونستيتۋتسيوناليزمنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى مەن باي تاريحى بار. بۇعان دەيىن قابىلدانعان كونستيتۋتسيالاردىڭ مەملەكەتتىلىگىمىزدى نىعايتۋدا ءار قايسىسىنىڭ جەكە تاريحي ميسسيالارى بولعانىن ءبارىمىز جاقسى بىلەمىز.
28 تامىز, 2020
كەزەككە تۇرۋ مادەنيەتى قاشان قالىپتاسادى؟
كوروناۆيرۋس پاندەمياسى باستالعالى اراقاشىقتىق ساقتاۋدىڭ وزەكتىلىگى ارتا ءتۇستى. اسىرەسە مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە, دارىحانالارعا, كاسساعا, قىسقاسى حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن ورىندارعا كەزەككە تۇرۋ مادەنيەتىن قاتاڭ ۇستانۋ قاجەت. ويتكەنى جەر-جاھاندى جايلاعان ۆيرۋس ادام تاڭدامايدى, الەۋمەتتىك جاعدايعا دا, كيگەن كيىمگە دە قارامايدى.
27 تامىز, 2020
«تايىڭ تۋىپ, تايلاعىڭ بوتالاسىن!»
جاقىندا ءبىر اقساقال جاڭادان شاڭىراق كوتەرگەن ەكى جاسقا ىقىلاس-باتاسىن بەردى. ادەتتەگىدەي شۇبىرتپالى ۇيقاسقا قۇرىلىپ, جەلە-جورتىپ جوڭكىلە جونەلگەن ۇزىن-سونار تىلەكتىڭ اراسىنان «تايىڭ تۋىپ, تايلاعىڭ بوتالاسىن!» دەگەن ءسوز كوكەيگە قونا كەتكەنى.
26 تامىز, 2020
وسىدان ون جىل بۇرىن سول كەزدەگى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆ باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيا قۇرامىندا جاپونيادا بولعانىمىزدا جاپوندىقتاردىڭ اۋزىنان ەستىگەن مىنا ءبىر اڭگىمە ەسىمنەن شىققان ەمەس: ارالدا تۇرىپ جاتقاندارىنا 2-2,5 مىڭ جىلدان اسقان جاپوندىقتار وزدەرىنىڭ ءبىلىمى مەن عىلىمى دامىپ, قازىرگى بيىگىنە كوتەرىلگەننەن كەيىن ء«بىز وسى ارالعا قايدان كەلدىك, ءبىزدىڭ تۋىسىمىز قاي حالىق» دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەيدى.
25 تامىز, 2020
ءبىز كەيدە كوپ نارسەنىڭ بايىبىنا بارماي جاتىپ شورت كەسىپ, شولاق ويلاپ, شوق باسىپ جاتامىز. كوزىڭ جەتىپ تۇرعان دۇنيەنىڭ وزىنە قايتا ءبىر اينالىپ كەلىپ قاراۋدىڭ, اراعا ۋاقىت سالىپ ايتار ويىڭنىڭ استارىنا تاعى ءبىر مارتە ءۇڭىلىپ كورۋدىڭ ەشقاشان ارتىقتىعى بولعان ەمەس. شىندىق ءۇشىن شايقاستا, اقيقات ءۇشىن ارپالىستا ويىڭ ۇشقارى, ءسوزىڭ ۇشقالاق بولماۋى ءۇشىن دە بايسالدى بايلام ايتاتىن باي مىنەز جانە قاجەت. مۇنى ۇلت سەركەسى ءاليحان بوكەيحان: «ۇلتقا قىزمەت ەتۋ بىلىمنەن ەمەس, مىنەزدەن» دەپ ءبىر اۋىز سوزبەن تاماشا تۇيىندەگەن.
