كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
بۇل الەمدىك الاماننىڭ وزگەشەلىگى دە, جاڭالىعى دا مول بولماقشى. العاش رەت 48 قۇراما كوماندا سايىسقا تۇسەدى. قاتىسۋشى قۇراما كوماندالاردىڭ سانى ارتۋى الەمدەگى ەڭ كوپ تارالعان سپورت تۇرىنەن تۇسەر تابىستىڭ ەسەلەنۋىنە ىقپال ەتەدى. وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىنا دەيىن جاھاندىق مۋنديالدىڭ فينالدىق كەزەڭىنە قاتىسۋشى كوماندالاردىڭ سانى 15-تەن اسپايتىن. دۇنيەجۇزىندە فۋتبولدى كاسىبي سپورت رەتىندە دامىتىپ, ەرەكشە ىقىلاس تانىتاتىن مەملەكەتتەر قاتارى دا جىلدان-جىلعا ارتتى. 1982 جىلدان باستاپ الەم چەمپيوناتىنا قاتىساتىن كوماندا ءليميتى ۇلعايىپ, 24-كە جەتتى.
بۇعان دەيىن ەۋروپانىڭ ەندىگىندەگى ەلدەردىڭ الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋ باسىمدىعى وزگە قۇرلىقپەن شەندەستىرگەندە باسىم ەدى. ءارى بۇل ماسەلە ءاردايىم كوتەرىلىپ, ءتۇيىنى بىرازعا دەيىن تارقاتىلماي كەلدى. 1998 جىلى فرانتسيا ەلى ۇيىمداستىرعان الەم چەمپيوناتىنا 32 كوماندا قاتىسىپ, 8 توپقا ءبولىندى.
فۋتبول مەرەكەسىن اسىعا كۇتكەن مارتەبەلى كورەرمەننىڭ كوز سۋارىپ كۇتەتىنى – سەنساتسياعا تولى ماتچتار. ال الەمدىك الاماندى وتكىزۋشى ەلدەردىڭ كوكسەگەنى – قىپ-قىزىل تابىس. فيفا ءبىر ەلگە الەم چەمپيوناتىنان قاتارىنان ەكى رەت وتكىزۋگە توقتام قويۋى دا فۋتبول تويىنىڭ تىزگىنىن ۇستاپ, ۇيىمداستىرۋعا ىقىلاستى مەملەكەتتەر قاتارىنىڭ ارتۋىنا اسەر ەتتى.
اقش, كانادا, مەكسيكا تىزە قوسىپ قاناتتاسا وتكىزەتىن الەمدىك الامان نەسىمەن ەرەكشەلەنەدى؟ ەڭ اۋەلى قاتىسۋشى كوماندالاردىڭ سانىن بىردەن 16-عا كوبەيتۋ قانشالىقتى ءتيىمدى شەشىم ەكەنى ايقىندالادى. كۆوتا سانى ارتقانىمەن, الەم چەمپيونى اتاعىن الدەقاشان ەنشىلەگەن يتاليا, ەۋروپانىڭ ەڭسەلى قۇراماسىنىڭ ءبىرى سانالاتىن سەربيا, ماجارستان, پولشا, ەڭسە تىكتەپ, قايراتىنا مىنگەن گرۋزيا قۇراماسى, افريكا قۇرلىعىنداعى ازۋى التى قارىس كامەرۋن, نيگەريا سىندى كوماندالارعا شۇلەن تاراتىلعانداي ۇلەستىرىلگەن جولداما بۇيىرمادى. ەسەسىنە, العاش رەت وزبەكستان, كيۋراساو, يوردانيا, كابو-ۆەردە دوداعا قاتىسادى.
فيفا پرەزيدەنتى دجانني ينفانتينونىڭ شاراپاتى بىرنەشە ەلدىڭ فۋتبولشىلارىن جارىلقاعانىمەن, پىكىر قايشىلىعىن دا تۋىنداتىپ وتىر. ويى قاق جارىلعان جانكۇيەردىڭ ءبىر تارابى قاتىسۋشى كوماندالار سانىنىڭ ارتۋى الەمدىك الاماننىڭ ەكپىنىن السىرەتىپ جىبەرەدى دەگەندى العا تارتادى. ارينە وتكىزىلەتىن ماتچ سانى ارتقان سايىن ونى تاماشالايتىن كورەرمەننىڭ دە شوعىرى قالىڭداي تۇسەدى. سوعان ساي تابىس تا ەسەلەنەدى. تابىس دەمەكشى, پايدانىڭ كوزى سانالاتىن تەلەترانسلياتسيالاردىڭ قۇقىعىن ساتۋدان تۇسەتىن قارجى – فيفا-نىڭ سىباعاسى.
