حالىقتىڭ يسلامدى ەركىن تۇتىنۋعا, ءدىن ەركىندىگىنە دەگەن اڭسارىن, سۋساعان كوڭىلىن باسۋعا باعىتتالعان ىشكى بۇلقىنىسىنىڭ ەكپىندى بولعانى سونداي, تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭى اتار الدىنداعى ساناۋلى جىلداردا, ەگەمەن ەل بولعان العاشقى كەزەڭدەردە جۇرت جاپپاي دىنگە بەت بۇردى. اياعى شىدەردەن, قولى كىسەننەن بوساعانداي بولعان ەل عيباداتقا دەن قويدى, مەشىتتەر سالا باستادى, بالالارىنىڭ ءدىني ءبىلىم الۋىن قالاپ, جاڭادان ەسىگىن اشا باستاعان مەدرەسەلەرگە جۇگىندى, ەركىن ءىس-قيمىلعا كوشكەن يمام-مولدالاردىڭ الدىن بوساتپادى. تالايلار پەرزەنتتەرىن اراب جازيراسىنداعى ەلدەرگە, تۇركياعا, ورتالىق ازياداعى اتاقتى ءدىني ورتالىقتارعا اتتاندىردى. مۇنىڭ بارلىعى ءبىز جوعارىدا ءسوز ەتكەن يسلامعا دەگەن ساعىنىشتى, سۋساعان كوڭىلدى باسۋ امالى ەدى. بۇل سايىپ كەلگەندە كەڭەستىك اتەيستىك قوعامدا ءومىر سۇرگەن حالىقتىڭ جۇرەگىندە يسلامعا دەگەن ەرەكشە نيەتتىڭ ءسوزسىز بولعانىن, ميلليونداردىڭ جان سارايلارىندا دىنىمىزگە قۇمارلىقتىڭ بۋلىعىپ كەلگەنىن راستايدى. ال, كەشەگى اتەيستىك قوعامنىڭ وزىندە اسىل دىنىمىزگە دەگەن ىقىلاس جاقسى بولعاندا, يسلام قۇندىلىقتارىنا ەركىن بويلاۋعا جول اشىلعان بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە ءدىنىمىزدى جاقتىرماۋشىلىق پيعىلدىڭ, تەرىس كوزقاراستىڭ, يسلاموفوبيانىڭ ءىشىنارا بوي كورسەتۋىنە جول بەرىپ العانىمىز قالاي؟
ءبىز بۇل ماقالامىزدا ءوز ارامىزدا يسلاموفوبيانىڭ تۋىنداۋىنا تۇرتكى بولعان سىرتقى جانە ىشكى ىقپالداردى تاپتىشتەپ تىزبەلەۋدى, ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىپ جاتۋدى ماقسات ەتپەدىك, تەك وسى ماسەلەدە بىرەر پايىمدارىمىزدى ايتا وتىرىپ, نەگىزگى ويىمىزدى ارى قاراي ۇشتاساق دەيمىز.
جاسىراتىنى جوق, قوعامىمىزدا يسلاموفوبيا بەلگىلەرى بار. ونى كۇندەلىكتى ومىرىمىزدەن, قوعامنان, ارالاس-قۇرالاس جۇرگەن كەيبىر ازاماتتاردىڭ ۇشقارى وي-پىكىرلەرىنەن, اقپاراتتىق وزىق تەحنولوگيالار كەسىرىنەن ساليقالى دا ءداستۇرلى باق-تان وزا شاپقان, كەيىنگى كەزدەرى پايداسىنان گورى زيانى كوپ ەكەنى اڭعارىلا باستاعان الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى جاريالانىمداردان ءبىلىپ ءجۇرمىز. ىشكى مادەنيەتى جوعارى ادامدار ءۇشىن ءتيىمدى مىنبەر, ولاردىڭ ونىمدەرىن وقىپ نە ەستيتىن كوزى اشىق ادامدار ءۇشىن پايدالى الاڭ سانالاتىن, ال ىشكى الەمى جۇپىنى كەيبىرەۋلەر ءۇشىن اۋزىنا كەلگەنىن ايتاتىن, ويىنا كەلگەنىن كورسەتىپ باعاتىن تاپتىرماس قۇرال بولعان, ولاردىڭ ادەپسىز ارەكەتتەرىنە قول سوعىپ ءماز بولاتىن ءبازبىر بەيادەپ كەماقىلدارعا «وڭاي ولجا», «تەگىن كونتسەرت» بەرەتىن الەۋمەتتىك جەلىلەردى اقىلدىلار قولىنداعى جاسامپاز تەحنولوگيا, اقىماقتىڭ قولىنداعى وتكىر سەمسەر دەسەك تە جاراسار.
