پىكىرلەر
اتى وشكىر الگى ىندەت تۋرالى كەشە الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلاردىڭ ءبىرى, اجەپتاۋىر پىكىرى بار زامانداس: ء«بىر مينيستر, ءبىر دەپۋتات شىقتى. ەندى ءبىر ءانشى شىقسا» دەپتى. سونى وقىپ وتىرىپ, كوكەيدە كوپتەن جۇرگەن ءبىر سەكەمىمە ابدەن بەكىندىم: COVID قاۋىپتى مە؟ كوپ يت قاۋىپتى مە؟ ۇلكەن سۇراق. اۋىزدان اق يت كىرىپ, كوك يت شىقپاعانعا نە جەتسىن!
16 ماۋسىم, 2020
بۇگىن قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىقتىڭ الدىندا انت بەرىپ, قازاقستان پرەزيدەنتى قىزمەتىنە رەسمي كىرىسكەنىنە ءبىر جىل تولدى. ناۋرىز ايىندا پرەزيدەنتتىك لاۋازىمدى قابىلداپ العاننان كەيىن العاشقى سۇحباتىن ەل گازەتىنە بەرگەن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ءوزىنىڭ باستى ۇستانىمدارى رەتىندە ساباقتاستىق, ادىلەتتىلىك جانە دامۋ ەكەنىن ايتقان ەدى. سوندىقتان, سىنعا تولى بۇل بەدەرلى بەلەستى ءبىز «ساباقتاستىق پەن ادىلەتتىلىك سالتانات قۇرعان دامۋ جىلى» بولدى دەپ باعالاي الامىز.
12 ماۋسىم, 2020
ءار ۇلتتىڭ بولمىسىندا بابادان جەتكەن قاسيەت بار. عاسىرلار بويىندا حالىقتىڭ دۇنيەتانىمى مەن ۇلتتىق بولمىسىمەن بىتە قايناعان, حاتقا تۇسپەگەنىمەن ۇرپاقتان-ۇرپاققا ساباقتاسىپ بەرىلگەن ءداستۇر مادەنيەتى كەيدە شىرقاۋ شىڭىنا جەتىپ, كەي تۇستا سىرتتان ەنگەن كەرى اسەرلەردەن قۇندىلىعىنىڭ بايىبىنا جەتپەگەن سوڭ كومەسكى تارتادى. تۇبىندە ىزگىلىك جاتقان ول عۇرىپتاردى تانۋدان ۇتپاساق, ۇتىلمايتىنىمىز حاق.
12 ماۋسىم, 2020
ءوندىرىستى ورىستەتە الامىز با؟
ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى اگرارلىق سالانىڭ دامۋ دەڭگەيىنە كوز جۇگىرتىپ كورەيىك. بىلتىر وزبەكستاندا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى 28,7 پايىزعا جەتىپتى. شيكىزات رەسۋرسىنا كەندە ەمەس تۇرىكمەنستان دا اتاكاسىپتى دامىتىپ جاتقانى بايقالادى – 20 پايىز. ءۇشىنشى ورىندا 19,2 پايىزبەن تاجىكستان تۇر. قىرعىزستاندا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى 11,6 پايىز بولسا, قازاقستاندا بار بولعانى 4,4 پايىز.
11 ماۋسىم, 2020
اقپاراتتاردىڭ تۇرلەنۋى – عاجايىپ قۇبىلىس
اقپارات زامانىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. الداعى ءومىرىمىز ءۇشىن مۇنىڭ ماڭىزى ۇلكەن. اقپاراتتاردىڭ فورماسى مەن بەرىلىسى تۇرلەنگەن سايىن ءبىز ەرتەگىلەردە ايتىلاتىن عاجايىپتار الەمىنە ەنە تۇسكەندەيمىز.
10 ماۋسىم, 2020
بالالار ادەبيەتى: ب ۇلىڭعىر بولاشاق...
قازىرگى تاڭدا جاس وسكىندەردىڭ بويىنا قازاقىلىقتى سىڭىرۋگە, جانىمىزعا جاقىن ۇلتتىق بولمىسىمىزعا يسىندىرە تاربيەلەۋگە بايلانىستى سىني پىكىرلەر وتە كوپ. مۇنىڭ بارلىعى اينالىپ كەلگەندە اتالعان سالادا ۇڭىرەيىپ كوزگە كورىنىپ تۇرعان ولقىلىقتاردىڭ كەڭ اۋقىمىن كورسەتسە كەرەك.
