رۋحانيات • 02 قىركۇيەك، 2020

ەكىنشى ءومىر

2070 رەت كورسەتىلدى

ادام بالاسى بۇل ومىرگە ءبىر-اق رەت كەلەتىنى جانە ونىڭ ءومىرى ءدال سول قالپىندا ەكىنشى رەت قايتالانبايتىنى ءمالىم. بۇل دا ءبىر دۇنيەنى جاراتقان اللانىڭ ۇلىلىعى مەن شەبەرلىگىنىڭ، ادىلدىگىنىڭ بەلگىسى بولسا كەرەك.

ءبىزدىڭ دۇنيەنى تانۋىمىز بويىنشا، مەيلى پاتشا بول، مىڭدى ايداعان باي بول، ەرەكشە جاراتىلىس يەسى بول، ءبارىبىر بۇل ومىرگە ەكى قايتىپ كەلە المايسىڭ. ءومىر – ءار جان يەسىنە ءبىر-اق رەت بەرىلەتىن مۇمكىندىك.

دەگەنمەن، كەيبىر دانىشپانداردىڭ پايىمىنا سالساق، اللا تاعالا ءوزىنىڭ كەيبىر سۇيىكتى پەندەلەرىنە ءبىر جاراتىلىستا ەكى ءومىر ءسۇرۋ نىعمەتىن سىيلاۋى مۇمكىن. ياعني قيالى باي، ويى ۇشقىر، ابستراكتىلى كورۋ قابىلەتى جوعارى ادامدار ءبىر ءومىردىڭ ىشىندە ەكى ءومىردى باستان كەشۋى عاجاپ ەمەس. كوپ جاعدايدا مۇنداي قاسيەتكە اسا ءىرى عالىمدار مەن جازۋشىلار، شىعارماشىلىق يەلەرى، باسقا دا ونەر ادامدارى يە بولماق.

جاراتقاننىڭ شەبەرلىگى مەن ادىلدىگىنىڭ تاعى ءبىر ايقىن كورىنىسى – مۇنداي ادامدار ءبىرىنشى، ياعني ناقتى ومىرىندە ماتەريالدىق يگىلىكتەرگە مۇقتاج، الاڭعاسار، قاپەرسىز، يكەمسىز، ءتىپتى سىرت كوزگە جالقاۋ ادامداي كورىنىس بەرسە، ەكىنشى ومىرىندە وتە باقىتتى جانە لاززاتپەن ءومىر سۇرەدى. سوندىقتان بۇل ادامدار ءوزىنىڭ ءبىرىنشى ومىرىنە اسا كوپ ءمان بەرە بەرمەيدى. ولاردىڭ بارلىق ىشكى قۋاتى ەكىنشى ومىرىنە قاراي باعىتتالادى. ءوزىنىڭ ىشكى الەمىمەن الىسىپ ءومىر سۇرەتىندىكتەن، جالعىزدىقتان كوپ جاپا شەگە قويمايدى. ولار اتاق پەن داڭقتى، قوعامدى قۇرمەتتەيدى، بىراق ادامدارعا اسا مۇقتاج ەمەس. ولاردىڭ بارلىق قىزىعى ءوز ىشىندە.

