قوعام • 04 قاراشا، 2020

كورپوراتيۆتىك رۋح ۇستەمدىگى

238 رەت كورسەتىلدى

كۇننەن كۇنگە قاناتىن كەڭ جايا تۇسكەن جاڭا تەحنولوگيالار نەگىزىندە الەمنىڭ وزگەرىپ بارا جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. ول جاڭا تەحنولوگيالاردى نەگىزىنەن كومپانيا­لار مەن كورپوراتسيالار ەنگىزۋدە. سەبەبى قازىر­گى كۇنى قارجىنىڭ ءبارى – سولاردىڭ قولىندا. ولار ءبىر-بىرىمەن جانتالاسقان باسە­­كەلەستىككە تۇسە وتىرىپ، جاڭا يدەيا­لار مەن سولاردى جۇزەگە اسىراتىنداي ءادىس-تا­سىلدەردى، عىلىم جاڭالىقتارىن ىزدەس­تىرەدى. سودان كەيىن ونى كاپيتالدىڭ كۇشىمەن كوپ قينالماستان بىردەن جۇزەگە اسىرادى.

جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ كەڭىنەن قانات جايۋىنا ىقپال ەتىپ وتىرعان نەگىزگى كۇش تە وسى جاعدايدان، ياعني جانتالاسقان باسەكەلەستىك پەن قارجىنىڭ كورپوراتسيالار قولىنا شوعىر­لانۋىنان تۋىنداۋدا. بۇل بۇكىل الەمدە كور­پوراتسيالىق رۋحتىڭ ۇستەمدىك الۋىنا اكەلۋدە.

ءبىر عاجابى، وسى مىقتى دا مىعىم كور­پوراتسيالاردىڭ وتباسىلىق ءتارتىپ نەگىزىن­دە داميتىندىعى بايقالادى. ولاردا وتباسىنداعى سەكىلدى اركىمنىڭ ءوز ورنى بار جانە ەشقايسىسىن شەتقاقپاي قىلمايدى. اكە وتباسىندا ءار بالاسىن ونىڭ مىنەز-قۇلقى مەن قابىلەتىنە قاراي پايدالانىپ، بولاشاعىن بەلگىلەسە، كورپوراتسيالارداعى ادامداردىڭ دامۋ مۇمكىندىگى دە وسىعان ۇقساس. كورپوراتيۆتىك مەنەدجمەنت، كورپوراتيۆتىك كودەكس پەن ەتيكا دەگەندەردىڭ ءوزى كورپوراتسيالار مەن كومپانيالار ىشىندە ءومىر ءسۇرۋ زاڭدىلىقتارىن بىلدىرەدى. قاراپ تۇرساڭىز، ءاربىر مىعىم كومپانيا مەن كورپوراتسيا ءوزى قىزمەت ەتەتىن مەملەكەت ىشىندە ءومىر سۇرە وتىرىپ، سول مەملەكەتتىڭ زاڭدارىنا قايشى كەلمەيتىن ءوز زاڭدىلىقتارىن جاساپ العان. ول زاڭدىلىقتار ولاردا ەڭبەك ەتىپ جاتقان ادامداردىڭ ءبىر ماقسات جولىندا جۇدىرىقتاي جۇمىلۋىنا ىقپال ەتەدى.

ادامزات تاريحىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ادامنىڭ كىسىلىك تۇلعاسى تۋرالى وي قوزعاعان قىتايدىڭ ۇلى ويشىلى كونفۋتسي نەگىزىنەن وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى العا شىعارعان بولاتىن. سەبەبى ءبىز بىلمەيتىن باعزى زامانداردان بەرى قوعامنىڭ ەڭ بەرىك نەگىزى وتباسى بولىپ كەلەدى. الەمدە وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن جاقسى كورۋ سەزىمىنەن ارتىق ماحاببات جوق. كونفۋتسي وسىنىڭ نەگىزىندە مەملەكەتتى دامىتۋعا بولاتىنىن بايقاپ، مۇنى قىتاي حالقىنا وسيەت ەتىپ، سوڭىنان «بيلەۋشى – بيلەۋشى، ال باعىنىشتى – باعىنىشتى، اكە – اكە، ال ۇلدىڭ ۇل بولعانى دۇرىس» دەگەن ءسوز قالدىردى. ءبىز قازىر ۇلى ويشىلدىڭ وسى وسيەتى الەمدەگى مىقتى كورپوراتسيالاردا جۇزەگە اسقانىن كورىپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار قازىرگى قىتايدىڭ ءوزى، ول قانشاما ۇلكەن مەملەكەت بولسا دا، ءبىر ماقسات جولىندا جۇدىرىقتاي جۇمىلعان ءبىر كورپوراتسياعا اينالىپ، وسى رۋحتا قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتىر.

ادامداردىڭ بويىندا كورپوراتيۆتىك رۋحقا دەگەن تارتىلىس قالاي پايدا بولادى؟ مەنىڭ ويىمشا، ول اۋەلى ادام تاڭداۋدان، ادامنىڭ جەكە تۇلعا رەتىندە كىسىلىك قاسيەتىنە ءمان بەرۋدەن باستالادى. ماسەلەن، قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە جۇمىس ىستەپ جاتقان مىقتى شەتەلدىك كومپانيالار جاستاردى جۇمىسقا قابىلداردا ولاردىڭ قولىنداعى ديپلومىمەن قاتار سىني ويلاۋ قابىلەتىنە ءبىرىنشى كەزەكتە ءمان بەرەدى. سىني ويلاۋ دەگەنىمىز – ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ادامنىڭ ميىندا نە بار ەكەنىن تەكسەرىپ كورۋ. ادام ستاندارتتان تىس ويلاي الا ما، ءبىر پروبلەمانىڭ قانشا شەشىمىن تابا الادى دەگەن سەكىلدى. ال مۇنداي سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن قولدا ديپلومنىڭ بولۋى جەتكىلىكسىز، ادامنىڭ بويىندا تۋا بىتە قابىلەت پەن تالانت تا بولۋى قاجەت.

كەزىندە كسرو-نىڭ ءبىر ديپلوماتى جازعان كىتاپتى وقىعان ەدىم. سوندا ول ترانسۇلتتىق كورپوراتسيالاردىڭ گارۆارد، كەمبريدج سەكىلدى ايگىلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىن وزدەرىنە قالاي قىزمەتكە تارتاتىنىن جازعان ەدى. پراكتيكاعا كەلگەن ستۋدەنت ۇنايتىن بولسا، ونىمەن بايلانىستى ول پراكتيكاسىن اياقتاپ، وقۋىنا كەتكەننەن كەيىن دە ۇزبەي جەكە شوتىنا ۇنەمى اقشا سالىپ وتىرادى ەكەن. ءتىپتى ءجۇرىپ جۇرگەن قىزىن رەستورانعا شاقىرۋىنا جاعداي تۋعىزىپ، كيىمىنە دەيىن تىكتىرىپ بەرەتىن كورىنەدى. بىلايشا ايتقاندا، اكەنىڭ بالاعا جاسايتىن قامقورلىعى. وسىدان ستۋدەنتتىڭ بويىندا اتالعان كورپوراتسياعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك ويانىپ، كوڭىلىن ماقتانىش كەرنەپ، ءوزىن ونىڭ ءبىر مۇشەسى رەتىندە سەزىنە باستايتىن كورىنەدى. ارينە، بۇل وسىدان وتىز-قىرىق جىل بۇرىن ءبىزدىڭ تۇسىمىزگە دە كىرمەگەن جاعداي ەدى.

الەمگە ايگىلى ەكونوميست كەلل نوردسترەم وسىدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن ەلوردادا جۇرتشىلىقپەن كەزدەسىپ، «Facebook، Apple، Amazon، Netflix، Google كومپانيالارى – بۇلار جاڭا شىندىقتىڭ نەگىزدەرى. ولار الەمدە ءوز ءتارتىبىن ورناتاتىن بولادى». «جوعارى ءبىلىم قۇندىلىعى جويىلادى. ۋنيۆەرسيتەتتىك جاڭا الەمدە سىزگە گارۆاردتا وقۋدىڭ قاجەتى دە بولماي قالادى. ويتكەنى ءبىلىم جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى بارىمىزگە قولجەتىمدى بولادى. ەندى ءبىلىم ەمەس، ادام قاسيەتى العا شىعادى» دەگەن بولجامدارىن ورتاعا سالعان ەدى.

مىنە، وسىلاردىڭ بارلىعى الداعى بولاشاق وتباسى قۇندىلىقتارىنىڭ نەگىزىندە دامىپ كەلە جاتقان كورپوراتسيالاردا ەكەنىن دالەلدەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

«وسىعان دەيىن نەگە بىرىكپەدى؟»

مەديتسينا • بۇگىن، 08:13

قورقىنىشتى سەيىلتۋ قۇرالى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:11

ءۇي سالعانعا – ۇلكەن كومەك

قوعام • بۇگىن، 08:05

ەكونوميكا دامۋ جولاعىنا شىقتى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:58

تۇركىستاننىڭ جاڭا ءداۋىرى

قوعام • بۇگىن، 07:55

ۇقساس جاڭالىقتار