رۋحانيات • 14 قازان، 2020

كىندىگىمدى كەسكەن جۇرت

923 رەت كورسەتىلدى

قارلىعاش قادامىمدى باسقاندا دا، توپ-توپ بالامەن ءتۇز توزاڭىن توبەگە كوتەرىپ، اسىر سالعاندا دا، قيا كەتىپ قيىر شەتتە جۇرگەندە دە جۇرەككە ۇلى ەسىمدەي ۇيالاپ، كوڭىلدەن ءبىر ۋاقىت كەتكەن ەمەس. قۋانىشتى سۇيىنشىلەپ، شاتتىقتى ەسەلەپ جەتكىزەتىن، اڭقا ءبىر كەۋىپ الابۇرتقان شاقتا ءشولدى باساتىن سۋسار مەكەن. كەپيەتىن كوكىرەگىمە قۇيىپ، كەسىردەن ساقتاعان، كەڭ الەمگە جول اشىپ، دانالىققا باپتاعان كىندىگىمدى كەسكەن جۇرت. بۇل – بابامنىڭ ءيىسى سىڭگەن توپىراق، كىندىك قانىم تامعان جەر.

كىندىگىمدى كەسكەن جۇرت – وتان ءسوزىنىڭ ءبىر بالاماسىنداي. وسى ءبىر اياۋلى اتاۋدىڭ استارىنا ۇڭىلسەڭىز الىپ ماعىنا جاتىر. شىر ەتىپ دۇنيە ەسىگىن اشقاندا العاش جۇتقان اۋاڭ مەن ماڭدايىڭنان سۇيگەن كۇننىڭ شۇعىلاسى سول ۇلى ۇعىمنان باستاۋ الاتىنداي. وتان – كىندىك قانى تامعان توپىراق. سول توپىراققا تابانىڭ تيگەن ساتتەن باستاپ ول كىندىك جۇرتىڭا اينالادى. كەسىلگەن كىندىك – ەل-انانىڭ قۇرساعىنان شىققان سوڭ جەر-اناعا بايلاناتىن التىن تامىرىڭ، ءوسىپ-ءوربۋدىڭ، وتانىڭدا وشاق وتىن جاعىپ، ءتۇتىن تۇتەتۋدىڭ تۇپكى نەگىزى، اسىل ارقاۋى.

كىندىك كەسكەن جۇرت ارمان كەنىشىڭنىڭ باسپالداعى ىسپەتتى. بايىرعى باباتانىم ىرىمداپ، جاڭا تۋعان نارەستەنىڭ كىندىگىن ەشكىم باسپايتىن جەرگە كومگەن ەكەن. ونىسى ادام مەن توپىراق اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ. جەر باۋىرلاپ ەڭبەكتەگەن ءسابي ەڭكىش تارتقان قارياعا اينالعانشا جەر كىندىكتەن قۋات الاتىنىنا كامىل سەنگەن. اتا-بابامىز قانى تامعان توپىراقتى سولايشا قادىر تۇتىپ، ۇلتاراقتاي جەر ءۇشىن ۇرىسقا تۇسكەنى كوپكە بەلگىلى. سوندىقتان قازاق بالاسى شىر ەتىپ ومىرگە كەلىسىمەن الىپ اتامەكەنى، بابادان جەتكەن بايتاق دالاسىنا قاسيەتتى ءبىر سىرلى ۇعىممەن، ۇزىلمەيتىن نازىك ءبىر قاستەرلى قۇبىلىسپەن ماڭگى بايلانىپ ءومىر سۇرەدى.

ومىرگە كوز اشىپ كەلىسىمەن وسىلايشا تۋ­عان جەرى، اتاجۇرتىمەن تامىرىمەن بەرىك بايلانعان وردالى ەلدىڭ ءار ۇلانى تۋعان تو­پىراعىن قاسىق قانى قالعانشا قورعاپ، سىنىق سۇيەم جەرىن جاتقا بەرمەيتىن قاھارمان بولۋىنىڭ سىرى وسىندا. قازاق كىندىك شە­شەنى تاڭداۋعا دا ەرەكشە ءمان بەرەتىنى، ونىڭ بويىنداعى اسىل قاسيەتتەر نارەستەنى جەردەن كوتەرىپ الىپ، كىندىگىن كەسكەن ساتتەن بوبەككە جۇعىستى بولادى دەپ يلانۋىندا دا تەرەڭ ءمان بار. اتا-اناعا قامقور بولسىن دەپ قىزدىڭ كىندىگىن ءۇيدىڭ ىشىنە، ۇلدىڭ كىندىگىن ءورىستى بولسىن دەپ دالاعا كومەتىنى دە تەگىن ەمەس. شارانادا توعىز اي شايقالعاندا انامەن جالعاستىرىپ تۇرعان جالقى تامىر ەندى پەرزەنتىن جەر-انامەن ۇشتاستىرىپ، وتاننان ءنار الۋىنا جالعاستىق تابۋ ءۇشىن اتا-بابا وسىلايشا كادەلى سالت جاسايدى. حالقىمىزدىڭ «كىر جۋىپ، كىندىك كەسكەن تۋعان جەرىم» دەگەن ءبىر اۋىز سوزىنە وسىنداي كەڭ ماعىنا، شالقار ۇعىم قالاي سىيىپ كەتكەنىنە تاڭداناسىڭ؟!