ستۋدەنت كەزىمىزدە بىزگە ادەبيەت تەورياسىنان قازاقتىڭ اتاقتى اقىنى قادىر مىرزا-ءالى اعامىز ساباق بەردى. ۇستازىمىز الەمگە ايگىلى ۇلى سۋرەتكەرلەردىڭ شىعارماشىلىق لابوراتورياسى تۋرالى اڭگىمە شەرتكەن كەزدە ولاردىڭ بىلايعى جۇرت تۇسىنە بەرمەيتىن كەيبىر قىلىقتارى تۋرالى دا ايتا كەتەتىن. سونىڭ ىشىندە فرانتسۋزدىڭ ۇلى جازۋشىسى ونورە دە بالزاكتىڭ كەدەيلىك سالدارىنان شاتىردا تۇرعانىن، قالا كوشەسىندە قىدىرۋعا ءتۇن ىشىندە شىعىپ، ءوز كەيىپكەرلەرىمەن كۇبىرلەپ سويلەسىپ جۇرەتىنىن، تاۋلىگىنە 15-16 ساعات جازۋ جازعانىن، 100 توم كىتاپ جازۋدى ماقسات ەتكەنىن اڭگىمەلەگەنى ەسىمىزدە. جۋىقتا فەيسبۋكتەن اقىن قارىنداسىمىز ءجانيا ەراليەۆا ورىس تىلىنەن اۋدارعان بالزاكتىڭ «سۋرەتكەرلەر تۋرالى» («و حۋدوجنيكاح») دەگەن شاعىن ماقالاسىنا تاپ بولدىم. وندا جازۋشى بىلاي دەپ جازىپتى: «تالانتتى ادام حالىقتىڭ اراسىنان شىعادى. ولاردىڭ قوعامعا جات ەكى ءتۇرلى قىلىقتارىن كوپ ادامدار تۇسىنبەيدى: بىرىنشىدەن، ريشەلەنىڭ ايتۋىن­شا، ولار جاعىمپازدانىپ كۇن كورە المايدى جانە دۇنيەگە قىزىقپايدى، بايلىقتىڭ ارتىنا تۇسپەيدى، اقشاسى بولسا، جۇمساپ تاۋىسقانشا اسىعادى. ولارعا كوپ جاعدايدا تۇراتىن ورىن جانە جەيتىن نان (چەرداك دا حلەب) عانا قاجەت. ال دانىشپاندىعى – ماڭگىلىككە بەرىلگەن سىيلىق. تالانتتى ادامداردى كۇنىنە ون رەت كورسەڭىز دە قاراپايىم بولىپ كورىنەدى. دۇنيەسى تۇگەل ادامدار ولار تۋرالى دۇكەندە ارتەلشى بولىپ جۇمىس ىستەۋ عانا قولىنان كەلەدى دەپ ويلاي­دى. شىن مانىندە، ويدى مەڭگەرگەن ادام – الەمنىڭ ءامىرشىسى. پاتشالار حالىقتى بەلگىلى ءبىر مەرزىمدە عانا باسقارادى، ال سۋرەتكەر حالىقتى عاسىرلار بويى باسقارادى. ولار زاتتاردىڭ بەت-بەينەسىن وزگەرتىپ، جەر شارىنا ءتارتىپ ورناتادى».

مەن كورگەن ەرەكشە تالانتتى، دارىندى ادامدار اراسىندا ەلىمىزدىڭ شىعىس وڭىرىنەن شىققان اتاقتى سازگەر ورالحان كوشەروۆ تە وسى سيپاتتاعى ادام ەدى. اباش كاكەنوۆ، ءۋاليحان توقپاتاەۆ، حاسەن زاكاريانوۆ، مۇرات تاستاعانوۆ، جاناربەك بىلىمباەۆ جانە باسقا دا شىعىستىڭ ءبىراز ازاماتى ورەكەڭ مارقۇممەن جاقسى دوس بولدىق. ورەكەڭنىڭ سىرىن وسى ازاماتتار جاقسى بىلەدى. ونىمەن دوس بولۋ كۇردەلى ءارى وڭاي ەدى. كۇردەلى بولاتىنى – ورەكەڭنىڭ قاسىندا جۇرگەندە ءوزىڭدى ۇنەمى دەمەۋشى نەمەسە قايىرىمدىلىق قورىنىڭ باسشىسى سەكىلدى سەزىنۋگە تۋرا كەلەدى. وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىندا كىمنىڭ شەكەسى شىلقىپ تۇردى دەيسىز. ال جەڭىل بولاتىنى – مارقۇمنىڭ وتە قاراپايىمدىلىعى، اقكوڭىلدىلىگى. قولىنا بىردەڭە تۇسسە، دەرەۋ شاشادى. قاسىندا بولساڭ، بىردەن باسىڭا جۇماق ورناتادى. ەرتەڭ دە كۇن بار-اۋ دەپ ۇنەمدەۋ وندا بولعان ەمەس.

ورالحاننىڭ نەبىر تاماشا اندەرى حالقىمىزعا ءالى تولىق جەتكەن جوق. سەبەبى ونىڭ اندەرى ءانشىنى تالعايتىن، ىشكى تولعانىستار مەن يىرىمگە باي كىناز اندەر. حالىق اراسىندا ونىڭ جانار ايجانوۆا شىرقاعان «دوستارىم» اتتى ءانى عانا كەڭ تارالدى. گۇلميرا سارينانىڭ ورىنداۋىنداعى «قايىرلى تاڭ»، «شىعىسىم – شىرايىم» جانە باسقا دا اندەرى ەندى تانىلىپ كەلەدى. مارقۇم ورەكەڭنىڭ ارامىزدان ەرتەرەك كەتىپ قالۋىنا ءوزىنىڭ ءبىرىنشى ومىرىنەن گورى ەكىنشى ءومىرىن كوبىرەك باعالاۋى اسەر ەتتى مە دەپ ويلايمىن. دەگەنمەن ول وسى ەكىنشى ءومىرى ارقىلى حالىقتىڭ ورتاسىندا جاساي بەرمەك.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار