قوعام • 23 ناۋرىز، 2020

«عىلىمعا كوڭىل بولسەڭىز...»

283 رەتكورسەتىلدى

عىلىمنىڭ باستى قۇرال ەكەنىن ءاليحان بوكەيحان ءوزىنىڭ ء«بىلىم كۇشى» اتتى ماقالاسىندا كەڭىنەن ايتادى.

مەكتەپ باعدارلاماسىندا وقىتىلىپ، جانىمىز قالماي جاتتاعان «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەپ باستالاتىن باس اقىننىڭ ولەڭىن بىلمەيتىن قازاق جوق دەپ ويلايمىز. جاتتاۋىن جاتتادىق قوي، الايدا الىپ ابايدىڭ وسى ويلى ءسوزىن ويىن بالاسى تولىق ءتۇسىنىپ، زەردەمىزگە زەرەك توقي الدىق پا؟ بالا تۇرماق باسىن بوز قىراۋ شالعان جىگىت اعاسى وسى جىردىڭ تەتىگىن تاۋىپ، تەرەڭىنە بويلاي الدى ما؟

«دۇنيە دە ءوزى، مال دا ءوزى،

عىلىمعا كوڭىل بەرسەڭىز».

اڭگىمە وتاندىق عىلىمنىڭ جاي-كۇيىنەن شىعىپ وتىر. كەشە مەملەكەت باسشىسى پاندەمياعا قارسى ەلىمىزدەگى كۇرەس جۇمىستارىن ۇيلەستىرەتىن ورتالىقتىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا ءبىرشاما وزەكتى ماسەلەگە توقتالىپ، سونىڭ شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋدى تاپسىردى. بەرىلگەن تاپسىرمالارىنىڭ ىشىندە وتاندىق مەديتسينانى، سونىڭ ىشىندە، سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قىزمەتتى جانە مەديتسينا عىلىمىن دامىتۋعا باسا ءمان بەرۋ كەرەك دەگەن پارمەندى ءسوزى بارلىعىمىزدى ءبىرشاما ويعا قالدىردى.

شىنىمەن بۇعان دەيىن ءبىلىم-عىلىمنىڭ ءوز سالاسىنداعى سالعىرتتىق پا، الدە سىرتتان سوققان سالقىندىق پا، وركەنيەتتىڭ ورىنە سۇيرەر ءوز عىلىمىمىزعا  كوڭىل كوپ بولىنبەي كەلگەنى وتىرىك ەمەس. ەلىمىزدە عىلىمعا بولىنەتىن قارجى جالپى ىشكى ءونىمنىڭ بولماشى عانا پايىزىن قۇرايدى. بۇل بويكۇيەزدىك ءبىر كۇنى جارعا جىقپاسا دا، جاقسىلىققا اپارمايتىنىن تورەشى ۋاقىت ءالى دە دالەلدەي بەرەدى.

وتكەن عاسىردىڭ باسىندا الاش مۇراتىن ارقالاعان اقىن مىرجاقىپ دۋلات ۇلى:

ء«ۇش جۇزگە ءبىزدىڭ قازاق بولىنەدى،

وسىلاي شەجىرەدەن كورىنەدى.

سانى كوپ، ساپاسى جوق، ءھاممادان بوس،

عىلىمعا مويىن ۇسىنباي ەرىنەدى...» دەپتى. ودان بەرىدە ازاتتىقتىڭ ارايلى اپپاق تاڭى اتىپ، ءبىلىم قۋعان جاستارىمىزدى لەك-لەگىمەن شەتەل اسىرىپ، ءبىلىم الۋعا ارنايى باعدارلامامەن اتتاندىرعانداي ەدىك. ناتيجەسىن كورەمىز دەگەلى دە شيرەك عاسىردى شيىرلاپ تاستادىق.

«قازىر بۇكىل الەمنىڭ جانە بۇكىل الەمدىك ەكونوميكانىڭ تاعدىرى عالىمداردىڭ قولىندا. بۇل ارتىق ايتقاندىق ەمەس. الەمنىڭ تاعدىرىن فۋتبولشىلار، شوۋ-بيزنەس وكىلدەرى ەمەس، عالىمدار شەشەدى. ءبىز وسى جاعدايدان ساباق الۋعا ءتيىسپىز»، دەدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

جالپى، عىلىمدى ىلگەرىلەتۋ ماسەلەسىنە ءبىزدىڭ قازاق بۇگىن عانا بەتپە-بەت كەلىپ وتىرماعانىمىزدى الاش ارىستارىنىڭ قاي-قايسى بولسىن ايتىپ كەلدى.

