الايدا سوڭعى ۋاقىتتا اتا-بابالارىمىزدىڭ وسى ۇستانىمىنا كەرەعار سوعاتىن ارەكەتتەر ءجيى قىلاڭ بەرىپ, كەڭپەيىلدىكتى استا-توكتىككە, دارحاندىقتى داراقىلىققا, جومارتتىقتى ورىنسىز مال شاشپاققا اينالدىرىپ جىبەرىپ الىپ جاتقان جايىمىز بار. توي بۇرىن قازاقتىڭ قازىناسى سانالسا, بۇگىندە ءبىر تورتقا ميلليون تەڭگە جۇمسايتىن بايشىكەشتەردىڭ باسەكە الاڭىنا اينالىپ كەتكەندەي اسەر قالدىرادى.
الەۋمەتتىك جەلىدەن جاقىندا كامال الپەيىسوۆانىڭ توي تۋرالى جازباسىن كوزىمىز شالىپ قالدى. مۇندا قالامگەر: «...تۇركيادا ء(بىز كينودان كورەتىن تۇركيا ەمەس, زيالى ورتاسىندا) ىشىمدىك ىشىلەتىن جەرلەرگە بالالاردى ەرتىپ اپارمايدى ەكەن. جىگىتتەردىڭ ءبۇلدىرشىن قىزداردى بيگە شاقىرۋىنا جول بەرىلمەيتىن كورىنەدى. بۇل ولاردىڭ فيزيولوگيالىق ءارى پسيحولوگيالىق دامۋى قالىپتى بولۋى ءۇشىن كەرەك دەگەندى ەستىگەندە تاڭعالدىم ءارى ءسۇيسىندىم. بىزدە 5-6 جاسار قىزدارىنا جەر سىزعان كويلەك كيگىزىپ, شاشتارىن بۇيرالاپ, كوزدەرىن سۇرمەلەپ تويعا ەرتىپ اپارادى...» دەپ قازاقتىڭ قازىرگى تويلارىنداعى شەكتەن شىعۋشىلىق پەن استامشىلىق تۋرالى وي قوزعايدى.
ال ەندى ونىمەن قويماي شاقىرىلاتىن اسابا مەن ءانشى-بيشىلەرگە جۇمسالاتىن قارجىنى ەسەپتەسەڭىز كوزىڭىز تاس توبەڭىزگە شىعىپ, سۋشا شاشىلعان اقشا مەن ىسىراپتى تىرلىگىنە ىشتەي ناليسىز. تويدىڭ ارينە, ونەر يەلەرىنسىز ءسانى دە, ءمانى دە جوق ەكەنى تۇسىنىكتى. بىراق ءبىر-بىرىنەن قالىسپاي, جارىسا جىرتىلۋدىڭ ءجونى وسىلاي ەكەن دەپ, داڭعويلىققا سالىنىپ, قالتاسىنىڭ ءتۇبى كورىنگەنشە دالاڭداعاننان ازىرگە ەسەڭگىرەمەي, ەسەبى تۇگەل شىققان جاندى كورگەنىمىز جوق. قازاقتىڭ تويى بارىنەن بۇرىن انشىلەردى داندايسىتىپ جىبەردى دەگەن سىني پىكىرلەر جايدان-جاي ايتىلمايدى. ولاردىڭ ۇشاعى مەن قوناقۇيدەگى جامباسپ ۇلىنا دەيىن بولەك تولەنەتىن بولعان سوڭ نە دەيسىز. ەڭ سوراقىسى, ءبىز مۇنى ءوز ەركىمىزبەن ىستەۋدەمىز. جاعدايى بولسىن-بولماسىن, قارىزعا بەلشەدەن باتىپ, دۇركىرەتىپ توي وتكىزگەنگە بۇگىندە ەشكىم ارلانبايتىن سياقتى, سەبەبى مۇنداي كۇي ءبىر-ەكى ادامنىڭ باسىنداعى عانا جاعداي بولسا ەشتەڭە ەمەس, جۇرتتىڭ دەنى سولاي ىستەيدى. مۇنىڭ سونشالىق ءمىن سانالماۋىنىڭ, جالپىعا ورتاق ارەكەت بولىپ كەتۋىنىڭ سىرى وسىندا. الايدا سوڭعى ۋاقىتتارى قازاقتىڭ تويلارى تىم كوبەيىپ كەتتى, مۇنى شەكتەۋ كەرەك دەگەن سيپاتتا ءتۇرلى سىني پىكىرلەر ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. جاعدايى توي جاساۋعا كەلىپ تۇرعان وتباسىلار قينالماۋى مۇمكىن, ال ەندى بالالارىنا باسپانا تاۋىپ بەرە الماي وتىرعان ءۇي ءار بالاسىنىڭ تۋعان كۇنىن, ءتىلاشارىن دۇركىرەتىپ تويلاي بەرسە, نە تامتىعى قالادى؟ مىسالى, سۇندەت توي, كەلىن ءتۇسىرۋ, ۇيلەنۋ تويلارى قازاقتىڭ سالتىندا بۇرىننان بار ءداستۇرلى قازىنالار. ءارى-بەرىدەن سوڭ مۇنى ءار اتا-انا ۇرپاق الدىنداعى پارىزىم دەپ ساناعان. ءبىزدىڭ بۇل جەردەگى ايتايىن دەپ وتىرعانىمىز, كىشىگىرىم تۇردە, تەك تۋعان-تۋىستارىمەن, وتباسىمەن بىرگە, شاعىن ورتادا عانا اتاپ وتىلەتىن تويلاردى ۇلكەن تويحانالاردىڭ تورىنە شىعارىپ جىبەرگەنىمىز.
ساتيرانىڭ ساربازى كوپەن امىربەك ءبىر سۇحباتىندا: «كەيدە قازاقتىڭ قالتالى ازاماتتارى اسپاننان اقشا شاشتىرىپ, جۇرتقا اۋەلى دۇنيە-بايلىعىن كورسەتۋ ءۇشىن دۇركىرەتىپ توي جاسايدى-اۋ دەگەن ويعا قالاسىڭ. جەر-جەردە بايگە وتكىزەدى, كوكپار تارتقىزادى. ونداعى ويلارى قازاقتىڭ ءداستۇرىن دامىتايىق دەگەن پيعىل ەمەس, ءوزىنىڭ داۋلەتىن كورسەتىپ قالۋ سياقتى سەزىلەدى. بايلىعى باستارىنان اسىپ-تاسىپ جاتسا, جىلاعان جەتىم-جەسىرگە, عارىپ-عاسىر مەن جاعدايى جوقتارعا بەرسە, جاقسى بولار ەدى-اۋ. ونى قازاق قاشاننان ساۋاپتى ءىس ساناعان», – دەپ ەدى.
تالاي توي-جيىندا قانشاما تاماقتىڭ جەلىنبەي, تەككە ىسىراپ بولعانىن كوردىك. اشارشىلىقتى, قيىندىقتى باستان كەشكەن بۇرىنعىنىڭ كىسىلەرى ناننىڭ قيقىمىن داستارقاننىڭ ۇستىنەن تەرىپ جەپ وتىراتىن. ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەيتىن. ءمان بەرسەڭىز, توي – ءبىر-اق كۇندىك ويىن-ساۋىق, ءان-دۋمان. سول ءبىر كەشتىك «پونتقا» اياماعان اقشانى اقىل-ويعا باستايتىن قۇندىلىقتارعا قيپاقتاپ قيماي قالاتىنىمىز قالاي؟! لايىم, باسىمىز ىلعي دا تويدا توعىسا بەرسىن-اۋ, بىراق ول تويدا ەڭ باستىسى, ىسىراپقا جول بەرىلمەسە ەكەن دەگەن تىلەك. وزبەكستان مەن تاجىكستاندا داڭعازا تويلارعا شەكتەۋ قويىلىپ تاستالعانىنا ءبىراز بولىپتى. جاس جۇبايلاردىڭ ۇيلەنۋ سەرۋەنىندە ءۇش كولىكتەن ارتىق ماشيناعا رۇقسات جوق دەيدى. ۇلكەن تويلارعا شاقىرىلعان ادام سانى 150-200-دەن اسپاۋ كەرەك دەيدى. ءبىز بۇل ماسەلەنى قالاي شەشەمىز؟ ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەۋ ءۇشىن قانداي قارەكەتتەر جاسالماق كەرەك؟ وسى تۋرالى ءبىر ءسات ويلانىپ كورسەك.