21 تامىز, 2020
ابدەن جاۋىر بولعان تاقىرىپتى قايتا-قايتا قوزعاي بەرۋدەن ءمۇيىز شىقپاس دەيسىڭ. الايدا «جىلاماعان بالا» بولمايىق, مۇمكىن بىرەۋ-مىرەۋ ەستىپ قالار دەگەن دامەدەن ماقۇرىم ەمەسپىز.
20 تامىز, 2020
عىلىمنىڭ دامۋى – باسەكەلەستىكتىڭ كەپىلى
ءابۋ ناسىر ءال-فارابي «عىلىمى جوق ەلدىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر» دەگەن. بۇگىندە الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى ەلدەرى عىلىمسىز, وزىق ءبىلىم مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارسىز مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاسى مەن ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن تۇزەۋ مۇمكىن ەمەستىگىن جاقسى ءتۇسىنىپ, وزدەرىندە عىلىم سالاسىنىڭ دامۋىنا باسىمدىقتار بەرىپ, عالىمدارىن باعالاپ, ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە قولايلى جاعداي تۋعىزۋدا.
19 تامىز, 2020
ءاننىڭ دە ەستىسى بار, ەسەرى بار, تىڭداۋشىنىڭ قۇلاعىن كەسەرى بار. اقىلدىنىڭ سوزىندەي ويلى كۇيدى تىڭداعاندا, كوڭىلدىڭ وسەرى بار... – دەپ اباي اتامىز ايتقانداي, شىركىن قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءانى قانداي ەدى. ءدۇلدۇل اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ «كۇيشى» پوەماسىندا جانە حالىق كومپوزيتورى اسەت نايمانباي ۇلىنىڭ ء«ىنجۋ-مارجان» انىندە ايتىلاتىن: «شىرقاتىپ, شىعانداتىپ, شالىقتاتىپ, شاپشىتىپ, شۇمەكتەتىپ, نوسەرلەتىپ, تالدىرىپ, تالىقسىتىپ, تامىلجىتىپ, ورعىتىپ, وراعىتىپ, باسا ورلەتىپ. سامعاتىپ, ساڭقىلداتىپ, cap جەلگىزىپ, ۇرىنتىپ, ورشەلەنتىپ, باسەڭدەتىپ. سەرپىلتىپ, سۋماڭداتىپ, سەكسەن ىرعاپ, قىرىق قارپىپ, توقسان تولعاپ, بەس ورلەتىپ. قارقىندى ءۇن – قان قايناتىپ, جۇرەك ج ۇلىپ, جان جالماپ, كوڭىل تەربەپ, اسەرلەتىپ. توگىلىپ, باياۋلاتىپ, سورعالاتىپ...» دەگەنىندەي حالىقتىڭ ءانى قازاقتىڭ كوڭىل اجارى ەدى عوي.
18 تامىز, 2020
كىتاپ دۇكەنىندەگى بالالارعا ارنالعان كىتاپتاردىڭ اراسىنان كەزدەيسوق «كۇلشەقىز» ەرتەگىسىن كورىپ قالدىم. بۇل ەرتەگىنى بىلمەيتىن ادام جوق شىعار. ءبىز دە بالا كەزىمىزدە وسى ەرتەگى جەلىسىمەن تۇسىرىلگەن ورىسشا مۋلتفيلمدەر مەن كينوسىن كورگەنبىز, قازاقشا كىتابى كەيىن شىقسا كەرەك.
17 تامىز, 2020
الەۋمەتتىك جەلىنى اشىپ قالساڭ دا, الدەكىممەن اڭگىمەلەسە قالساڭ دا سىني پىكىرلەرگە كوپ كەزدەسەسىڭ. اسىرەسە بيلىكتى جەردەن الىپ, جەرگە سالىپ, قوعامدى كىنالاپ, حالىقتىڭ كەمشىلىگىن بەتىنە باسىپ جاتقانداردىڭ قاتارى قالىڭ. قۇددى سىن ايتۋدان اتان جارىسقا ءتۇسىپ جاتقاندايمىز.
14 تامىز, 2020