2030 جىلعى الەم چەمپيوناتىن دا ءۇش ەل قاناتتاسا ۇيىمداستىرادى. يسپانيا, پورتۋگاليا, ماروككودا جالاۋى جەلبىرەيتىن ەندىگى مۋنديالعا قاتىساتىن كوماندالار سانى 64-گە جەتۋى مۇمكىن ەكەنى دە ايتىلىپ ءجۇر. قالاي بولعاندا دا, دجانني ينفانتينو باستاعان فيفا ۇجىمى 40 كۇننەن استام ۋاقىت الەمدى فۋتبولمەن تىنىستاتادى.
ماتچ سانىنىڭ ارتۋى ەڭ الدىمەن فۋتبولشىنىڭ فيزيكالىق دايىندىعىنا, قالپىنا كەلۋ ۇدەرىسىنە قوسىمشا سالماق تۇسىرەدى. ونسىز دا ءار ەلدىڭ ىشكى چەمپيوناتىندا, باسقا دا تۋرنيرلەرگە قاتىسىپ, سىلەسى قاتقان ساڭلاقتاردى اپتاپ ىستىقتا اڭقاسىن كەپتىرىپ تاعى دا بايگەگە قوسۋ جەڭىل سوقپايدى. ءتىپتى كەي فۋتبولشىلار تىعىز كەستەگە شاعىمدانىپ تا ءجۇر. ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان ويىنشى, ارينە, تەمىر ەمەس. FIFPro جۇرگىزگەن زەرتتەۋگە سۇيەنسەك, كەي جىلدارى فۋتبولشىلار ءبىر ماۋسىمدا 70-تەن استام ماتچقا قاتىسقان.
الەمدىك مۋنديالعا قاتىسۋشى كوماندالاردىڭ كوپتىگى ناتيجە بەرە مە الدە اش ىشەكتەي سوزىلعان ويىندار جانكۇيەردى جالىقتىرا ما؟ ونىڭ بايىبىن ءۇش ەلدە وتەتىن الاماندا باعامدايمىز.
ءتۇيىپ ايتقاندا, بۇگىننەن باستاپ بۇكىل الەمنىڭ نازارى جاسىل الاڭعا اۋادى. فۋتبولدان الەم چەمپيوناتى – جاي عانا سپورتتىق جارىس ەمەس. بۇل – ميلليونداردىڭ جۇرەگىن ءبىر ىرعاقپەن سوقتىراتىن, قۇرلىقتار مەن مەملەكەتتەردىڭ اراسىن جاقىنداتاتىن عالامدىق قۇبىلىس.
جاسىل الاڭعا شىققان ون ءبىر فۋتبولشى دوپ قۋىپ قانا جۇرمەيدى. ولار ءوز ەلىنىڭ تۋىن, تاريحىن, نامىسى مەن ءۇمىتىن ارقالاپ شىعادى. سوندىقتان الەم چەمپيوناتى كەزىندە جەڭىس قۋانىشى دا, جەڭىلىس وكىنىشى دە تۇتاس حالىقتىڭ كوڭىل كۇيىنە اينالادى.
ستاديوندارداعى مەرەكەلىك احۋال, جانكۇيەرلەردىڭ شاتتىعى, ءبىر-ءبىرىن تانىمايتىن ادامداردىڭ ورتاق قۋانىش توڭىرەگىندە تابىسۋى – فۋتبولدىڭ ادامزاتتى بىرىكتىرەتىن ەرەكشە كۇش ەكەنىن دالەلدەيدى. الەم چەمپيوناتى – ءتۇرلى مادەنيەتتەر مەن وركەنيەتتەردىڭ توعىساتىن الاڭى. مۇندا ءتىل دە, شەكارا دا, ساياسي كوزقاراس تا ەكىنشى قاتارعا ىعىسىپ, ءبىرىنشى ورىنعا قۇرمەت پەن دوستىق شىعادى.
ال 48 قۇرامانىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن بيىلعى مۋنديال جاڭا فورماتتىڭ ومىرشەڭدىگىن دە سىن تەزىنە سالادى. كوماندالار سانىنىڭ ارتۋى الەم چەمپيوناتىنىڭ دەڭگەيىنە قالاي اسەر ەتەتىنىن الداعى قىرىق كۇننىڭ ىشىندە كورەتىن بولامىز. ءبىر انىعى – فۋتبول تاعى دا الەمدى وزىنە قاراتىپ, ادامزاتتىڭ ورتاق مەرەكەسىنە اينالماق.
