قوعام • 10 قىركۇيەك، 2020

اربامەن تابىلعان ادال اس

36 رەت كورسەتىلدى

بالالارى مەن نەمەرە-شوبەرەلەرىنىڭ قۋانىشى مەن قىزىعىنا مارقايىپ، ءومىردىڭ التىن ارقاۋى – اتا-بابا ءداستۇرىن ءۇزىپ الماي، ۇلى كوشتى ۇرپاق جاراستىعىمەن جالعاستىرۋ، ەشنارسەگە مۇقتاج بولماۋ، اينالاسىنداعى ۇلكەن-كىشىنىڭ قۇرمەتىنە بولەنىپ، ابىروي بيىگىنەن تابىلۋ – ۇلكەن عانيبەت!

تاعدىر قيىندىعى مەن سىناعىن قايسار­لىقپەن جەڭىپ، ادال ەڭبەكپەن ءومىر سۇرە بىلگەن مۇنداي جانداردى جۇرت ايرىقشا قادىرلەپ، باعالايدى. بىراق ءومىر دەگەنىڭىز ەجەلدەن جۇمباعى جۇمىر تىلسىم الەم دەسەك، كەيدە سا­يىن دالانىڭ ساعىمىنداي بۇلدىراپ، سىناپتاي قۇبىلىپ، كوڭىلگە الا بۇلت ءۇيىرىلتىپ، جاپىراعى جەلگە تونالعان كۇزگى باقتىڭ كەيپىن ەسكە سالادى. كەز كەلگەن قازاق قارياسى ءۇشىن وتباسى، اعايىن-تۋىس پەن دوس-جاراننىڭ ورتاسىندا سىيلى بولۋ، توردەن تۇسپەي، سىيىن كەتىرمەي، ادەمى قارتايۋ باقىتقا بالانادى. بىراق قارتتارىمىزدىڭ ءبارى بىردەي شات-شادىمان ءومىر ءسۇرىپ، جۇزدەرىندە قۋانىشتىڭ نۇرى شالقىپ تۇر دەپ ايتا الامىز با؟ جاھاندانۋ جالىنى شارپىعان زاماندا جاسى ۇلكەندەردىڭ اقىل-كەڭەسىنە قۇلاق ءتۇرىپ، قۇرمەت كورسەتپەك تۇرماق كەرەكسىز قىلىپ بارادى.

ءبىز ماتەريالدىق جاعداي ۇستەمدىك قۇرعان قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. قارت ادام ۇيدە سىيلى بولۋى ءۇشىن ونىڭ زەينەتاقى الۋى ماڭىزدى سانالادى. سوندىقتان بۇگىندە ادامدى جاسىنا قاراي ەمەس، بەرگەن اسىنا قاراپ باعالاۋ بەلەڭ الىپ كەتتى. قازاقستانداعى ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنە سەنسەك، جاسى 60-65-تەن اسقان ادامدار سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى ەكەن. ال ءومىر ءسۇرۋ جاسىنىڭ ورتاشا ۇزاقتىعى – 69 جاس. ال الەمدە ەڭ ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ جاعىنان ششۆەيتساريا حالقى الدا تۇر. وندا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى – 82-83 جاس، سوعان قاراماستان زەينەت­كەرلىككە ايەلدەر – 64، ەر ادامدار 65 جاسىندا شىعادى. 60-تان اسقاندار سانى مەملەكەتتىڭ 23 پايىزىن قۇرايتىن كورىنەدى. حالىقارالىق زەرتتەۋلەر يسلانديا، يسپانيا، فرانتسيا، يتاليا، اۋستراليا، نورۆەگيا، يزرايل ەلدەرىندە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 81-82 جاس ەكەنىن كورسەتەدى. بۇدان شىعار قورىتىندى، ەل مادەنيەتىنىڭ دەڭگەيى قارتتارعا جاسالعان قامقورلىقپەن، ادام جاسىنىڭ ۇزاقتىعىمەن ولشەنەدى دەگەن ءسوز.

ادام ويى تىم شاپشاڭ: قۇيىنداي ۇشىرىپ، قيىردى شارلايدى. مۇندايدا، ارينە، كوبىنە ەستىگەن اڭگىمەڭنەن گورى، ءوزىڭ كۋا بولىپ جۇرگەن جايتتى العا تارتۋدىڭ قيسىندى تۇيىلەتىنى تۇسىنىكتى. جاقىندا اۋلاداعى قوقىس جاشىكتەردەن قاعاز قوراپ پەن تەمىر-تەرسەك تەرىپ جۇرگەن زەينەتكەردى جولىقتىرىپ قالعانىمىز بار. ونى جۇرت سىرتتاي «اربا سۇيرەتكەن اپا» دەپ اتايدى. ۇستىندەگى كيىمىنە، تازالىعىنا، بەلىنەن ەپپەن بۋىلىپ، ارباعا وتە مۇقيات تيەلگەن قاعاز قوراپتارىنا قاراعاندا قوقىس جاعالاپ قورلاناتىن مىسكىن جانعا ۇقساي بەرمەيدى. سوندا شۇيكەدەي قارت نە ءۇشىن بۇلاي جانتالاسىپ ءجۇر؟ تۇرمىسى تومەن وتباسىلار مەن كەمباعال جاندارعا ۇكىمەت تاراپىنان كوڭىل ءبولىنىپ، كومەك بەرىلىپ جاتقانى دا ءمالىم. سوعان قاراماستان تۇرمىس اۋىرتپالىعى يىعىنا تۇسكەن مۇنداي قارتاڭ جاندار تۋرالى جانايقاي وتە كوپ. ءتىپتى وڭىرلەردەن دە وسى تاقىلەتتەس وقيعالارعا وراي دابىل قاعىلىپ جاتادى. كوشە بويىندا قايىر سۇراپ وتىراتىندارى قانشاما. ولاردىڭ ءبارىنىڭ مۇنداي كۇيگە دۋشار بولۋىنىڭ سەبەبىن سۇراستىرىپ، ەگجەي-تەگجەيلى ءبىلۋ ءۇشىن كوپ ۋاقىت كەرەك. الايدا ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن وسى سانداعان تاعدىردىڭ بارىنە ورتاق ءبىر ماسەلە بار. ول – تاعى دا سول قۋ اقشا، تاپشىلىق پەن جەتىسپەۋشىلىك. ادەتتە زەينەتكەرلىككە جەتكەن جانداردى قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىنا شىقتى دەپ دارىپتەپ جاتامىز. قۇرمەتتى دەگەن ءسوز قانداي قۇلاققا جاعىمدى ەستىلەدى! ول ءبىر الاڭسىز كەرەمەت الەم سەكىلدى وزىنە اسىقتىرادى. وكىنىشكە قاراي، زەينەتاقىسى كۇنكورىسى مەن ءدارى-دارمەگىنە جەتپەي، امالسىز ءتۇرلى جۇمىسقا جەگىلىپ جۇرگەن قيلى تاعدىرلارمەن بەتپە-بەت جۇزدەسكەندە كوڭىلىڭىزدى كوكجيەككە ۇشىرعان ءتاتتى سەزىمدى باسقا ويلار الماستىرىپ، بۇل ءسوزدىڭ ماعىناسى ءاپ-ساتتە باسقاشا سيپات الىپ شىعا كەلەر ەدى. ءبىز اڭگىمەگە تارتقان 83 جاستاعى سارا ەسىمدى كەيۋانانىڭ دا قولدا بارعا رازى بولىپ، شۇكىرلىك ەتەتىن شاعىندا تۇرمىستىڭ تۇڭعيىعىنا شوگىپ، ەڭسەسىن تىك ۇستاي الماي قالۋى – جوقشىلىقتىڭ سالدارى.