08 ماۋسىم, 2020
ءمۇفتيات ۋاعىزداردى نازارعا الىپ, ساراپتاۋدان وتكىزگەنى ءجون
«جىگىتتىكتە جاننان كەش تە ءىس قىل, ولسەڭ, ولەسىڭ. ولمەسەڭ, كىسى بولاسىڭ» دەگەن ەسكىدەن كەلە جاتقان ءسوز بار. سونىسىمەن بابالار ۇرپاعىنا تاعدىرىما جازعانى سول دەپ بۇعا بەرمەي, ءىس قىل, ەڭبەك ەت دەيدى. ال قازاقتىڭ باعىنا بەرگەن دانا, ءۋالى ءسوزدى ءماشھۇر ءجۇسىپ «بىرەۋ كەدەي بولسا: «قۇداي كەدەي قىلدى». بىرەۋ جامان بولسا: «قۇداي جامان قىلدى. «بىرەۋ نادان بولسا: «قايتسىن, قۇداي نادان قىلدى» دەۋ, مۇنداي سوزدەر قۇدايدى جامانداعان بولادى. نە تاپسا اركىم ءوز پيعىلىنان, ءوز كاسىبىنەن تاپپاق. قۇداي ەشكىمدى زورلىقپەن كەدەي قىلمايدى, ەشكىمدى زورلىقپەن جامان قىلمايدى, ەشكىمدى زورلىقپەن نادان قىلمايدى. قۇداي بەرمەيتۇعىن ساراڭ ەمەس, ساقتاي المايتىن وسال ەمەس. نە كەمشىلىك بولسا, پەندەنىڭ ءوز پەيىلىنەن, ءوز وسالدىعىنان», دەگەن وي ايتادى.
05 ماۋسىم, 2020
قانشاما ۇرپاق اڭساپ, ارمانداپ, زارىعىپ جەتكەن تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەنىمىزگە دە ءۇش ون جىلدىقتىڭ ءجۇزى بولىپ قالدى. بوداندىقتىڭ قامىتى القىمنان الىپ, تىنىستى تالاي تارىلتتى. قاسىرەت تاڭباسىن دا كيگىزبەي قويمادى. بىراق قايسار قازاقتى نيەتى قاراۋلار جويا دا, جوعالتا دا المادى. «ەلىم-ايلاپ!» ءجۇرىپ قازاق ەلدىگىنە جەتتى. بۇرىنعى بابالار ءبورىلى بايراق, اق تۋ ۇستاسا, بۇگىنگى جۇرتىمىز ءۇش بىردەي ەلدىك بەلگىسىن ورنىقتىرىپ وتىر.
04 ماۋسىم, 2020
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ىندەتكە شالدىققانداردىڭ كوپشىلىگىندە اۋرۋدىڭ بەلگىلەرى بىردەن بايقالمايدى ەكەن. الايدا ناۋقاستا بەلگىنىڭ بولماۋى, وندا ۆيرۋستىڭ جوقتىعىن بىلدىرمەيدى. قايتا, سيمپتومسىز ءجۇرىپ تالاي جانعا جۇقتىرارى انىق. ال يممۋنيتەتى السىرەگەن تۇستا شىعا كەلەدى. ول كەزدە ءبارى كەش بولۋى مۇمكىن. قوعامدى ىشتەي كەمىرەتىن جەگىقۇرت – رۋحاني ىندەتتەر دە وسىعان ۇقساس. مەيلى, ونى پاراقورلىق, جەمقورلىق نەمەسە سىبايلاستىق دەڭىز, قوعام مۇشەلەرى اعارىپ, ارىلماعان سوڭ, ول قالىپتى جاعدايعا اينالىپ, بەلگىلەرى بايقالماعان كۇيى بۇكىل اعزاعا جايىلا بەرەدى. بۇل – بۇگىنگى قوعامنىڭ كەيپى...
