قوعام • 09 قاراشا، 2020

نەمەرە تاربيەسىندەگى نەمكەتتىلىك

553 رەت كورسەتىلدى

بۇگىنگى نەمەرەلەردى ايايمىن. بۇرىن نەمەرەلەردى ۇلاعاتى ءار ءىسى مەن سوزىنەن كورى­نەتىن قازىنالى قاريالار الديلەپ، نەبىر اڭىز، ءافسانالار ايتىپ، بابالار ەرلىگىمەن ءور ەتىپ، كىسىگە ءزابىر جاساۋعا بول­مايدى دەپ شاپاعات پەن مەيىرگە تاربيەل­ەيتىن. ولار «اتاشكا» مەن «اجەكا» ەمەس، اتا مەن اجە ەدى. نەمەرەلەر دە قازىرگىدەي گادجەتكە ەمەس، سولاردىڭ اۋزىنا قارايتىن.

اتا كورگەنىم جوق، ولار «حالىق جاۋى» دەپ اتىلىپ كەتىپتى. ال ناعاشى اجەمنىڭ جاسى 90-عا تاياپ قايتتى. ۇزاتىلعانشا، 6 ۇلدىڭ ورتاسىنداعى بايدىڭ قىزى، كەيىن بايدىڭ كەلىنى بولعان اجەم سول بايلىق باستارىنا سورعا ءبىتىپ، توركىنى شەتەل اۋىپ، ال كەلگەن جۇرتى «حالىق جاۋى» اتانىپ، مال-م ۇلىكتەن ادالانىپ، بالشەبەكتىڭ قۇقايىن كورگەندىكتەن: «دۇنيە دەگەن – دوس ەمەس پەندەگە. نيەتىڭ دۇرىس بولسا، قۇداي جالبارىنعان جاننىڭ الاقانىن قۇر تاستامايدى. سەندەر سول جارىلقاعانىنىڭ بەلگىسىسىڭدەر، ايتپەسە جەسىر قالىپ وكىمەت قۋدالاعان كۇندە جەتىلەمىن دەپ ويلادىم با؟ مەيىرىم مەن ادالدىق، وبال مەن ساۋاپتىڭ نە ەكەنىن ءبىلىپ، سونى باعالاپ وسىڭدەر» دەيتىن. اجەمنىڭ كول-كوسىر مەيىرى ءبىز تۇگىلى اۋىلدىڭ بار بالاسىنا جەتەتىن.

اجەمنىڭ قولىنداعى ۇلى كورشى اۋىلدىڭ مەكتەبىندە ديرەكتوردىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى بولعاندىقتان، ءبىزدىڭ ۇيدە كوپ جاتپايدى. ەڭ ءارى كەتكەندە ءبىر اي، ايتپەسە 15-20 كۇننەن اسقان ەمەس. سوندا اجەڭ كەلگەندە جايلاۋعا شىققانداي بولاسىڭ. شەشەڭە ۇرىسقىزبايدى، بارىپ وينا دەپ جىبەرىپ، ويىننان كوپ ءجۇرىپ قالدىم با دەپ قورقىپ كەلسەڭ: «قايبىر وڭىپ كەلدى دەيسىڭ بۇل پاتشاعار، ويىننان شارشادى عوي، ءما، تەز تاماعىڭدى ءىش» دەپ اۋزىڭا ەڭ ءبىر دامدىلەردى سالاتىن. ال كەشكە اجەمنىڭ جانىندا ارقاسىن قاسىپ جاتىپ، ول ايتقان اڭگىمەلەردى تىڭدايسىڭ. باسىنان وتكەندەرىن، ومىردە قانداي ادامداردان جاقسىلىق كورگەندەرىن، جاماندىق جاساعان جانداردىڭ كەيىن جامان بولىپ، ءتىپتى ءوزىنىڭ اياعانىن ايتاتىن. «تەك جاقسىلىقتى ويلا، جاقسىلىق جاسا، سوندا ەكى دۇنيەڭدە دە وكىنبەيسىڭ، ءبارى الدىڭنان شىعادى»، دەيتىن. «اجە، جاماندىق جاساعان ول كىم» دەسەڭ، ايتپايدى. «قايتەسىڭ، ق ۇلىنىم، ونى ءبىلىپ، ول دا جەتىسكەننەن جاساماعان بولار. قوي، ودان دا ساعان ءان ايتايىن با» دەپ، ءجىپ-جىڭىشكە داۋسىنا سالىپ ءان باستايتىن. تىڭداپ جاتىپ قالاي ۇيقىعا كەتكەنىڭدى دە بىلمەي قالاسىڭ.

كورشى تۇرعان قاتيرا اجەم دە كەرەمەت اڭقىلداعان كىسى ەدى. سوعىسقا جارى اتتانعاندا ەكى قىز، ءبىر ۇلمەن قالعان. سوندا 30-دان ەندى اسقان ەكەن. قاتيرا اجەم سوناۋ زاماندا ۇزاتىلعاندا، التىندى كەبىس كيگەن تولەباي بايدىڭ ەركە قىزى بولىپتى. استىڭ دا، كيىمنىڭ دە، بۇيىمنىڭ دا تەك اسىلىن ۇستاپ، بۇلعاقتاپ وسكەن بايدىڭ قىزى قارعاداي ءۇش بالامەن مايدانعا جارى اتتانعاندا، جۇمىستىڭ اۋىرى، جەڭىلى دەپ قاراماستان، كولحوزدا بەل شەشە ەڭبەك ەتەدى. ءبارى مايدانعا، ءبارى سوعىسقا دەپ، ەلدە ىشەر اس، كيەر كيىم جوق قيىن كۇندەردە اجەم تۇيە ساۋادى. سوندا ەكى قىزدان كەيىنگى قويشانىنا ساۋعان سۇتتەن بەرۋگە قورقىپ، كوز الا بەرىپ تۇيەنىڭ باۋىرىنا توسىپ، تەز-تەز ەمىپ العىزادى ەكەن. «بوتامەن بىرگە تۇيە ەمگەن بوتام» دەيتىن سول قويشانى جالعىز بولماسىن دەپ، قىزى كۇلشايدى ۇزاتقان سوڭ ءبىر ۇلىن باۋىرىنا باسقان. وسى ەكى ۇلى دەگەندە جانىن ءۇزىپ بەرەتىن، جارىقتىق. سول ەكىنشى ۇلى قاتيرا اجەمنىڭ اق نۇرلانى – مەنىڭ سىنىپتاسىم. اجەمە تارتقان مەيلىنشە اقكوڭىل. مەكتەپ بىتىرگەنىمىزگە 40 جىلدان اسسا دا، كۇنىگە سىنىپتاستار چاتىنا شىعىپ، اماندىق سۇراپ، جاڭالىقتارىن ايتپاسا اسى باتپايدى. سىنىپتاس ۇل-قىز وعان «ۋاتساپتىڭ ديرەكتورى» دەپ ات قويىپ العان. سول نۇرلان ايتادى: «اجەم مەنىڭ ءارى اكەم، ءارى انام عوي. ونداي كىسى سيرەك. ماعان ۇنەمى «بالام، ابىرويدى جىلدار بويى قاسىقتاپ جينايسىڭ، ال توگىلۋى ءاپ-ساتتە، سوندىقتان توگىپ الما» دەپ وتىراتىن. نەگىزى ۇلكەن كىسى تاربيەلەگەن ادام قوعامشىل بولىپ جەتىلەدى، مەن دە نەمەرەلەرىمە اجەم ءتارىزدى تاربيە بەرگىم كەلەدى»، دەيدى.

باياعىدا «توعىسقان تاعدىرلار» دەگەن ال­عاش­قى ۇلتتىق تەلەحيكايات تۇسىرىلگەندە، تاماشا اكتريسا عازيزا ابدىنابيەۆا ويناعان اجەنى نە­مە­رەلەرى «اجەكا» دەدى. سول بالە بۇگىندە جالپى حالىققا جايىلىپ كەتكەندەي. ەسىك الدىنا شىق­ساڭ، اجەسىنە «اجەكا»، اتاسىنا «اتاشكا» دەپ جۇرگەن نەمەرەلەردى كورگەندە، جۇرەگىڭدى وسىپ تۇسكەندەي اسەردە قالاسىڭ. اتاشكا مەن اجە­كانىڭ دا بالدىرعانعا شۇلدىرلەپ جات­قا­نى. «بالاعا ەرتەگى ايتاسىز با، نەگە اتاشكا بول­عانسىز» دەسەڭ، ء«وي، بۇلار قازىر ەرتەگى تىڭ­دا­مايدى، مۋلتيگىن دە سوتكادان كورەدى. ونىڭ ءتىلىن مەنەن ارتىق بىلەدى»، دەيدى اتاشكا مەن اجەكالار.

بۇگىندە ءوزى دە تەلەفونىنا قاراعىشتاپ، نەمە­رەنىڭ تاربيەسىن گادجەت بيلىگىنە بەرىپ قوي­عان اتا-اجە كوپ. ءتىپتى اۋەزدى اتا-اجەدەن قۇلاققا جات اجەكا، اتاشكا دەگەن اتى جامان سوزگە دە قۇلاق­تارى دا ۇيرەنگەن. ويىڭ ون سانعا كەتكەندە، كەيىنگى زامانعا تاربيەسىن ادام ەمەس، تەلەفون قولعا العان، «اتاشكالايتىن» ۇرپاق تاربيەلەپ بەرىپ جاتقانداي كورىنەمىز. كوڭىل سوعان قاتتى الاڭدايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

ايماقتار • بۇگىن، 10:02

جاس تەننيسشىلەرمەن كەزدەسۋ

تەننيس • بۇگىن، 07:47

جاس عالىمنىڭ جەتىستىگى

عىلىم • بۇگىن، 07:43

ۇقساس جاڭالىقتار