وسىندايدا ەسكە مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندە اقش-تا قارا ناسىلدىلەردى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ قورلاۋىنا, ولتىرۋىنە بايلانىستى باستالعان Black Lives Matter قوزعالىسى ەسكە تۇسەدى. قازىر بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بەتىندە بۇعان قاتىستى قارسى پىكىر ايتۋ – كاسىبي مانسابىڭدى اياقتاۋمەن تەڭ. جالپى, بۇگىندە قارا ناسىلدىلەرگە قاتىستى جاعىمسىز پىكىر ايتۋ, ولاردى «ن» ارپىنەن باستالاتىن سوزبەن (ەتيكالىق ماسەلەگە بايلانىستى Nigger ءسوزىن وسىلاي جازۋدى ءجوندى كوردىك) اتاۋ قاۋىپتى. ويتكەنى بۇلاي اتاۋ ولاردىڭ سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرەدى, ناسىلدىك بولىنۋگە اكەلەدى-مىس.
ايتسە دە, بۇگىنگى تاڭدا راسيزمگە قاتىستى ماسەلە تىم كۇردەلەنىپ, ايقاي-شۋعا تولىپ كەتكەن. اقش-تا بۋببا ۋوللەس دەگەن اۆتوشاباندوز بار. وسى سالاداعى قارا ناسىلدىلەردىڭ ەڭ ۇزدىگى. بىرنەشە دودادا توپ جارعانى بولماسا, بىلايعى جۇرتقا تانىلعان ەمەس.
وتكەندە بۇكىل الەم Black Lives Matter دەپ شۋلاپ جۇرگەندە بىرەۋلەر ۋوللەستىڭ گاراجىنا دارعا اساتىن ءجىپ ءىلىپ كەتىپتى. ال بۇل – ءراسيزمنىڭ نەگىزگى ەلەمەنتى سانالادى. كەزىندە اقش-تا «كۋ-كلۋكس-كلان» قوزعالىسى ويران سالىپ, قارا ناسىلدىلەردى زاڭسىز ءولتىرىپ جۇرگەندە دارعا اساتىن ءجىپ ناسىلشىلدىكتىڭ نەگىزگى بەلگىسى رەتىندە قالىپتاستى.
ۋوللەستىڭ گاراجىنا قاتىستى وقيعادان كەيىن مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندە قىزۋ پىكىرتالاس باستالدى. بۇكىل باق مۇنى جارىسا جازدى. ءتىپتى, بۋببانىڭ ارىپتەستەرى ونى قولداپ, جارىس كەزىندە ەرەكشە قۇرمەت كورسەتكەن. ناسكار دا ۋوللەستى قولدايتىنىن بىلدىرگەن. ءىستىڭ ناسىرعا شاپقانىن كورگەننەن كەيىن بۇل ىسكە ءتىپتى فەدەرالدى تەكسەرۋ بيۋروسى (FBI) ارالاسىپتى.
وقيعانىڭ سوڭى قالاي اياقتالعانى ءتىپتى قىزىق. FBI تەكسەرە كەلە, سول ماڭداعى شاباندوزداردىڭ ءبارىنىڭ گاراجىنان وسىنداي دارعا اساتىن ءجىپ تاۋىپتى. سويتسە, ەسىكتى اشىپ-جابۋعا ارنالعان بۇل ءجىپ ءاۋ باستا وسىلاي تۇرعان ەكەن. ياعني بىلتىرعى قاراشا ايىنان بەرى دارعا اساتىن جىپكە ۇقساپ تۇرعان. ول كەزدە ۋوللەس مىرزانىڭ بۇل گاراجدارعا مۇلدەم قاتىسى بولماعان. ەشكىم وعان ءمان دە بەرمەگەن.
