فوتو: اشىق دەرەككوز
ارتەريالىق گيپەرتونيا الەم بويىنشا مەرزىمىنەن بۇرىن بولاتىن ءولىمنىڭ, مۇگەدەكتىكتىڭ جانە سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ دامۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. ارتەريالىق قىسىمنىڭ جوعارى بولۋى ميوكارد ينفاركتىنىڭ, ءينسۋلتتىڭ, سوزىلمالى جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىنىڭ, سوزىلمالى بۇيرەك اۋرۋىنىڭ جانە تامىرلىق دەمەنتسيانىڭ نەگىزگى قاۋىپ فاكتورلارىنىڭ ءبىرى سانالادى.
گيپەرتونيانىڭ قاۋىپتىلىگى – اۋرۋ ۇزاق ۋاقىت بويى ەشقانداي بەلگىلەرسىز ءوتۋى مۇمكىن. سوندىقتان ونى ءجيى ء«ۇنسىز ءولتىرۋشى» دەپ اتايدى. وسىعان بايلانىستى ارتەريالىق قىسىمدى باقىلاۋ بۇگىندە قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلادى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ەلدىك بەيىنىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, قازاقستانداعى ەرەسەك تۇرعىنداردىڭ اراسىندا ارتەريالىق گيپەرتونيانىڭ تارالۋ دەڭگەيى شامامەن 42%-عا جەتەدى, ياعني ەلدەگى ءاربىر ەكىنشى ەرەسەك ادامنىڭ ارتەريالىق قىسىمى جوعارى.
2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندا ارتەريالىق گيپەرتونيا دياگنوزىمەن 1 776 876 پاتسيەنت ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان. بۇل ماسەلەنىڭ اۋقىمىن جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن جۇكتەمەنىڭ جوعارى ەكەنىن قوسىمشا كورسەتەدى.
ەلىمىزدە قاناينالىم جۇيەسى اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋ جانە ولاردى ەرتە انىقتاۋ بويىنشا كەشەندى شارالار جالعاسىپ جاتىر. سكرينينگتىك باعدارلامالار مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك دەڭگەيىندە ارتەريالىق گيپەرتونيانى انىقتاۋ مەن ۋاقتىلى دياگنوستيكالاۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ءمامس شەڭبەرىندە امبۋلاتوريالىق دارىلىك قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى دە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ول ارتەريالىق گيپەرتونياسى بار پاتسيەنتتەردى قولجەتىمدى دارىلىك تەراپيامەن جانە تۇراقتى ديسپانسەرلىك باقىلاۋمەن قامتاماسىز ەتەدى.
جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندا قاناينالىم جۇيەسى اۋرۋلارى بويىنشا سىرقاتتانۋشىلىق كورسەتكىشتەرىنىڭ تومەندەۋى بايقالادى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قاناينالىم جۇيەسى اۋرۋلارىمەن سىرقاتتانۋشىلىق كورسەتكىشى 5,5%-عا تومەندەدى, ال وسى اۋرۋلاردان بولاتىن ءولىم 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 148,8-ءدى قۇرادى.
سونىمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – ارتەريالىق قىسىمدى باقىلاۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, ەمگە بەيىلدىلىكتى قالىپتاستىرۋ جانە حالىق اراسىنداعى قاۋىپ فاكتورلارىن تومەندەتۋ بولىپ قالا بەرەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ارتەريالىق قىسىمدى تۇراقتى تۇردە ولشەۋ, دارىگەرگە ۋاقتىلى قارالۋ, سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ جانە تاعايىندالعان ەمدى ۇزدىكسىز قابىلداۋ اۋىر جۇرەك-قان تامىرلارى اسقىنۋلارى مەن مەرزىمىنەن بۇرىن بولاتىن ءولىم قاۋپىن ەداۋىر تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ەسكەرتەدى.