04 ماۋسىم, 2020
ازىرەت ءالىنىڭ «عىلىم ءبىر نۇكتە ەدى, ناداندار ونى كوپ نۇكتەگە اينالدىردى» دەگەن تاعىلىمدى ءتامسىلى, سۇيەكتى ءسوزى بار. وسى ءبىر وقشاۋ ويدان تاعان تارتساڭىز, سانا ىشىندە ۇلكەن ءدۇمپۋ پايدا بولاتىنداي. نۇكتە – ادامزات ءمورى, بولات قورعاسىنداي اۋىر, قاققان شەگەدەي مىقتى. قالامدى اق پاراققا قويساڭىز, الدىمەن نۇكتە پايدا بولادى. ادامنىڭ عۇمىرى سەكىلدى سويلەم نۇكتەمەن باستالىپ, نۇكتەمەن ءتامامدالادى. لەپ بەلگىسىندەي سىمباتتى بولماسا دا, سۇراۋ بەلگىسىندەي ادەمى ورنەكتەلمەسە دە, نىعىز نۇكتە – اياقتالعان تياناقتى ويدىڭ جەمىسى. ءبىر تارماققا شالقار ويدى كوگەندەپ قويادى. تۇجىرىم تۋدىرادى, اقيقاتتى ايگىلەيدى.
03 ماۋسىم, 2020
وتكەن عاسىرلاردا قازاق دالاسىن وتارلاۋشىلار «ورىس-قازاق شكولى» دەيتىن ميسسيونەرلىك باعىتتا مەكتەپتەر اشىپ, بۇراتانالار اراسىنان «تۇزەمدىك ەليتا» شىعارۋدى ماقسات تۇتتى. تۇزەمدىك ەليتانىڭ ءبىلىمىن باستاۋىشتىق دەڭگەيدە شەكتەپ, وتارلىق باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ەڭ تومەنگى دارەجەسى پيسار-ءتىلماش سياقتى بولماشى قىزمەتكە ورنالاستىرۋ ارقىلى, ولاردى ءوز ماقساتتارىنا پايدالاندى. تۇزەمدىك ەليتانى حالىق اراسىندا «تەرىس وقىعاندار» دەپ اتادى.
03 ماۋسىم, 2020
«وزگە جۇرت اسپان-كوككە اسىپ جاتىر...»
«مالدان مالدىڭ نەسى ارتىق, ءبىر-اق اسىم ەتى ارتىق. ەردەن ەردىڭ نەسى ارتىق, ءبىر-اق اۋىز ءسوزى ارتىق» دەيدى بابالارىمىز. بۇل سوزىنە ءىسى ساي كەلەتىن, اۋزىنان شىققاندى مىندەتتى تۇردە ورىندايتىن ادامدى مەڭزەگەنى. ياعني, ەردىڭ ارتىقشىلىعىن ايقىندايتىن باستى قاسيەت – تىندىرعىن ءىسى بولسا كەرەك.
02 ماۋسىم, 2020
عىلىم – رۋحانياتتىڭ كوزاينەگى. كەز كەلگەن جاراتىلىس جۇمباعىنىڭ ىشكى استارىنا ءۇڭىلىپ, جان قۇپياسىن جارىققا شىعاراتىن سانا بيىگىندەگى تولعام. الىپ اقىل يەسى اباي اتامىز «ادامنىڭ كوڭىلى شىن مەيىرلەنسە, ءبىلىم-عىلىمنىڭ ءوزى دە ادامعا مەيىرلەنىپ, تەزىرەك قولعا تۇسەدى» دەپ تاپسىرلەيدى.
01 ماۋسىم, 2020
زۇلمات, ز ۇلىمدىق – «قارا تۇنەك» دەگەن ماعىنا بەرەدى. ساڭىلاۋسىز, ساۋلەسىز, سوقىر قاراڭعىلىق. كۇشتەۋ, قيناۋ, قىرىپ-جويۋ, زورلىق-زومبىلىق جاساۋ, ادام ءولتىرۋ دەگەن ماعىناسى دا بار. ايدىڭ نۇرى, جۇلدىزدىڭ جارىعى تۇسپەيتىن ءتۇپسىز قاراڭعىلىقتا جاپاندا جالعىز قالعان ادامنىڭ بويىن قورقىنىش بيلەيتىنى سياقتى, ز ۇلىمدىق تا ەلدىڭ بويىنا ۇرەي بولىپ ەنەدى, ءسويتىپ سۇيەككە سىڭەدى. ز ۇلىمدىق – قولدان جاسالادى, زۇلماتتى ۇيىمداستىرعان زالىم بولادى, ال زوبالاڭعا ۇشىراعان جۇرت «مازلۇم» اتالادى. بۇل ورايدا «مازلۇم» – قازاق حالقى, ال «زالىمنىڭ» ستالين ەكەنى بەلگىلى.