بۇل از بولسا, Black Lives Matter قوزعالىسىنىڭ وكىلدەرى ەۋروپادا, اقش-تا كورنەكتى تۇلعالارعا قويىلعان ەسكەرتكىشتەردى قۇلاتىپ, كەيبىرىنە اۋىر سوزدەر جازىپ كەتتى. ولاردىڭ قاتارىندا جيھانگەز حريستوفور كولۋمب, ۇلىبريتانيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى ۋينستون چەرچيلل سەكىلدى تانىمال تۇلعالار بار.
وسى قوزعالىستىڭ سالدارىنان الەمدىك ادەبيەت سالاسىنا دا وزگەرتۋ ەنگىزۋگە تۋرا كەلىپ تۇر. ماسەلەن, تانىمال دەتەكتيۆ جازۋشى اگاتا كريستيدىڭ «ون نەگر بالاسى» اتتى كىتابىنىڭ اتاۋى قوعامدىق قىسىم سالدارىنان وزگەرتىلدى. ءتىپتى, حارپەر ءليدىڭ پۋليتتسەر سىيلىعىن العان «سايقىمازاقتى ءولتىرۋ» (To Kill a Mockingbird) تۋىندىسى دا كىتاپحانا سورەلەرىنەن جوعالدى. ءتىپتى, مارك تۆەننىڭ «گەكلبەرري ءفيننىڭ باسىنان كەشكەندەرى» كىتابى دا راسيزم داۋىنا ۇشىرادى. HBO ارناسى ءوزىنىڭ قورىنان «جەل ۇشىرعاندار» (Gone with the Wind) ءفيلمىن وشىرۋگە ءماجبۇر بولدى. باستى سەبەپ – راسيزم.
اقش-تا, جالپى, باتىس الەمىندە ناسىلشىلدىككە قاتىستى مىنانداي جازىلماعان زاڭ بار. قاراپايىم جۇرتتىڭ «ن» ارپىنەن باستالاتىن ءسوزدى ايتۋعا قۇقىعى جوق. الدا-جالدا بايقاماي اۋزىڭنان شىعىپ كەتسە, جاۋاپقا تارتىلىپ, ءتىپتى قىلمىستىق قۋدالاۋعا ۇشىراۋىڭ مۇمكىن. بىراق قارا ءناسىلدى اعايىن ءبىر-بىرىنە بۇل ءسوزدى ەمىن-ەركىن قولدانا بەرەدى.
ايتپاقشى, ءبىزدىڭ وسى باعاندى جازۋىمىزعا شارلي ەبدو جۋرنالىنىڭ مۇحاممەد پايعامباردى اجۋالاعان سۋرەتىن قايتا جاريالاعانى سەبەپ بولىپ وتىر. بيىل اتالعان جۋرنالدىڭ رەداكتسياسىنا تەرروريستىك شابۋىل جاسالعانىنا 5 جىل تولدى. Charlie Hebdo قايعىلى داتانى وسىلاي اتاپ ءوتۋدى ءجون كورىپتى. ەستەرىڭىزدە بولسا, 2015 جىلى ەكى فرانتسۋز ازاماتى جۋرنال رەداكتسياسىنا باسىپ كىرىپ, اۆتوماتتان وق جاۋدىرىپ, 12 ادامدى ءولتىرىپ, 11 ادامدى جارالاعان-دى. كەيىننەن بۇكىل الەم «مەن ءچارليمىن» دەپ الەمگە ۇندەۋ تاستادى.
ءبىر قىزىعى, ادام قۇقىعى, سەنىم قۇقىعى دەپ ۇرانداتۋشىلار 2 ميلليارد مۇسىلماننىڭ ارداق تۇتار تۇلعاسىن قورلاعانعا جاق اشار ەمەس. ەشكىم Charlie Hebdo-نى ايىپتاپ, زاڭمەن قۋدالاپ جاتقان جوق. وسىلايشا, قارا ناسىلدىلەرگە قاتىستى ماسەلەدە شەكتەلگەن ءسوز ەركىندىگىن مۇسىلماندارعا كەلگەندە اۋىزدىقتاۋ مۇمكىن بولماي تۇر...