قۇندىلىقتار قۇنسىزدانىپ، الەمنىڭ ارالاس-قۇرالاستىعى تىعىز بولا باستاعان جاھاندانۋ زامانى كوپتەگەن قاستەرلى ۇعىم­دارىمىزعا، قاسيەتتى سالت-داستۇرىمىزگە وراسان وزگەرىستەر ەنگىزىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – كىندىك كەسەر سالتى. وسى ۇعىمنىڭ ارقاۋى سەتىنەۋمەن بىرگە تۋعان جەر، وتان-انا ۇعىمىنا دا سەلكەۋ تۇسپەي مە؟

ءيا، ادامدى تۋعان جەرىمەن بايلانىس­تىرا­تىن كيەلى ۇعىمدار جەتەرلىك. بۇگىندە ءبىز سول ءتالىمدى تۇسىنىكتەردەن اجىراپ بارا جات­قانىمىز جاسىرىن ەمەس. ماسەلەن، جاعدايى بارلار مۇحيت اسىپ، ءسابيىن شەتەلدە ومىرگە اكەلەدى. سول ارقىلى پسيحولوگيالىق تۇرعىدان بالانىڭ جارىق دۇنيەگە كەلمەي جاتىپ، ءوزىنىڭ جۇمىر جەرىنەن الىستاتادى. ءسويتىپ ءسابيىنىڭ كىندىگى وزگە ەلدىڭ وتىنا كۇيىپ، ك ۇلىنە اينالادى. ال ەندى وسى پەرىشتە-پەرزەنتتىڭ تۇيسىگىندە تۋعان جەر دەگەن ۇعىم، اتاجۇرت دەگەن بولمىس قالاي قالىپتاسا الادى؟ ول ءسابي قۇرساقتا جاتقان كەزىنەن-اق ءوز جەرىن قور، وزگە ولكەنى زور تۇتقان اتا-انانىڭ كەمشىن تۇسىنىگىن بويىنا ءسىڭىرىپ تۋماسىنا كىم كەپىل؟ دەمەك، ۇلتتىق كود، قاسيەتتى ۇعىم-تاڭبالار ومىرگە كەلمەي جاتىپ-اق نارەستەنىڭ قالاۋىنسىز كۇلپارشا وزگەرىسكە ءتۇسىپ جاتىر ەمەس پە؟

ارينە، تاۋ مەن تاۋدىڭ، جەر مەن جەردىڭ ايىرماسى جوق. سول باياعى ءبىر اسپان، سول تاپ-تاستاي كوك وزەن. ونى قاسيەتتى، كيەلى ەتىپ تۇرعان – باباڭنىڭ توگىلگەن قانى، بالاڭنىڭ كەسىلگەن كىندىگى. قۇرساقتى جارىپ شىققان شاقالاقتىڭ كىندىگى تۋعان جەردە كەسىلمەي، وسكەندە وزگە ەلگە الاڭداپ وتىرسا، «كىندىك كەس­كەن جۇرت» ۇعىمى دا كومەسكى تارتپايدى ما؟!

ءبىز جات جەردە جاۋ قولىنان شەيىت بولارىن سەزگەندە ءبىر ساۋساعىن كەسىپ بەرىپ، «تۋعان جەر توپىراعىنا مەن دەپ جەرلەڭدەر» دەپ امانات ەتكەن كەشەگى كوزسىز ەرلەردىڭ ۇرپاعى ەمەس پە ەدىك؟ ويتكەنى قويانجون قىراتى دا، تومسارىپ تۇرعان توبەسى دە، شۇيكەسىن شۇكىرىمەن جالعاي ءيىرىپ وتىراتىن باۋىرى بۇلاق باياعىنىڭ ادامدارى دا سول كىندىك قانى تامعان توپىراقتان ءبىر ەلى اجىراعان ەمەس ەدى. اجىرامايدى دا دەپ سەنەمىز. سەبەبى كەز كەلگەن ادام كىندىك كەسكەن توپىراعىمەن بيىك...

 

سوڭعى جاڭالىقتار

2021 جىلعى ورازا كەستەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 15:36

ءدۇبىرلى «دالا ديدارى»

ونەر • بۇگىن، 08:34

تۇيە كوتەرگەن تيمۋر

ايماقتار • بۇگىن، 08:32

جىگەر جانىعان جۇزدەسۋ

ساياسات • بۇگىن، 08:26

ۆاكتسينالاۋ – ماڭىزدى مىندەت

ۇكىمەت • بۇگىن، 08:17

قاراعاندىدا كارانتين كۇشەيتىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:09

بيزنەستە ايەلدەردىڭ ۇلەسى قانداي؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:59

ۇقساس جاڭالىقتار