پىكىرلەر
وسىدان ەكى جىل بۇرىن اۋىلعا ءبىر بارعانىمدا «پالەنشەنىڭ قىزى كورەياعا جۇمىس ىستەۋگە كەتىپتى» دەگەندى ەستىپ, «ەر-ازامات بولسا ءبىر ءسارى, قىز بالانىڭ جات ەلگە بارىپ جۇمىس ىستەگەنى قالاي بولار ەكەن؟» دەپ ويلاعان ەدىم. سويتسەم ول جاقتا ءوزىڭ ءتارتىپ بۇزباساڭ, ەشكىم شەتتەتىپ, كۇش كورسەتپەيدى ەكەن. قاراپايىم جۇمىسشىنىڭ وزىنە ءبىزدىڭ ەلدەگى دوكەيلەردىڭ تۇسىنە كىرمەيتىن جالاقى بەرەتىن كورىنەدى. سودان ەرلى-زايىپتىلار, ءتىپتى, بالا-شاعا, وتباسىمەن كەتىپ جاتقاندار دا بارشىلىق ەكەن.
07 ءساۋىر, 2020
جۋىقتا قىتايلىق كينەماتوگرافيستەر جاساعان ورتاعاسىرلىق تاريحتان سىر شەرتەتىن سەريالدى تاماشالاپ وتىرىپ, مىنا ءبىر ەپيزودتى اڭدادىق. باس كەيىپكەر پاتشا ۋازىرلەرىن شاقىرىپ: ء«ۇش ۇلىمنىڭ قايسىسى مۇراگەرلىككە لايىق ەكەنىن ايتىڭدار» دەيدى. كوپشىلىك كوركەم مىنەزدى ۇلكەن ۇلدى قۇپ كورەدى. پاتشا: «ول جارامايدى, ويتكەنى ونىڭ بويىندا ۇلى ارمان جوق, ياعني ارمانداي المايدى», – دەدى. وسى ءسوزدى ەستىگەندە ويىما بىردەن اتاقتى شىڭعىس قاعاننىڭ «ارمانىڭ قانشا اسقاق بولسا, ارعىماعىڭ سونشا شابىستى بولادى» دەگەن ۇلاعاتى ورالا كەتتى.
03 ءساۋىر, 2020
ءار ادامدى ءوز ءداۋىرىنىڭ بەل بالاسى, باعان كوتەرۋشىسى, بايراق ۇستاۋشىسى دەيمىز, الايدا ول سول زاماننىڭ شەڭبەرىندە عانا قالۋ دەگەندى بىلدىرمەسە كەرەك.
31 ناۋرىز, 2020
پاندەميا: تاريح تۇرعىسىنان پايىمداۋ
تارلان تاريحقا جۇگىنسەك, ادامزات بالاسىنا بىرنەشە رەت وبا ىندەتى كەلىپ, ميلليونداعان ادامداردىڭ ءومىرىن جالماعانىن كورەمىز. ماسەلەن, ساق-سكيف داۋىرىندە دە اتالعان ىندەتتىڭ بار بولعاندىعى تۋرالى دەرەكتەر كەزدەسەدى.
31 ناۋرىز, 2020
اۋەلى قىتاي مەن ورتالىق ازيادا باستالىپ 1347 - 1351 جىلدارى اراسىندا ەۋروپانى قىناداي قىرعان قارا ءولىم - وبا ىندەتى 200 ميلليون ادامنىڭ جانىن الدى. بۇل ۇرەيلى ىندەتپەن بىرگە ەۋروپانىڭ كوپتەگەن قۇندىلىقتارى وزگەردى.
30 ناۋرىز, 2020
قانشالىقتى قيسىندى ەكەنىن قايدام, قازىرگى ءبىزدىڭ قوعام «قازاقتى نە قۇرتادى؟» دەگەن قىڭىر ساۋالمەن باس قاتىرىپ, قىزىلكەڭىردەك بولىپ قىرقىسىپ جاتادى. ورتاعا وسىنداي سۇراق تاستالعاندا تالاسىپ, تارتىسىپ وتىرىپ, جىپكە تىزگەندەي تالاي كەرتارتپا كەم-كەتىگىمىز تۇگەندەلىپ قالادى. تاياقتىڭ ءبىر ۇشى توقمەيىل پەيىلدى تاۋبەشىلدىگىمىزگە كەلىپ تيەدى.