بوتەن پيعىلدىلار الەۋمەتتىك جەلىلەردى بەلسەنە قولدانىپ ەلىمىزدە يسلاموفوبيا بىقسىعىن ۇرلەپ, ودان جالىن تۋدىرۋدى مىقتاپ قولعا العان سىڭايلى. ال بۇلاردىڭ اپتىعىن باسۋ, بىقسىعىن ورشىتپەۋ قامىمەن جۇرگەندەردىڭ ءۇنى قۇمىعىڭقى, ارەكەتى ءالسىز, ىشتەي قولداۋشىلارى كوپ بولعانىمەن ولار ەڭ قۇرىعاندا ءسوز جاردەمىن ماندىتپاي وتىرعانداي. بۇل دەگەن الەۋمەتتىك جەلىلەردى ۇزدىكسىز پايدالاناتىن بەيادەپ, بۇرىس ويداعىلار مەن الدەكىمدەردىڭ قولشوقپارىنا اينالعان از عانا پىسىقاي بەلسەندى توپتىڭ داۋىسىن باسىم ەتىپ, سوندايلاردىڭ ۇشقارى دا كەرتارتپا, كەسىرلى پىكىرلەرىنىڭ بۇكىل قوعامدىق وي-تىلەك بولىپ كورىنۋىنە, ەلىمىزدەگى كوڭىل-كۇيدىڭ ولشەمى, حالىقتىڭ باسىم بولىگىنىڭ ويى سياقتى اڭعارىلۋىنا جول اشادى. الگىلەردىڭ ايعايشىل ءۇنى, بۇرا تارتار سوزدەرى حالىقتىق ۇيعارىم, پايىم پارامەترى رەتىندە قاراستىرىلىپ كەتۋى دە ابدەن مۇمكىن-اۋ. بۇل وتە قاۋىپتى قۇبىلىس. وسىناۋ قاربالاستى احۋالدى ءوز پايدامىزعا شەشۋدە قاشاندا ءبىلىمى تەرەڭ, اۋزىنان ساليقالى ءسوز شىعاتىن ساۋاتتى, مەدرەسە كورگەن, كىتاپ اشقان ازاماتتاردىڭ, اسىرەسە ءدىني باسقارما قاراماعىنداعى يمام-مولدالاردىڭ ورنى ەرەكشە. مۇنى مويىنداۋىمىز كەرەك. بۇل ءوز كەزەگىندە يمامدارىمىزعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى, ماڭداي تەرىن تامشىلاتىپ تۇرىپ اتقاراتىن ەڭبەكتى, سونىڭ ىشىندە تەرەڭ ءبىلىم مەن ورنىقتى سويلەۋدى تالاپ ەتەدى. يمامدارعا سوزدەرىنىڭ كەيبىر تۇستارىن «كەسىپ» الىپ, ونى وزدەرىنىڭ بۇزىق پيعىلدارىن ىسكە اسىرۋدا شەبەر پايدالاناتىن, سونى قارۋ ەتىپ, يسلام بەدەلىن تومەندەتۋگە تىراشتاناتىن كەيبىرەۋلەردىڭ ارەكەتىنە زاماتتا لايىقتى جاۋاپ بەرىپ, «قيىلىپ» الىنعان ءسوزىنىڭ ارعى-بەرگى جاي-جاپسارىن, تۇپكى ءمانىن دەر كەزىندە جايىپ سالاتىن قاعىلەزدىك, ابجىلدىك كەرەك-اق.
قوعامىمىزدا يسلاموفوبيا بەلگىلەرىنىڭ قىلاڭ بەرۋى كەشەگى اتەيستىك قوعام كەسىرىنەن ورىن العان ءدىني ساۋاتىمىزدىڭ تومەندىگىنىڭ سالدارى. ياعني, ءدىني تۇرعىداعى اق پەن قارانى اجىراتا بىلۋىمىزگە دەڭگەيىمىزدىڭ جەتپەگەنىنىڭ ايعاعى. بۇدان ءبىز سالدارمەن عانا كۇرەسىپ قويماي, ونىڭ تۇپكى سەبەبىن ناقتىلاپ, سونى جويۋدىڭ, دالىرەگى ءدىني ساۋاتىمىزدى كوتەرۋدىڭ اسا قاجەت ەكەنىن ۇعامىز.