– كەيدە مەشىت پەن بازاردىڭ ماڭايىندا ون ەكى مۇشەسى ساۋ ادامدار الاقان جايىپ، قايىر سۇراپ وتىرادى. تۇرمىستىڭ اۋىر تاۋقىمەتى جاسىتقان جانداردىڭ تاعدىرىن تۇسىنەمىن. بۇل ءۇشىن ولاردى جازعىرۋ سوكەت بولار ەدى. اياق-قولى جوق، جان باعۋعا قاۋقارى جەتپەيتىن كەمتار جانعا وكپە جوق. مۇنداي ارەكەتكە مۇقتاجدىقتان بارعانى انىق، ال ەندى ون ەكى مۇشەسى ساۋ بولا تۇرىپ، كوشەدە الاقان جا­يىپ وتىرعان ادامداردى تۇسىنبەيمىن. مەن نەمەرەلەرىمە ماڭداي تەر، تابان اقىممەن ادال اس جەگىزگىم كەلەدى. جاتاقحانانىڭ ءبىر بولمەلى پاتەرىندە قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ 6-7 جان تۇرىپ جاتىرمىز. ۇلىم – مۇگەدەك، كەلىنىم دە. ءۇش نەمەرەم مەكتەپتە وقيدى. زەينەتاقى، جاردەماقى جەتپەيدى. سول سەبەپتى قاعاز قوراپتىڭ ءار كيلوسىن قابىلداۋ پۋنكتىنە ون تەڭگەدەن وتكىزەمىن. بىلتىر 28 تەڭگەدەن ەدى. بيىل باعاسى ءتۇسىپ كەتتى، – دەپ قامىعادى قامقورلىققا ءزارۋ جان. قاريالار ماسەلەسىنە «قارتتار كۇنى» عانا كوڭىل بولەتىنىمىز، وسى كۇندى سىلتاۋراتىپ، مايدا-شۇيدە سىيلىقپەن كوڭىلدەرىن الدارقاتىپ قوياتىنىمىز قانداي وكىنىشتى. مۇسىلماندىققا جۇگىنسەك، وسەتىن ەلدىڭ ونەگەلى ۇرپاعى «ۇيدەگى قارياڭ – جازىپ قويعان حاتپەن تەڭ» دەمەكشى، قارياسى مەن كەيۋاناسىن جۇرەگىمەن ءسۇيىپ، سىيلاۋعا ءاردايىم مىندەتتى ەمەس پە؟!

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قازاقستاندا دوللار ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:40

ء"تىل قورعاندارى" توبى قۇرىلدى

رۋحانيات • بۇگىن، 09:45

جۇرت جارمەڭكەنى كۇتۋدە

ايماقتار • بۇگىن، 08:26

قىستان قىسىلماۋ ءۇشىن

قوعام • بۇگىن، 08:25

«بەتپەردەلى» پەندەلەر

رۋحانيات • بۇگىن، 08:05

شىنىقتىرۋدىڭ شەبەرى

قوعام • بۇگىن، 08:03

قازاقتىڭ پەيىلىنە قايران قالام!..

رۋحانيات • بۇگىن، 07:37

COVID-19: قاي ەلدەردە ساقتاندىرۋ بار؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 07:31

مۇراعاتتار مۇڭ شاعادى

قوعام • بۇگىن، 07:30

ساحنانىڭ ءسانى كىردى

ونەر • بۇگىن، 07:26

دياس جارىستان شىعىپ قالدى

تەننيس • بۇگىن، 07:22

يتالياعا بەت الدى

سپورت • بۇگىن، 07:21

ەستافەتا باعىتى جاريالاندى

سپورت • بۇگىن، 07:19

اۋىلدا پالما اعاشى وسەدى

وقيعا • بۇگىن، 07:14

قارامەڭدىدەگى قارتتار ورتالىعى

ايماقتار • بۇگىن، 07:13

العاشقى دەبات ءوتتى

الەم • بۇگىن، 07:12

«اقىلدى» ايماقتار

تەحنولوگيا • بۇگىن، 07:04

تسيفرلى دامۋدىڭ 5 باسىم باعىتى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 07:02

زاڭى ۇستەم قوعام ىزگى

ساياسات • بۇگىن، 07:01

تاريحتىڭ تامىرشىسى

رۋحانيات • بۇگىن، 06:59

27 جامبىلدىق باتىر اتانعان

تاريح • بۇگىن، 06:58

كوكتەمىردىڭ كوتەرىلىسىن كىم باسقاردى؟

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 06:56

ۇقساس جاڭالىقتار