27 ناۋرىز, 2020
عىلىمنىڭ باستى قۇرال ەكەنىن ءاليحان بوكەيحان ءوزىنىڭ ء«بىلىم كۇشى» اتتى ماقالاسىندا كەڭىنەن ايتادى.
23 ناۋرىز, 2020
زامان دامىپ, نەبىر تەحنولوگيالار العا وزعان ۋاقىتتا وسىنداي ءىرى-ءىرى ساۋدا وشاقتارى قاشىقتىقتان اشىلاتىن قاقپالار ورناتۋىن قاراپايىم حالىق تالاپ ەتۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىز. بۇل بىرىنشىدەن تازالىقتى كۇشەيتسە, ەكىنشىدەن ەكى قولىنا زىلدەي دوربا ءىلىپ جوڭكىلىپ جاتقان جۇرتقا كوپ كومەك بولار ەدى.
22 ناۋرىز, 2020
مىنە, كۇن مەن ءتۇن تەڭەلەتىن, تابيعات گۇلدەنەتىن, بارشا جۇرت ىرىزدىققا كەنەلەتىن ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – ءاز ناۋرىز كەلىپ جەتتى. باعزى بابالارىمىزدىڭ بۇل كۇنگە ايرىقشا ءمان بەرگەنى تۋرالى كونە جازبالاردا ءجيى ايتىلادى. مىسالى, گرەك تاريحشىسى كۆينت كۋرتسي رۋفتىڭ «ەسكەندىر جورىعى» دەگەن ەڭبەگىندە ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى تاڭ شاپاعى قىلاڭ بەرگەن مەزەتتە قاعان ورداسىنا كۇن بەينەلى تۋ تىگىلىپ, الاڭعا شىمقاي قىزىل كيىم كيگەن 365 بوزبالا شىعىپ, جىل ىشىندەگى ءاربىر تاۋلىكتىڭ شەجىرە-بايانى سياقتى 365 كۇي تارتقانى تۋرالى تامسانا باياندالعان. سودان سوڭ ەلدىڭ باتاگوي ابىزى ورتاعا شىعىپ, ەل تىلەگىن تاڭىرگە جەتكىزەر 9 كۇيىن قوبىزبەن تارتادى ەكەن. ال تان-شۋ جىلناماسىندا تۇركىلەردىڭ كوكتەم مەزگىلىندە تاساتتىق بەرىپ, تاڭىرگە ءتاۋ ەتەتىنى ايتىلعان. جەر-جاھان جاڭارعان, كوڭىلدەر اعارعان, دۇنيە تازارعان بۇل كۇندى اتالارىمىز قاسيەتتى تاۋعا بارىپ تاڭىرگە ءتاۋ ەتىپ, كوككە اق شاشىپ, وتقا ماي تامىزىپ تويلاعان ەكەن. راشيد اد-دين مەن ابىلعازى ءباھادۇر بۇل كۇندى ەرگەنەقوننان شىعۋىمەن بايلانىستىرىپ, ونى ەركىندىككە قول جەتكىزگەن مەرەكە رەتىندە اسپەتتەيدى. ءابۋ رايحان ءال-بيرۋني تۇركى جۇرتىنىڭ ناۋرىزدى «جاڭا كۇن» دەپ تويلايتىنىن جازعان.
22 ناۋرىز, 2020
ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ رۋحاني ماڭىزىن زورايتاتىن تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى – تاتۋلىق مەيرامى ەكەندىگى. ياعني ناۋرىز كۇنى ارازداسقان ادامدار كەشىرىسىپ, تاتۋلاسادى. ويتكەنى تاتۋلىق – بەرەكەنىڭ باسى. «تورتەۋ تۇگەل بولسا – توبەدەگى كەلەدى, التاۋ الا بولسا – اۋىزداعى كەتەدى» دەگەندەي تاتۋلىقتىڭ تۋى جەلبىرەگەن جەردە ەلدىڭ ىرىسى وسەدى, باعى ارتادى, بولاشاعى باياندى بولادى.
