ميراس اسان«Egemen Qazaqstan»
71 ماتەريال تابىلدى

تانىم • 29 قازان، 2020

باقىتحان قىلقالامىنداعى «قورقىت»

ۇلتتىق مۋزەي̆ – كونە تاريح كوشىنىڭ باي كەرۋەنى سياقتى. ونىڭ قورىنداعى قۇندى جادىگەرلەر ءبىزدىڭ كەشەگىمىز بەن بۇگىنىمىزدى جالعاپ جاتقان التىن كوپىر دەۋگە بولادى. جالپى، مۋزەيگە ءجيى بارىپ تۇرۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرعان ءجون. الايدا قازىرگى جاھاندىق جاعدايعا بايلانىستى كوپشىلىك جينالاتىن جەرلەرگە ءجيى باس سۇعۋ اسا قاۋىپتى ەكەنىن دە ەسكەرگەن دۇرىس.

وقيعا • 29 قازان، 2020

جاس اقىن جانارىنداعى وت

الەۋمەتتىك جەلىنى وڭدى-سولدى قولدانىپ جاتقاندار كوپ. الايدا پاراقشاسىنا پايدالى جازبالاردى ءجيى جۇكتەپ تۇراتىن جاستار دا جوق ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى جاس اقىن – نۇركەن نۇرعازى ەسىمدى ازامات. ونىڭ پايدالى جازبالارىنان بۇرىن ءپالساپاسى تەرەڭ پوەزياسىمەن قالامگەرلەر قاۋىمى جاقسى تانىس. دەسەك تە، ايتپاعىمىز جاس اقىننىڭ شىعارماشىلىعىنان بولەك ەرەكشە جايتتارعا ەلەڭدەي جۇرەتىندىگى.

رۋحانيات • 29 قازان، 2020

گولليۆۋدتا ءان سالعان...

ارقا اتىرابى اۋەلدەن انگە باي، شەجىرەگە شەشەن، ونەرگە التىن تۇعىر بولا بىلگەن كيەلى ايماق. ونىڭ ىشىندە ارقاعا كەلسەڭ ءانشىمىن دەمە دەپ، ءداستۇرلى ءان دوداسىندا وسىناۋ بەكزات ونەردىڭ شوقتىعىن ءتىپتى بيىكتەتەمىز. كەشەگى سال ءبىرجاندار سالىپ كەتكەن سارا سوقپاق بۇگىندە ۇلكەن داڭعىلعا ۇلاسقان.

رۋحانيات • 29 قازان، 2020

ءيىس يەرارحياسى

بيولوگيادان بىلەتىنىمىزدەي، پارازيت – بەلگىلى ءبىر ورگانيزمنىڭ، ايتالىق ءپارازيتتىڭ ەكىنشى ءبىر ورگانيزمدى تىرشىلىك ورتاسى رەتىندە پايدالانىپ، سوندا ءوسىپ دامۋى، قورەكتەنۋى. بىلايشا ايتقاندا بىرەۋدىڭ ەسەبىنەن بىرەۋدىڭ كۇن كورۋى. قازاقشا ايتقاندا جاتىپ ءىشۋ. جالپى پارازيتتەردىڭ كوپتىگى سونشا، بۇلار ءتىرى اعزالاردىڭ ىشىندە دە، سىرتىندا دا، ۆيرۋستاردا دا، باكتەريالاردا دا، وسىمدىكتەردە دە، جانۋارلاردا دا، ءتىپتى ادامداردا دا بار.