دىنىمىزگە دەگەن تەرىس كوزقاراستىڭ اينالامىزدا پايدا بولۋى جاراتۋشى يەمىز – ءتاڭىر تاعالانىڭ بىزگە جىبەرگەن سىناعى شىعار, بالكىم. جاراتۋشى ءوز سىناعىن نازارى اۋعانعا, ونى كوتەرە الاتىندارعا, ۇدەباراسىنان شىعاتىندارعا عانا بەرەدى. دەمەك ءبىز, ءتاڭىردىڭ سىناعىندا تۇرمىز. وسى سىناقتان سۇرىنبەي ءوتۋ جالپىحالىقتىق ءىس بولعانىمەن, مۇندايدا جەتەكشى رولدە بىلىكتى يمامدارىمىز بولاتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان يمامدارىمىزعا قوعامىمىزدىڭ زور ۇمىتپەن قارايدى, سەلكەۋسىز سەنىم ارتادى. بۇل جۇكتى ولاردىڭ قايىسپاي كوتەرە الاتىنىنا سەنىمىمىز مول, الەۋەتى دە جەتەدى.
ءبىزدىڭ قوعامدا, ءار شاڭىراقتا ءتور ءدىن ءسوزىن ايتۋشى يمامدىكى. بۇدان ءبىز حالقىمىزدىڭ قۇدايعا دەگەن جوعارى سەنىمىن, يسلامعا, مۇحاممەد (س.ع.س.) پايعامبارىمىزعا دەگەن شەكسىز قۇرمەت-ىزەتىن, اتا-بابالارىمىز ۇستانعان ءدىنىمىزدىڭ ءداستۇرلى ءجون-جورالعىسىنا ادالدىعى مەن ودان ىزگىلىك پەن جاقسىلىق ىزدەگەن نيەتىن ەش قيىندىقسىز بايقايمىز.
توردەگى كىسى – ءدىن مۇراتىن جەتكىزۋشى ادامدا كەدەرگىسىز سويلەۋ, مىنبەر يەلەنۋ مۇمكىندىگى بولادى. سوندىقتان وعان ءتۇزۋ, ساق سويلەۋ, تەرەڭ بىلىمگە يە بولۋ, ايتپاعىن مايدان قىل سۋىرعانداي ەتىپ جەتكىزۋ مىندەتى وزدىگىنەن جۇكتەلەدى. ويتكەنى ءتور لايىقتى جانعا عانا ۇسىنىلادى, ەسەسىنە ودان عيبراتتى ءسوز, ءمانىستى ءتالىم كۇتىلەدى. وسى ورايدا يمامدارىمىزدىڭ قاپەرىندە جۇرسە ەكەن دەگەن تىلەكپەن از-كەم ءسوز ارناۋدىڭ رەتى كەلىپ تۇرعانداي.
ءبىز يمامدارىمىزعا اقىل-كەڭەس ايتقىمىز جوق, بىراق ىشىمىزدەگى تۇرتپەكتەگەن كەيبىر ويىمىزدى بۇگىپ قالعىمىز كەلمەيدى.