21 ناۋرىز, 2020
م.اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانىندا اباي قالاداعى جاقىن دوسى پاۆلوۆقا جولىعىپ, بۇل وبادان ەل قالاي ساقتانۋىن سۇرايدى. سوندا پاۆلوۆ سالت-ءداستۇر بولسا دا, جانازاعا حالىقتى جيناپ, اس بەرۋدى ۋاقىتشا دوعارا تۇرۋدى ءماسليحات ەتەدى. ءدال وسى ءسوزدى جۇما نامازعا جينالعان قاۋىمعا جەتكىزۋىن اباي قالا مەشىتىنىڭ حالفەسى سارموللاعا ايتتىرادى.
20 ناۋرىز, 2020
بۇرىن بىزگە مۇعالىمدەر ءاپ-ساتتە كۇشىنە ەنىپ, ۇلاسپالى سيپات الىپ شىعا كەلەتىن تىزبەكتى رەاكتسيا اتوم قۋاتىندا عانا بولادى دەپ ءتۇسىندىرۋشى ەدى. سويتسەك مۇنداي جويقىن كۇشكە قاتەرلى اقپارات كوزى دە يە ەكەن. قىتايدان باستالىپ, قازىر دۇنيەنى شارپىپ وتىرعان كوروناۆيرۋس دەرتىنە شالدىققاندار سانى ازىرگە ءجۇز مىڭنان اسىپ, قايتىس بولعان ادامدار سان التى مىڭنىڭ ۇستىنە شىققانىمەن ءوز تاريحىندا بۇدان دا زور قۇقايلاردى باستان وتكەرگەن جەتى ميلليارد ادام بالاسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دۇربەلەڭدى باستان كەشۋدە.
19 ناۋرىز, 2020
ەلباسى جانە اتاتۇرىك: 19 سانىنىڭ تىلسىمى
تەرەڭ تاريحتان تاعىلىم ىزدەپ ءتىن تارتساق, ار جاعىنان تۇتاس تۇركىنىڭ تۇعىرى بيىك تولاعاي تۇلعالارىنىڭ سۇلباسى ءسان-سالتاناتىمەن اتويلاپ شىعا كەلەتىنى بەلگىلى. الدە ءبىزدىڭ تاعدىرىمىز اتالارىمىز الىپ-الىپ باسقان وسىناۋ ابات ايماقتان ءبىر ەلى اجىراماي, كىندىگىمىزدىڭ قارا شاڭىراقتا بايلانعانىنان با, كىم ءبىلسىن؟
19 ناۋرىز, 2020
تاربيەنىڭ توقىراۋ سەبەبى نەدە؟
وسىدان بەس جىل بۇرىن «ەگەمەن قازاقستاندا» تورەگەلدى شارمانوۆ اعامىزدىڭ «قۇندىلىقتاردىڭ قۇلدىراۋى» اتتى ماقالاسى شىققان ەدى. سول ماقالا قارت ۇستاز, سەكسەنگە جاقىنداپ قالعان انا رەتىندە مەنى دە قاتتى تولعانتىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن كوتەرىلگەن ماسەلەنى ۇمىتا الماي, تەبىرەنىپ جۇرەمىن.
17 ناۋرىز, 2020
ۇلتتىڭ يممۋنيتەتى سىنالار ءسات
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا ۇندەۋ جاريالاپ, ەلدە العاش رەت ەنگىزىلىپ وتىرعان توتەنشە جاعدايدىڭ ءجونىن ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىپ بەردى. قازاقستاندا ءبىر ايعا جۋىق مەرزىمدە سانيتارلىق-ەپيدەميالىق شارالار كۇشەيتىلىپ, قاۋىپسىزدىككە باسىمدىق بەرىلەدى. بۇل – ەڭ اۋەلى حالىقتىڭ اماندىعى ءۇشىن قابىلدانعان شەشىم ەكەنى انىق.
17 ناۋرىز, 2020
ۇلت ۇپايى ۇرانشىلدىقپەن تۇگەندەلمەيدى
تابيعات تولعاتىپ, بۋسانىپ, تىرشىلىك اتاۋلى تۇلەيتىن كەزەڭ دە كەلىپ جەتتى. جىل جىلجىپ, بىرلىك پەن بەرەكەنىڭ باستاۋى – امال مەرەكەسى تورگە وزدى. قىس قۇرىعى اجىراپ, جەر اياعى بوسايتىن, كۇن شۋاعىن توگىپ, شۇعىلاسىن شاشاتىن بۇل مەزەتتە اعايىن ءبىر-بىرىمەن ساعىنىسا كورىسىپ, ساقتاعانىن داستارحانعا سالىپ, ءبىر-بىرىنە اقجارىلقاپ تىلەگىن ايتقان. جاستار جاعى ساۋاپتى ىستەرگە اسىعىپ, ۇلكەندەر مەيىرلەنىپ باتا بەرگەن. وسىلايشا ساحارادا كەلىسىم مەن كەشىرىم, تاتۋلىق پەن تۋىستىق سالتانات قۇرعان. ءبىر قۋانارلىعى, ەلىمىزدىڭ باتىس ايماقتارىندا عانا اتالىپ ءوتىلىپ كەلگەن بۇل يگى مەرەكە قازىر جالپىۇلتتىق مەيرامعا اينالىپ بارادى.
16 ناۋرىز, 2020
اقىلماندار, ادام مىنەزى-قۇلقىنىڭ ۇڭعىل-شۇڭعىلىن زەرتتەيتىن پسيحولوگتار, ءتۇرلى قيىنشىلىقتى جەڭۋگە كومەكتەسەتىن ترەنينگتەر قاپتاعان زاماندا كىسى وزىنە نەگە قول سالادى؟ قۇدايىم-اۋ, عالامتوردى اشىپ قالساڭ دا ءومىرىڭدى عاجاپ ەتەتىن كەڭەس اتاۋلىنىڭ قانشاما ءتۇرى الدىڭنان شىعادى.
13 ناۋرىز, 2020
ازاتتىق ەيفورياسىن باسقا حالىقتىڭ قالاي باستان كەشكەنىن قايدام, ال قازاق توپىراعىندا «تاۋەلسىزدىك تۋرالى تولعاۋ» ۇزاققا سوزىلىپ بارا جاتقان سىڭايلى. ءالى كۇنگە دەيىن «تاۋەلسىزدىككە دەيىن», «تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن» دەگەن پافوستىق ودانىڭ تاۋسىلار ءتۇرى كورىنبەيدى. پراگماتيزمنەن گورى سول «بابالار اڭساعان ازاتتىق» توڭىرەگىندەگى اڭگىمەنىڭ گوي-گويى «مىڭ ءبىر ءتۇن» حيكاياسىنان كەم تۇسپەي تۇر.
12 ناۋرىز, 2020
التىن كومبە, مول قازىنا تاۋىپ الۋدى ارماندامايتىن ادام جوق شىعار, ءسىرا... بالا كەزىمىزدە ءبىزدىڭ اۋىلدا مىناداي ءبىر اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمە ايتىلاتىن. بۇل ءسىرا, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان ءارى, قازان توڭكەرىسىنەن بەرى كەز بولسا كەرەك.
11 ناۋرىز, 2020
قازاق قاشاندا قىز سىيلاعان حالىق, قىزدارىن تورگە وتىرعىزعان ەل. قىزداردى ەرەكشە ەركەلەتۋگە تىرىسقان اتامىز «قىز وسسە – ەلدىڭ كوركى» دەپ, ولاردىڭ ءسان-سالتاناتىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ قاراعان. سوندىقتان قازاق قىزدارى قادىم زاماننان بەرى ەل الدىنا شىعىپ ءان ايتقان, الامان ايتىسقا قاتىسقان.
11 ناۋرىز, 2020