31 مامىر, 2020
ءبىلىم ءىسى – جۇرت ءىسى. ونى ۇلت ىسىنە اينالدىرۋ كەرەكتىگى الىمساقتان ايتىلىپ كەلەدى. ەجەلگى ءداۋىر الىپتارىنان باستاپ, بۇگىنگى عۇلامالار دا ونى جاڭعىرتۋدا. 1017 جىلى ومىرگە كەلگەن ج.بالاساعۇني: «بىلسە ءبىلىم – كۇندە باقىت كىسىگە, ۇلكەن اتاق سودان كەلەر كىشىگە», دەپتى.
29 مامىر, 2020
مەملەكەتتىك ءتىل: ەستىر قۇلاق ەستى بولسا...
بۇقارا مەن بيلىك اراسىنىڭ الشاقتاپ كەتكەنىن ايقىنداعان شەتىن جاعدايلار دەر كەزىندە كوپشىلىكتىڭ تىلىندە ديالوگ ورناتا الماعان شەنەۋنىكتەرگە اجەپتاۋىر سىن بولعانى انىق. ونسىز دا وڭالماي تۇرعان ءىستى, قوعامنىڭ ولقى تۇسىن قوزعاعاندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى مىنەۋ ازايعان ەمەس. الايدا ەل ءىسىن ۇيلەستىرەر مەملەكەتشىل تۇلعانىڭ مەملەكەتتىك تىلگە كەلگەندە ءمۇلت كەتۋىنە بولمايدى.
28 مامىر, 2020
قوعامدا قايىرىمدى جاندار كوبەيىپ كەلەدى
اتقارۋشى بيلىكتىڭ نازارىنان تىس قالعان شەتىن ماسەلەلەردى شەشۋدە جانە كومەككە ءزارۋ, شاراسىز قالعان تاعدىرى قيىن جاندار مەن وتباسىلاردىڭ باسىنداعى اۋىرتپالىقتى جەڭىلدەتۋدە, ولارعا قۋانىش سىيلاۋدا قايىرىمدىلىق قاعيداتتارى نەگىزىندە امال جاساپ جۇرگەن وتانداستارىمىز, قۇدايعا شۇكىر, كوبەيىپ كەلەدى.
26 مامىر, 2020
قازاقتىڭ ءتۇيىپ ايتقان ءار ءسوزىنىڭ تۇبىندە قاتپار-قاتپار قازىنا جاتادى. ۇلى دالانىڭ توسىندە ەمىن-ەركىن كوشىپ-قونىپ, مىڭداعان جىلدار بويى ماعىنالى عۇمىر كەشكەن قازاق بالاسى ءوزىنىڭ ءجۇرىپ وتكەن ءومىر جولىن توبىقتاي عانا سوزبەن تۇيىندەپ وتىرعان. سونداي سالماقتى سوزدەردىڭ ءبىرى ناعاشى تۋراسىندا ايتىلعان. ناقتى ناقىلدان نەبىر ۇلاعاتتى وي قورىتۋعا بولادى.
25 مامىر, 2020
وتكەن اپتادا سەناتورلار كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس باۋىرجان جۇماعۇلوۆ پەن اسقار سمايىلوۆتى باسقا قىزمەتكە تاعايىندالۋىنا بايلانىستى جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى قىزمەتتەرىنەن بوساتتى. جۇماعۇلوۆ – اتىراۋعا, سمايىلوۆ الماتىعا سوت توراعاسى بولىپ كەتتى. وسى اقپارات مىنا ءبىر جايتتى ەسىمە تۇسىرگەنى...
25 مامىر, 2020
ەكونوميكامىزدى ورگە تارتىپ تۇرعان – ءىرى كاسىپورىندار. ەلىمىزدە 438 مىڭ تىركەلگەن زاڭدى تۇلعا بار, ونىڭ شامامەن 25 مىڭى – ونەركاسىپ, 54 مىڭى – قۇرىلىس سالاسىندا. ونەركاسىپ سالاسىنىڭ ۇلەسى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 34,1%-ى قۇرايدى. كارانتين جاعدايىندا ولاردىڭ كوپشىلىگى جۇمىسىن توقتاتۋعا, نەمەسە شەكتەۋ جاعدايىندا جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر. وسى ورايدا ۇمىتىلعان تاجىريبە ەسكە تۇسەدى, ول كاسىپورىندار مەن مەكەمەلەردىڭ قوسالقى اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋى.
22 مامىر, 2020