شىن مانىندە, ەلىمىزدە يسلاموفوبيانىڭ زيانكەس ۇرىعىنىڭ شاشىلۋىنا ءسوز ۇستاپ, جۇرت الدىندا جۇرگەن كەيبىر يمامدارىمىزدىڭ ۋاعىزدارى بارىسىندا ءبىلىپ نە بىلمەي, اڭداۋسىزدا ايتىلىپ قالاتىن كەيبىر پىكىرلەرى دە وزىندىك «ۇلەسىن» قوسىپ وتىرعانداي. يسلاموفوبيانى تۋدىرۋشى تاراپتاردىڭ اڭدىعانى يمامداردىڭ اۋزى. قيت ەتكەندى قيىپ تۇسۋگە الاقانىن ىسقىلاپ ءازىر وتىراتىن الگىلەر يمامنىڭ ءار سوزىنەن ىلىك ىزدەپ زورىققاندا ء«ولىپ كەتە مە, قايتەدى؟» دەيسىڭ. ەگەر ۋاعىزشىنىڭ اۋزىنان شىققان سوزدەن ىلىك تاپسا ءبىتتى بوركىن اسپانعا اتىپ قۋانىپ, بۇكىل ومىرلىك ارمان-تىلەگى ورىندالعانداي الاقايلاپ شاتتانادى. سودان كەلىپ الەۋمەتتىك جەلىلەردى جاڭعىرتىپ, يمام سوزىنەن تاپقان «دۇنيەسىن» ايقايلاي جاريالاپ, ادەتتەگىدەي بايبالامىنا, ويبايىنا باسادى. ءوزىن قوعامنىڭ بەينە ءبىر ناعىز جاناشىرىنداي كورىنۋدىڭ شەبەرى بولىپ العان تىرناق استىنان كىر ىزدەۋشىلەر «مىنە, كوردىڭدەر مە, بۇلار وسىنداي...» دەپ يمامداردىڭ كوزىن شۇقۋعا دەيىن بارادى. ال سودان كەلىپ الگىنىڭ ايتقانىنا ەلىرگەن اپەرباقانداردىڭ ويسىز, وراشولاق, بىلاپىت سوزدەرى قارشا بورايدى. ەشتەڭەنىڭ بايىبىنا بارىپ جاتپاستان بۇلارعا ەرىپ قوسىلا «ۇرەتىن» تالايلار جونىندە ايتپاي-اق قويايىن. مىنە, وسى كورىنىستىڭ ءوزى يماندىلىققا بەت بۇرىپ, اسىل دىنىمىزگە قاراي قادام باسۋعا تالاپتانعان تالاي جاس-كارىنىڭ تىڭ تولقىنىن كەيىن ىسىرىپ قانا قويماي, قارسى كۇشتىڭ قاتارىنا قوسىلىپ كەتۋىنە يتەرمەلەۋى بەك مۇمكىن. بۇل سايىپ كەلگەندە يسلامنىڭ كەرەمەت ءدىن ەكەنىن بىلەتىن, ىشتەي مويىندايتىن, بىراق ونى ءشوپ قورىعان يت سەكىلدى وزىنە دە, وزگەگە دە بۇيىرتپاۋدىڭ سان-سالالى امالىن قولداناتىن سىرتقى-ىشكى دۇشپان كوزدەردىڭ پايداسى.
ال ءوزىن دۇشپاننىڭ «نىساناسىنا» ىلىكتىرىپ العان يمامنىڭ بۇعان دەيىنگى ەڭبەگى, ول دا بىرەۋدىڭ اكەسى نە اتاسى, وتاعاسى ەكەنى, جەرلەس, قانداس ەكەنى ەسەپكە الىنبايدى. بۇكىل لاس سوزدەر, ايىپتاۋلار يمامعا باعىتتالادى. لەزدە قاراقۇلاق بولىپ شىعا كەلگەن يمامنىڭ دا پەندە ەكەنى قاپەردەن شىعادى. قوعامنىڭ بۇكىل دەرتىنە تەك سول يمام عانا كىنالى, جازىقتى سياقتى بولادى.
قانداي تۇلعا بولسا دا قوعامدىق پىكىردىڭ ق ۇلى بولۋعا ءماجبۇر زامان ورناپ تۇر. سودان دا بولار, ءدىنىمىزدى قارالاۋشى, وعان وزىندەگى كۇيەنى جاعۋعا تىرىسار تاسىراڭبايلاردىڭ ويسىماقتارىن قوعامدىق پىكىر رەتىندە قابىلداپ, سولاردىڭ ىڭعايىندا سويلەۋگە بۇرىلىپ تۇراتىن يمامدار اراكىدىك بولسا دا كەزدەسىپ تۇرادى.