«عالىم بولماي نەمەنە،

بالالىقتى قيساڭىز» دەگەن حاكىم عاقلياسىن وتكەن عاسىردىڭ باسىندا الاش ارداقتىسى ءاليحان بوكەيحان دا قۋاتتاپتى.

عىلىمنىڭ باستى قۇرال ەكەنىن الەكەڭ ءوزىنىڭ ء«بىلىم كۇشى» اتتى ماقالاسىندا كەڭىنەن ايتادى. «وتكەن دۇنيە سوعىسىندا ءبىلىم جەڭدى» دەي كەلىپ: «فرانسيادا لۋي پاستەر قۇرعان ءبىلىم ۇياسى – پاستەر ينستيتۋتى بار. مۇندا نە قىلاتىندى وسى ساندا جازدىق.  ەندى وسى ءبىلىم ۇياسىندا وبا، سۇزەكتىڭ ۇرىعىن بومباعا سالۋدى تاپقان. بۇل بومبانى ايروپلانمەن جاۋدىڭ جەرىنە اپارىپ تاستاپ، مايداندا جوق، سىرتتا جاتقان جالپاق ەلدى ايروپلانمەن جاۋدىڭ جەرىنە اپارىپ تاستاپ، مايداندا جوق، سىرتتا جاتقان جالپاق ەلدى ايروپلانمەن قىرماق. بىلىمگە جاقسى دا، جامان دا جوق. ءبىلىم الماس قانجار. كىم قولىنا السا، سونىڭ قولى سالىپ قالسا، جاقسى-جاماندى ايىرماي باستى الىپ تۇسەدى. «ادام بالاسى – حايۋاننىڭ ەڭ انت اتقانى» دەگەن دوستوەۆسكيدىڭ ءسوزىن ەۆروپا دالەلدەدى بىلەم»، دەپ ءتۇيىپتى.

الەكەڭنىڭ بۇل جەردە عىلىم ادامزاتتىڭ يگىلىگى مەن وركەنيەت جولىنا قىزمەت ەتۋ كەرەك دەگەن تەرەڭ پايىمىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. راس، ءبىلىم – ەكىۇشتى قانجار سياقتى قارۋ. جايىن باقپاساڭ جان-جاعىڭدى جاراقاتتايسىڭ، ءوزىڭدى دە جارعا جىعاسىڭ. «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم ادامزاتقا تەك قاسىرەت اكەلەدى» دەگەن ءال-ءفارابيدىڭ ويىن عالىم الەكەڭ وسىلاي تولىقتىرادى. بۇگىندە ادامزاتتى الاڭداتىپ وتىرعان داۋاسىز دەرتتىڭ شىعۋىنا ءبىر جاعى ءبىلىم مەن عىلىم جەتىستىگىنىڭ استام اسەرى مە دەگەن دە وي جوق ەمەس.

نە دەسەك تە ء بىلىم مەن عىلىم ادامزاتقا ىزگىلىك نۇرىن شاشار وركەنيەت جولىندا قىزمەت ەتۋى كەرەك. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ عالىمدارىمىزدىڭ كوكجيەگىن بارىنشا كەڭەيتىپ، تار زەرتحانالاردان تابىستى جاڭالىقتار مەن جەتىستىكتەرگە جەتۋىنە جاعدايدى جەدەل جاساعان ءجون. تۇسىنىكتى تىلمەن ايتساق، قارجىسىز عىلىم – قاجىرسىز عىلىم.

ميراس اسان،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

بەتپەردە كيگەن كوكتەم - 6

قوعام • بۇگىن، 17:09

د دارۋمەنى - ينفەكتسيالاردىڭ «جاۋى»

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:47

شىمكەنت: تسيفرلى وتباسىنىڭ ءبىر كۇنى

وڭتۇستىك قازاقستان • بۇگىن، 15:58

ازيانىڭ احۋالى قانداي بولماق

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:23

ۇقساس جاڭالىقتار