وكىنىشكە قاراي, ىندەت ءورشىپ تۇرسا دا, حالىق اراسىندا كەزەككە تۇرۋعا, اراقاشىقتىق ساقتاۋعا ءمان بەرىپ جۇرگەندەر سيرەك. تاياۋدا بۋى بۇرقىراعان كۇلشە الماقشى بولىپ, تاندىر نان ساتاتىن جەرگە بارعان ەدىك. الدىندا ءبىر توپ ادام جينالىپ قالىپتى. الايدا اراقاشىقتىق ساقتاپ, بەتپەردە كيۋ قاجەتتىگى ءبارىنىڭ ەسىنەن شىققان سىڭايلى. تاندىر نان ساتاتىن ورىننىڭ الدىندا ۇيمەلەپ تۇر. كەزەككە تۇرىپ, رەت-رەتىمەن الۋ ەشكىمنىڭ ويىنا كىرىپ-شىعار ەمەس. ايتپەسە تاندىر نان بارىنە جەتەدى. بۇل ءبىر عانا مىسال. كۇندەلىكتى ومىردە مۇنداي جاعدايدىڭ تالايىن كورىپ ءجۇرمىز.
قازىر زامان بۇرىنعىداي ەمەس. تاۋار دا, ازىق-ت ۇلىك تە جەتكىلىكتى. كەڭەس وكىمەتى تۇسىنداعىداي ساپالى تاۋارعا ۇزىن-سونار كەزەككە تۇرىپ, كۇن ۇزاق كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق. اقشاسىن شىتىرلاتىپ ساناپ بەرسەڭ, قالاعان زاتىڭدى ساتىپ الۋىڭا بولادى. ءتىپتى جەتكىزۋ قۇنىن تولەسەڭ, ەسىگىڭنىڭ الدىنا دەيىن اكەپ بەرەتىن قىزمەت تە بار. دەسەك تە, كەز كەلگەن جەرگە بارا قالساڭ, ۇيمەلەگەن ادام, كەزەككە تالاسقان حالىق.
كەزەك تۋرالى اڭگىمە ايتىلعاندا ۇلىبريتانيا ەسكە تۇسەدى. «تۇماندى البيوننىڭ» حالقى نەنى بولسا دا كۇن ۇزاق كۇتۋدەن جالىقپايدى. ءتىپتى بۇل ۇلكەن مادەنيەتكە اينالىپ, اعىلشىنداردىڭ شايى, بيگ-بەنى مەن پاتشايىمى سەكىلدى الەمدىك برەند سانالادى. ءبىر قىزىعى, «تۇماندى البيونعا» بارا قالعان كەز كەلگەن تۋريست تە ونى قاتاڭ ساقتانادى.
ايتپاقشى, ۇلىبريتانيا حالقىنىڭ كەزەككە تۇرۋ مادەنيەتى عالىمداردىڭ زەرتتەۋ وبەكتىسىنە اينالعالى قاشا-ا-ان! بۇل تۋرالى كوپتەگەن عىلىمي جۇمىس جازىلدى. ماماندار بۇل ءداستۇردىڭ قالىپتاسۋى مەن شىعۋ تەگىنە ءۇڭىلىپ كوردى. سويتسە, اعىلشىنداردىڭ كەزەككە تۇرۋ, ونى قاتاڭ ساقتاۋ مادەنيەتى بەرتىندە, دالىرەگى «وندىرىستىك رەۆوليۋتسيا» كەزىندە قالىپتاسقان ەكەن.