ماسەلەن, سوڭعى كەزدەرى ءبىزدىڭ كەيبىر ازاماتتارىمىزدىڭ تاراپىنان يسلامنىڭ قوعامىمىزداعى, ءتىپتى الەمدەگى ورنىن تومەندەتىلىپ كورسەتىلەتىن بولىپ ءجۇر. «بۇگىندە يسلام دىنىندە سىرتقى فورما عانا قالدى, وندا رۋح جوق» دەگەن مازمۇنداعى ويلارىن ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى مىنبەرلەردەن ەركىن تۇردە ايتا بەرەتىندەر ءجيى كەزدەسەدى. ولار مۇنداي پىكىرلەرىن مۇسىلمانداردى شيرىقتىرۋ, وي سالۋ ماقساتىندا ايتاتىن شىعار, بىراق, ءدال بۇلاي سەنىمدى تۇردە سويلەۋ, ۇكىم ەتۋ قانشالىقتى ادەپكە ساي كەلەتىنىن, وسىلاي دەۋگە كىمنىڭ قۇقىق بەرگەنىن بىلمەدىك. ءبىر بىلەتىنىمىز, الگىندەي ويىن باسقاشا دا جەتكىزۋگە بولادى ەمەس پە. وعان ۋاعىزشىنىڭ وي-ءورىسى, سوزدىك قورى جەتەتىنى انىق.
يسلام ءدىنىن قورعاۋشى – قۇداي. يسلام بۇگىندە سىرتقى فورماسىمەن دە, ىشكى ىزەتشىل يىرىمدەرىمەن دە تەڭدەسسىز ءدىن سانالادى. بىراق ونى جاماناتتى ەتىپ كورسەتۋگە بەكىگەندەر يسلام السىرەپ بارادى, جۇرەكتەردەن ورىن تاپپاي جاتىر دەگەن جالعان ءسوز تارتىپ باعۋدا. دۇشپان سوزىنە ەرىپ ءبىز دە وزىمىزشە مۇنى قولاپ ەلىرىپ ءجۇرمىز.
يسلام ءدىنىنىڭ قازىرگى ىقپالى, دەڭگەيى جونىندە ەرسىلى-قارسىلى سويلەۋدى دۇرىس دەپ ەسەپتەمەيمىز. نەگىزگى ءدىنى يسلام سانالاتىن مەملەكەتتەردەگى ساياسات, ەكونوميكا, عىلىم-ءبىلىم, مادەنيەت سالالارىنداعى كەمشىلىكتەر مەن ارتتا قالۋشىلىقتارعا, الەۋمەتتىك ماسەلەلەر شەشىمىنىڭ تابىلماۋىنا ءدىنىمىزدى, مۇسىلمانداردىڭ قۇلشىلىق امالدارىن جازىقتى ەتۋ سانادا مىقتاپ ورنىعىپ قالعانداي. وسى ارادا ەرەكشە توقتالا كەتەر جايت, كەيبىر ساياسي كيكىلجىڭدەر مەن قاقتىعىستاردا, سوعىستا باستى ۇستاناتىن ءدىنى يسلام بولىپ كەلەتىن ەلدەر جەڭىلىپ قالسا, تاعى دا دىننەن كورەمىز. ءتىپتى, مۇنى يسلامنىڭ تىزە بۇگۋى دەپ تە سيپاتتاپ جىبەرەتىندەر بار. «مىنە, يسلامنىڭ شارتتارىنا ادال بولامىن دەپ ءجۇرىپ اقىرىندا دۇشپانىمەن تارتىستا تالانىپ قالدى» دەگەن سىڭايداعى پىكىر قيىندىقسىز ايتىلا سالادى. مۇنىڭ بارلىعى ادىلەتسىز, ءجونسىز پىكىر ەكەنىن ەشكىم قوزعاعىسى كەلمەيدى. بار كىنانى يسلامعا, ونى تۇتىنۋشى جاماعاتقا اۋدارۋعا قۇمارمىز. دامىعان, قۇدايسىز قوعام قۇرىلعان مەملەكەتتەردە تەك كۇن كورۋ عانا بار ەكەنىن, ال يسلام ورنىققان ەلدەردە كون كورۋ دە, ءومىر ءسۇرۋ دە قاتار ءوربىپ كەلە جاتقانىن ايتقىمىز كەلمەيدى.