رۋحانيات • 27 قازان، 2020

برۋكس ۇرەيى

– وتىرىڭىز ەلليس بويد رەددينگ. لاقاپ اتىڭىز – قىزىل. بەرىلگەن ۋاقىت­تىڭ 40 جىلىن وتەپسىز. قالاي ويلايسىز، تاربيەلەندىڭىز بە؟ – تاربيەلەنۋ؟ ويلانىپ كورەيىن. بىراق بۇل ءسوزدىڭ نە ەكەنىن تۇسىنبەيمىن. – بۇل قوعامعا قوسىلۋعا دايىنسىز با دەگەن ءسوز. – ونىمەن نە ايتقىڭ كەلەتىنىن بىلەم، بالام. مەن ءۇشىن بۇل ويدان شىعارىلعان ءسوز عانا. ساياسي ءسوز. سەنىڭ نەگىزگى سۇراعىڭ كە­لەتىنى – وسى ىسىمە وكىنەم بە، جوق پا، سونى بىلگىڭ كەلەتىن بولۋى كەرەك.

ونەر • 23 قازان، 2020

بەگاليندىك بەينەلەر

قىلقالام ۇشىنداعى قيال-عاجايىپ الەم بۇل ەسىممەن بۇرىننان جاقسى تانىس دەپ ويلايمىز. ال ەندى بىلايعى جۇرت بەگالين بولمىسى تۋرالى، ونىڭ شىعارماشىلىق شتريحتارى تۋراسىندا كوپ بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. جالپى، تانىمالدىق تالانتقا تۇساۋ بولماسا كەرەك. قاراعاندىلىق سۋرەتشى ايبەك كالەن ۇلى بەگاليننىڭ كارتينالارىنا ۇڭىلگەن سايىن ءبىز وسىنى اڭعارامىز. سۋرەتشىلەردىڭ شەبەرلىگى تۋراسىندا ايتىلعان تاماشا ءتامسىل بار: قاتارداعى قاراپايىم سۋرەتشى بەينەلەگەن ارۋعا ءسىز قاراپ تۇراسىز، ال ۇلى سۋرەتشىنىڭ حانشايىمى سىزگە قاراپ تۇرادى.

تاريح • 19 قازان، 2020

باقتى تۋرالى ءبىراز ءسوز

ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باع­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى – وتكەنى­مىز­­دى سارالاپ، تاريحىمىزدى تولىق تۇگەندەۋگە جول اشقان جوسپارلى دا جۇيەلى ەڭبەك. جال­پى، قازاق تاريحى ەجەلدەن ەرجۇرەك باتىر بابالارىمىزدىڭ داڭقتى ەسىمدەرىمەن، سولارعا جايلى تۇراق بولعان كونە قونىستارمەن تىكەلەي بايلانىستى باياندالادى. كەڭەس وكىمەتى قازاقتى وتارلاۋدا الدىمەن وسى ەكى قۇندىلىقتى جويۋدان باستادى. ەڭ ءبىرىنشى الاشتىڭ رۋ-تاي­پا­لارى عاسىرلار بويى مەكەندەپ كەلگەن قۇتتى قونىستاردان قازاق اۋىلدارىن ىعىس­تىرىپ، ولاردىڭ اتاۋلارىن وزگەرتسە، كەيىن تاريحتا ەلەۋلى ورنى بار قاي­رات­كەر تۇلعالاردىڭ ەسىمىن بۇركەمەلەۋدى كۇشەيتتى. سول سۇرقاي ساياساتتىڭ زاردا­بىن بۇگىنگى ۇرپاق ءالى تارتىپ وتىر. كوپتەگەن قازاقى اتاۋ ۇمىت بولىپ، ەسكى دە ەستى سوزدەر جاڭا بۋىننىڭ جادىنان مۇلدە جوعالىپ بارادى. وسى رەتتە ورتال­ىق قازاقستان ءوڭىرى بويىنشا ارقانىڭ بەس قازىلىعىنا كىرەتىن كەنت قازىلىعى مەن بوقتى قازىلىعىنىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان قازىرگى باقتى اۋى­لىنىڭ ارعى-بەرگى تاريحىنا، وندا ورىن العان ءىرى-ءىرى تاريحي وقيعالار تۋرا­لى ايتقىمىز كەلەدى. كوپ جۇرت بۇل باقتىنى شىعىس قازاقستان وبلىسى ءۇرجار اۋدانىنداعى اۋىلمەن ءجيى شاتاستىرادى. ايتپاعىمىز، بۇل باقتى ول باق­تىدان وزگەرەك.

ونەر • 19 قازان، 2020

گەرنيكا

«گەرنيكا» – ايگىلى سۋرەتشى پابلو پيكاسسونىڭ اتاقتى كەسكىن­دەمەسى. اۆتور اتالعان تۋىندىنى 1937 جىلى پاريجدە وتكەن دۇنيەجۇزىلىك كورمەنىڭ يسپانيا پاۆيلونىنا ارناپ، يسپانيا رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ وتىنىشىمەن سالعان دەسەدى. سۋرەتكە قاراپ تۇرساڭىز اق-قارا ءتۇستى كەسكىندەمەنىڭ استارىندا نەبىر تاعدىرلار مەن تاريحي وقيعالار، سۋرەتشىنىڭ ازاماتتىق كوزقاراسى، جازۋشىنىڭ جانى، سوعىس پەن بەي­بىتشىلىك شارپىسى اشىق بەينەلەنگەن. كۋبيزم ستيلىندە جا­زىلعان كەسكىندەمەنىڭ تاقىرىبى وسىدان ءسال بۇرىن بولعان گەر­نيكانى بومبالاۋ، سونىمەن قاتار يسپانياداعى ءساۋىر رەۆو­ليۋتسياسى (1931) مەن ازامات سوعىسىنىڭ (1936-1939) قاسىرەتىنەن سىر شەرتەدى.

تانىم • 14 قازان، 2020

ءمادي

الاشتىڭ ازاتتىق كۇرەسى جولىندا باسىن بايگەگە تىگىپ، تاعدىرىن تار قاپاستار مەن قۋعىن-سۇرگىندەردە كەشىرگەن ەرلەر از ەمەس. الايدا سول مەحناتتاردىڭ بارلىعىن قايىسپاي ارقالاعان قايراتكەر تۇلعالار ۇلتى ءۇشىن پيدا ەتكەن جانىن ەشكىمنەن بۇلداماي، قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ تە كەلەشەك ۇرپاققا ولمەس رۋحاني مۇرالارىن قوسا تارتۋ ەتىپتى. بۇنداي بىرەگەي تۇلعالاردىڭ قاتارىندا البەتتە ەر ءماديدىڭ ەسىمى ەرەكشە اتالار ەدى. ءيا، «سۇراساڭ ءمادي ەدى، مەنىڭ اتىم كەم ەمەس، ەش ادامنان سالتاناتىم!» دەگەن رۋحى اسقاق، مىنەزى نايزاعاي، كوڭىلى ءمارت ءماديدىڭ ەسىمى قازاق تاريحىنىڭ قاتپار-قاتپار پاراقتارىندا بۇعاۋدا بۇلقىنعان ارىستانداي ايبارلانا ەستىلەدى!

رۋحانيات • 14 قازان، 2020

بىكوۆتىڭ «اقىماعى»

قوعام – جەكەلەگەن جانداردىڭ جيىنتىعى. ال ەندى كوپشىلىك بولعان سوڭ ونىڭ ماسەلەسى قوردالانباي تۇرمايدى. الەۋمەتتىڭ ءالجۋاز ءحالى ساناسىندا ساۋلەسى بار كەز كەلگەن ادامدى اۋرەلەۋى ءتيىس. اسىرەسە از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە بىرنەشە قوعامدىق فورماتسيانى باسىنان وتكەرگەن كەشەگى ون بەس وداقتاس ەلدە بۇل سۇراقتار ءالى دە وزەكتى. ءبىز وسى ويىمىزعا رەسەيلىك كينورەجيسسەر يۋري بىكوۆتىڭ «اقىماعىن» («دۋراك») كورگەننەن كەيىن ءتىپتى تەرەڭ ۇڭىلدىك.