وتكەن عاسىردىڭ باسىندا ۇلىبريتانيانىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى تۇراقسىز, ەكونوميكا نەگىزىنەن قارا جۇمىس كۇشىنە تاۋەلدى بولعانى بەلگىلى. «وندىرىستىك رەۆوليۋتسيانىڭ» باستالۋىمەن بۇكىل سالادا ادامدى تەحنيكا الماستىرىپ, شالعاي ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىندارى قالالارعا كوشكەن. اعىلشىن قوعامىندا الەۋمەتتىك وزگەرىس باستالادى. تاۋار وندىرۋگە تەحنيكا جۇمىلعاننان كەيىن سورەلەردەگى ساپالى تاۋار دا ارتىپ, ولاردى بۇرىنعىداي لوردتار مەن گرافتار عانا ەمەس, قاراپايىم تۇرعىندار دا ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
ءسويتىپ, اعىلشىندار دۇكەندەر مەن ساۋدا ورتالىقتارىنا كەزەككە تۇرا باستايدى. مۇندايدا حالىق تا, بيلىك تە كەزەكتىڭ ساقتالۋىنا ەرەكشە ءمان بەرەدى. كەيىن زامان تۇزەلگەن سوڭ دا, ولاردىڭ بۇل ءۇردىسى جالعاسا بەرەدى. وسىلايشا بۇل ۇلكەن ءبىر مادەنيەتكە اينالىپ, الەمگە ايگىلى ءداستۇر رەتىندە قالىپتاستى. بۇگىندە اعىلشىندار كەزەككە تۇرۋىمەن ماقتانادى. مۇنى ۇلىبريتانيانىڭ جوعارى وقۋ ورىنىندا وقىپ جۇرگەندە تالاي مارتە كوزبەن كوردىك.
كەزەككە تۇرۋ – كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا دا بولعان. دۇكەنگە جاڭا تاۋار كەلىپتى دەگەندى ەستىگەن جۇرت كۇن ۇزاق كۇتۋدەن شارشامايتىن. ءتىپتى قارا ناننىڭ ءوزىن تالون ارقىلى كەزەكپەن العانىن اتا-انامىز ءالى كۇنگە جىر قىلىپ ايتادى. ياعني كەزەككە تۇرىپ, ونى ساقتاۋ ءبىز ءۇشىن دە جات ەمەس ەدى...
تاۋەلسىزدىك العالى كەزەككە تۇرۋ كۇشەيە ءتۇستى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. بالانى بالاباقشاعا بەرۋ, مەكتەپكە بەرۋ, دارىگەرگە كورىنۋ, بانكوماتتان اقشا الۋ, تۇرعىن ءۇي الۋ ماسەلەلەرىن, تاعى باسقالاردى كەزەككە تۇرماي شەشە المايمىز. قىسقاسى, بۇكىل سالادا كەزەككە تۇرۋ ماسەلەسى بار.
ءبىر وكىنىشتىسى, كەزەكتىڭ ساقتالۋىنا مۇددەلىلەر از. ماقالامىزدىڭ باسىندا قاراپايىم تاندىر نانعا كەزەكتىڭ ساقتالمايتىنىن ايتتىق قوي. مۇنداي احۋال باسقا سالالاردا جەتەرلىك. بالاباقشا كەزەگىن, تۇرعىن ءۇي كەزەگىن ىلگەرى جىلجىتۋ ءۇشىن پارا ۇسىنۋ سەكىلدى وقيعالاردى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان ەستىپ, ءبىلىپ ءجۇرمىز. پىسىقايلار باسقالاردىڭ قۇقىعىن اياققا تاپتاعانىنا قاراماستان, مۇمكىندىگىنشە تىرلىگىن تەز بىتىرۋگە, ءوزىنىڭ ارباسىن سۋدان جىلدام وتكىزىپ الۋعا قۇمار.
قورىتا ايتقاندا, جوعارىدا ايتقان اعىلشىندار دا, كەڭەس وكىمەتىن كورگەن ءبىزدىڭ قوعام دا كەزەككە تۇرۋدىڭ بەينەتىن ءبىر ادامداي كوردى. بىراق «تۇماندى البيوندا» كەزەككە تۇرۋ مادەنيەتى ساقتالسا, ءبىزدىڭ ەلدە «كەزەكتى بۇزۋ مادەنيەتى» قالىپتاسىپ بارادى...