تازا شاريعات تالاپتارى نەگىزىندە وركەندەپ وتىرعان, يسلام ءدىنى نەگىزىندە زايىرلى قوعام قۇرىپ, ازۋلى ەل, دامىعان داۋلەت اتانعان قانشاما ەل بار. بۇل ەلدەردىڭ تىنىشىن الىپ وتىرعاندارعا, ولارعا ساياسي-ەكونوميكالىق تۇرعىدا ۇستەمدىك جۇرگىزگىسى كەلىپ, قىسىم, زورلىق كورسەتىپ باعاتىندارعا كوز جۇما قاراپ كەلەمىز. سويتەمىز دە, بار كىنانى يسلام دىنىنە جاپقىمىز كەلەدى. «يسلام ءدىنىن مەملەكەت قۇرىلىسىنا, قوعامعا تىرەك ەتسەڭ قۇريسىڭ, دامىمايسىڭ, ارتتا قالاسىڭ» دەگەن تاپتاۋرىن پىكىردى ساناعا ءسىڭىرۋشى – يسلامنىڭ دۇشپاندارى. ولاردىڭ ماقساتى – الەمدى يسلامنان «قۇتقارۋ», بەزدىرۋ, ءسويتىپ, كۇلدىبادام, قۇردىمعا باستار ءوز جولىنا ءتۇسىرىپ, جارقاباقتان قۇلاعالى تۇرعان وزدەرىمەن بىرگە ازعىرىلعانداردى دا الا كەتۋ. ال دۇشپاندار يسلام ءدىنىن ۇستانعان, ونىڭ تالابىنا بەرىكتەردىڭ وزدەرىمەن بىرگە قۇردىمعا كەتپەسىن بىلگەندىكتەن ولاردىڭ بەرەكەسىن قاشىرىپ, تىنىشىن الۋ ءۇشىن ورشەلەنە ءىس-قيمىلدار جاساۋدا. ال ءبىز سولاردىڭ ۇسقىنسىز, بۇكىر پىكىرىن قايتالاپ اۋرەمىز.
شىن مانىندە يسلام دىنىندە تەك سىرتقى فورما عانا قالسا, وندا ول قىزمەتىن مۇلدە توقتاتقان بولار ەدى. بىراق, الەمنىڭ بارلىق تۇكپىرىندە مەشىتتەر اشىلىپ, وعان باراتىن جاماعاتتىڭ قاتارى كۇن ساناپ ارتىپ بارا جاتقانى, جاھانداعى 2 ميللياردتان استام ادامنىڭ يسلام تۋىنىڭ استىنداعى مۇسىلماندار ەكەنى ءدىنىمىزدىڭ سىرتقى فورماسى عانا قالدى دەگەن پىكىردى وتىرىككە شىعارادى. ءىشى قۋىس, سىرتقى قاڭقاسى عانا قالعان ءدىن وسىناۋ الەۋەتكە يە بولا وتىرىپ ىلگەرى جىلجي الا ما؟
كەيبىر ۋاعىز ايتۋشىلار قازاقتىڭ سالت-داستۇرىنە, عۇرىپتارىنا, ىرىم-تىيىمدارىنا قاتىستى وي-پىكىرلەرىن وڭدى-سولدى ايتاتىن بولىپ ءجۇر. قازاقتىڭ بۇل قۇندىلىقتارى ۋاقىت سىنىنان, عاسىرلار ەلەگىنەن ءوتىپ بۇگىنگە جەتكەنىن, وسىناۋ ارالىقتا ولاردىڭ يسلام دىنىمەن ءساتتى قابىسىپ ورتاق يگىلىك, ءتالىم-تاربيە قۇرالى بولىپ كەتكەنىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. يسلام بۇرىننان شەت كورمەگەن بۇل قازىنالارىمىزدىڭ تابيعاتىن, ىشكى ءمانىن تەرىس ءتۇسىندىرۋ, ولارعا بىلىمسىزدىكتەن ورىنسىز ءتىل تيگىزۋ حالقىمىزدىڭ شىمبايىنا باتادى ەمەس پە. سونداي-اق بۇل جاعداي ونسىز دا بايىرعى تۇركى الەمىندە تۇتىنىلعان نانىم-سەنىمدى كولدەنەڭ تارتىپ, ءدىنىمىزدىڭ شاۋجايىنا جارماسىپ ارامتەر بولىپ جۇرگەن اعايىننىڭ بايىپسىز بازىناسى مەن قۇيتىرقى ۋاجىنە تۇزدىق بولىپ, ولارعا ءيىلىپ جۇرگەندەردى ءبىر داۋرىقتىرىپ, دىنىمىزگە تاس اتۋىن ۇدەتكىزە تۇسپەي مە؟..
تاعى ءبىر ۋاعىز جەتكىزۋشى باۋىرلارىمىز يسلاموفوبيالىق ىڭعايداعى پىكىرلەردىڭ اۋانىنا قۇلاپ سويلەيمىن دەپ اقىرىندا سوزدەن ءسۇرىنىپ جاتاتىنى دا بار. سودان كەلىپ ءسوز اڭدىعاندار «قۋانىشقا كەنەلەدى», ال قاراپايىم جاماعات ءارى-ءسارى كۇي كەشىپ, ءبىر-بىرىنە سىبىرلاي كۇڭكىلدەپ, «مۇنىسى نەسى؟» دەپ قالا بەرەدى.
كەيدە ءتىپتى يسلام دىنىندەگى نەگىزگى پارىزداردىڭ پارقىن ارزانداتىپ, بەدەلىن تۇسىرەتىن ۋاعىزداردى ەستىپ قالىپ جاتامىز. ايتۋشىنىڭ نيەتى دۇرىس شىعار, تەرەڭنەن قازىپ, ءتۇپ-توركىننەن تامىر تارتا سويلەگىسى كەلگەنىمەن ءتىلى جەتپەگەن بولار, بىراق تىڭداۋشى جاماعات ەستىگەنىنەن ارقيلى وي ءتۇيىپ, تۇجىرىم جاسايتىنىن ەسكەرىپ, بارىنشا ساق بولعانى ابزال ەمەس پە. بۇل جەردە ايتپاعىمىز انىق بولۋى ءۇشىن مىسالمەن سويلەسەك.
ءبىر ۋاعىزداردا مىنبەردە تۇرعان ازاماتتاردىڭ وقىعان نامازىڭ, ۇستاعان ورازاڭ, باسقا دا پارىزداردى ورىنداۋىڭ سەنى توزاقتان قۇتقارمايدى, جانناتقا كىرۋىڭە كەپىل بولمايدى, ءبىر ادامدار بار ناماز وقىماعانىمەن اللاعا يمان كەلتىرەدى, مىنەزى كوركەم, مىنە سونداي ادامدار جانناتتىق بولادى, ناماز وقيتىن, جۇما نامازىنا كەلەتىن ادام قادىرلى ەمەس, ەشكىمگە زيانىن تيگىزبەيتىن, تەك پايداسىن عانا كورسەتەتىن ادام قادىرلى, قيامەت كۇنى وقىعان نامازىڭ بەتىڭە لاقتىرىلۋى مۇمكىن دەگەن مازمۇندا سويلەگەنىن تالاي ەستىدىك. دۇرىس-اق. تۇسىنىكتى جايت. بۇل جەردە مۇسىلماندىق تەك تىلىمىزدە عانا ەمەس دىلىمىزدە دە بولۋى قاجەت ەكەنى, قۇدايعا دەگەن تازا نيەت پەن ىستىق ىقىلاستىڭ جۇرەگىمىزدە ورناۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى ءتۇسىندىرىلىپ تۇر. بىراق, وسى ارادا نەگىزگى ايتپاعىن نامازدى, ءدىنىمىزدىڭ باسقا دا پارىزدارىن ورتاعا كيلىكتىرمەي-اق جەتكىزۋگە بولار ەدى عوي دەيمىز. ويتكەنى, ادامنىڭ نيەتى قانداي ەكەنى, ونىڭ جۇرەگى تازا نە كىر ەكەنى, وقىعان نامازى مەن باسقا دا قۇلشىلىق امالدارىنىڭ قابىل بولعانىن نە بولماعانى قۇدايعا عانا بەلگىلى ەمەس پە؟ ءبىز ناماز وقىمايتىن, بىراق قۇدايعا يمان كەلتىرگەن, كوركەم مىنەزدى ادامنىڭ ىشىنە كىرىپ شىققانىمىز جوق قوي. سوندىقتان ونىڭ باعاسىن مىنا ومىردە بەس ۋاقىت ناماز وقيتىن, باسقا دا قۇلشىلىق امالدار جاسايتىن, بىراق بۇل قۇلشىلىعى قابىل بولعانى نە بولماعانىن قۇداي عانا بىلەتىنىن تۇسىنەتىن, و دۇنيەسىنە ونسىز دا الاڭداۋلى جاننان سەنىمدى, كەسىمدى تۇردە اسىرا باعالاپ ۇكىم ايتۋ قانشالىقتى دۇرىس ەكەنىن بىلمەدىك. ناماز وقىسام, ورازا ۇستاسام بولدى جانناتتىقپىن دەپ ەسەپتەمەيتىن, بىراق سول امالدارى ارقىلى قۇدايدان ءۇمىتتى ادام بۇل قۇلشىلىق ارەكەتتەرگە و باستا نيەت تۇزۋلىگىمەن باراتىنى تۇسىنىكتى ەمەس پە.
