مىسالى, حالىق سانى 3 ميلليوننىڭ ۇستىندە, ونىمەن قويماي دەرت وشاعى قىتايمەن ىرگەلەس جاتقان موڭعوليا دۇنيە جۇزىندە ءبىرىنشى بولىپ وقشاۋلانۋدى باستادى. ءتىپتى مەملەكەت باسشىسى حالمااگين باتتۋلگا 2020 جىلدىڭ 27 اقپانىندا قىتاي ەلىنە رەسمي ساپار جاساپ كەلگەن كۇنى ونى 14 كۇندىك كارانتينگە جاتقىزدى. بۇل بىلايعى بۇقارا ءۇشىن ۇلگى ءھام ءتارتىپتى ورناتۋشى قاتارداعى قىزمەتكەرلەر ءۇشىن حالىقتى جاسقايتىن قۇرال ىسپەتتى تەتىككە اينالدى. ودان كەيىن ەلدەگى اشىق اقپارات ساياساتى ءوز جەمىسىن بەردى. ياعني مەملەكەتتىك وقشاۋلانۋ كەزىندە ءىستىڭ جوسپارلانۋى, ونىڭ اتقارىلۋى ءسات سايىن, ساعات سايىن اشىق مالىمدەلىپ, حالىقپەن بۇكپەسىز ءبولىسىلىپ وتىردى. ەڭ باستىسى, بارلىق ءىس-ارەكەت «شوكىمدەي از عانا موڭعول امان بولۋىمىز كەرەك, بىزگە ەشكىمنىڭ جانى اشىمايدى موڭعول – موڭعولعا تۋىس» دەگەن رۋحاني ۇران استىندا جۇرگىزىلدى. بۇعان حالىق يلاندى ءھام قاتاڭ تارتىپكە بوي ۇسىندى. سونىڭ ارقاسىندا بۇل ەل جۇقپالى دەرتتى امان-ەسەن ەڭسەرىپ كەلە جاتىر.
ودان كەيىن وڭتۇستىك كورەيا ەلىن الايىق. بۇل ەلدە دەرت بىردەن لاپ ەتتى. قىتايدان كەيىنگى قاۋىپتى وشاق رەتىندە تىركەلدى. ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماماندارى دەرتتىڭ الدىن الۋدىڭ جولى – ونى انىقتايتىن جاپپاي سىناما (اناليز) جۇيەسىن ەنگىزدى. دەرت جۇقتىرۋى مۇمكىن دەلىنگەن ادامداردى ءتىزىپ قويىپ تەكسەرۋدەن وتكىزدى. ءبىرىنشى جولى بۇعان 290 مىڭ ادام قاتىستىرىلدى جانە وزىنە كۇدىگى باردىڭ ءبارى سىنامادان تەگىن ءوتتى. ەڭ باستىسى, بارىنە قولجەتىمدى تۇردە جۇرگىزىلدى. قازىر بۇل ەلدە دەرتتىڭ بەتى قايتا باستادى. كورەيلەر تاپقان تاعى ءبىر ءتاسىل, ۆيرۋس جۇقتىرۋ ىقتيمالدىعى باسىم نۇكتەلەردى سىرتتاي باقىلاۋ ماقساتىندا قالتا تەلەفونعا اپليكەيشن ورناتتى. تۇرعىندار وسى ارقىلى قاۋىپتى نۇكتەنى سەزىنە الدى.
شىعىستاعى تاعى ءبىر ەل سينگاپۋرلىقتار دا قورعانۋدى جالپىحالىقتىق سىناما الۋدان باستادى. ۆيرۋس تىركەلگەن جاعدايدا اۋرۋمەن قارىم-قاتىناستا بولعان ءتىرى پەندەنىڭ ءبارى ىزدەستىرىلدى. بۇل جۇمىسقا اسكەري كۇشتىك قۇرىلىمدار تارتىلدى. ەلگە سىرتتان كەلگەندەردى كىم ەكەنىنە قاراماي دەرەۋ كارانتينگە جاتقىزدى. ولاردى ءجىتى باقىلاۋ ءۇشىن بىلەكتەرىنە جۇرگەن-تۇرعانىنان حابار بەرەتىن اقپاراتتىق بىلەزىك ورناتتى. ونىمەن قويماي وقشاۋلانعان ادامدار وزدەرىنىڭ جاعدايى جايلى بەلگىلەنگەن ۋاقىتتان قالدىرماي فوتو-اقپار جولداۋى ءتيىس. بۇلاي جاساماسا بوساتىلمايدى. گونكونگتە قالا كوشەلەرىنە ۆيرۋس جۇقتىرعان ادامدار تۇراتىن نۇكتەلەر بەلگىلەنگەن باقىلاۋ تاقتالارى ورناتىلدى. ەڭ باستىسى, اقپارات تاراتۋ ءىسىن جۇيەلەدى. جالعان اقپار تاراتۋشىلاردى جازاعا تارتتى.
وسى ورايدا الەمدىك اقپارات ماماندارى حابار-وشار تاراتۋدا قىتاي قاتەلىگىن قايتالاۋعا بولمايدى دەيدى. مۇنداي جاعدايدا بۇقارامەن بايلانىستى كۇشەيتكەن دۇرىس. ياعني حالىققا «اكەسى ولسە دە ەستىرتەدى» دەگەندەي شىنايى اقپارات جەتپەسە, باعىتىنان جاڭىلادى. بۇل ب ۇلىنشىلىككە سوقتىرۋى مۇمكىن.
«اقش جانە ەۋروپا ەلدەرىنىڭ كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس بارىسىندا جىبەرگەن قاتەلىگى, – دەيدى ددۇ-نىڭ بۇرىنعى قىزمەتكەرى تيككي پانگەستۋ, – ازيالىقتاردىڭ ءبىر-ءبىرىن قۇرمەتتەيتىن, كوركەم مىنەزى مەن سابىرى ەۋروپالىقتارعا ساباق بولۋى ءتيىس. دەرتكە قارسى تۇرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىڭ جوعارى الەۋەتتى ەكونوميكاسى ەمەس, حالىقتىڭ بىرلىگى كەرەك ەكەنىن قارت قۇرلىقتاعى اعايىندار ءتۇسىنسىن».
دەرت اۋەلى ازيالىقتاردى شارپىدى. بۇلار دەرەۋ جۇدىرىقتاي جۇمىلا قالدى. بىرلىگىن بەكەمدەدى. اقش پەن ەۋروپا تۇرعىندارى ەشقانداي ءمان بەرمەدى. تاكاپپارلىق تانىتتى. ناتيجەسىندە, اۋرۋدىڭ الدىن الۋ مۇمكىندىگىن كەشىكتىردى. اقش ءوز اياعىمەن كەلىپ سىناما تاپسىرامىن دەۋشىلەرگە قىمبات باعا قويدى. ۇلىبريتانيا بولسا, دەرتتىڭ جەڭىل تۇرىنە ءمان بەرمەي, ولاردى بوساتىپ جىبەردى.
«ەڭ باستى قاتەلىك, – دەيدى جوعارىداعى تيككي پانگەستۋ مىرزا, – ەۋروپالىقتاردىڭ تابيعي ىنتىماق-بىرلىككە پسيحولوگياسىنىڭ بەيىمدەلمەۋى. ەل ىشىندە ۇزاق جىل قالىپتاسقان ەركىندىك پەن دەموكراتيا بۇقارانى قاتاڭ تارتىپكە كوشىرۋگە بىردەن-ءبىر كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر».