ءبىزدىڭ ورتامىزدا نيەتىم ءتۇزۋ, قۇدايعا سەنەمىن دەيتىن, ءوزىن مۇسىلمان سانايتىن, بىراق ناماز وقىمايتىن ازاماتتار بار. ولارعا پالەن دەپ ەشتەڭە ايتپايمىز. ولار قۇلشىلىقتارىن قۇدايدان پارمەن تۇسكەن كەزدە جاساي جاتار. بىراق نيەتىم اق, قۇدايعا يمانىم كامىل دەيتىن الگى ادامدار شىنىمەن ءوزى ويلاعانداي جان با, ونى ءبىر ءتاڭىر بىلەدى, ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز ءوزىنىڭ ىزگى نيەتىن, قۇدايعا سەنىمىن جۇرەككە بەكىتە ءتۇسۋ ءۇشىن ناماز وقۋ, ورازا ۇستاۋ سىندى قۇلشىلىق امالدار جاساۋ كەرەك ەمەس پە.
تاعى ءبىر جيىندا سەنىڭ نيەتىڭ تۋرا بولماسا, وقىعان نامازىڭ جاي ەڭكەيۋ مەن توڭقايۋ عانا دەگەندى دە ەستىدىك. قالاي دەگەندە دە, ساجدەگە تيگەن باس پەن رۋكۋحقا يىلگەن ءتاندى كەمسىتە, كەكەتە سويلەۋ جارامايدى.
مىنە, وسى سارىندا ايتىلىپ جۇرگەندەردىڭ بارلىعى اينالىپ كەلگەندە يسلام ءدىنىنىڭ, ونىڭ نەگىزگى پارىزدارىنىڭ سالماعىن جەڭىلدەتەدى, پارقىن تومەندەتەدى. سودان كەلىپ, قۇدايعا سەنەمىن, كوڭىلىم اق, يمانىم كامىل دەپ, بىراق مۇسىلماندىق پارىزدارعا قول سىلتەپ, ولاردى ورىنداۋدى ناپسىسىنە اۋىر كورىپ كۇن وتكىزەتىن اعايىن قاتارى كوبەيە بەرەدى. دالىرەگى, «ناماز وقىپ, ورازا ۇستاسام, بىراق قيامەت كۇنى بۇل امالدارىم بەتىمە لاقتىرىلىپ جۇرسە قيىن عوي, ودان دا تىنىش قانا, قۇلشىلىق جاساماي-اق جۇرە بەرەيىن» دەيتىندەر سانىن ارتتىرا بەرەدى.
جالپى, رۋحاني دەڭگەيىمىز الا-قۇلا قوعامدا ءبىر دۇنيەنى ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ءدىني باستى پارىزداردى تارازىنىڭ ءبىر باسىنا قويىپ, ولاردى مىسال رەتىندە جەڭىل تارتقىزۋ ءارى-ءسارى كۇي كەشتىرمەي قويمايدى. ونسىزدا قايدا بەت بۇرارىن بىلمەي سارسىلعان اعايىنعا وبال جاساماعانىمىز, ساناسىن سانسىراتپاعانىمىز ءجون.
بۇل جەردە يمامدارىمىزدى سىناپ-مىنەۋدى ماقسات ەتىپ وتىرعانىمىز جوق. بىزدىكى ءدىن ىسىندە, اسىرەسە ءداستۇرلى ءدىنىمىزدىڭ جاۋى جان-جاقتان اندىزداپ تۇرعان قازىرگى ۋاقىتتا يمامدارىمىز اۋىزدارىنا ساق, ۇستانىمدارىنا بەرىك بولسا ەكەن دەگەن تىلەك قانا. ارينە, ءبارىن ءبىلۋشى قۇداي تاعالا. ءبىز تەك پەندەمىز. بىراق ءبىر-ءبىرىمىزدى ساقتاندىرىپ, ءوزارا جاناشىرلىق تانىتا سويلەگەنىمىزدە ايىپ جوق شىعار دەپ ويلايمىز.
