پىكىرلەر
قازاقتىڭ «اۋرۋ باتپانداپ كىرىپ, مىسقالداپ شىعادى» دەگەن ماتەلى كوبىنە رۋحاني جۇدەۋلىك پەن ازاپتى دەرتكە ۇشىراپ, ۇلتتىق ادەت-عۇرىپ پەن سالت-داستۇردەن قول ۇزگەن, حالىقتىق قالىپپەن قابىسپايتىن سيىقسىز ءارى سوراقى جاڭا سالتتاردان كوپشىلىكتى ساقتاندىرۋ ماقساتىندا ايتىلىپ جاتادى. بۇل دەرت ەڭ الدىمەن جاس ۇرپاقتىڭ تامىرىن كەمىرىپ, تاۋىن شاعاتىن قۇرتقا, ال بۇكىل ۇلت ءۇشىن ۇلكەن سورعا اينالدى. بۇگىنگى اڭگىمەمىز – ۇلتتىق تاربيەنىڭ بەسىگى سانالاتىن, عاسىرلار بويى حالقىمىزبەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان توي مادەنيەتى توڭىرەگىندەگى تۇيتكىلدەر جايىندا بولماق.
04 قاراشا, 2019
ا. مامين ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ بويىنشا باستامالار ۇسىندى
قر پرەمەر-ءمينيسترى اسقار مامين تاشكەنت قالاسىنا ساپارى اياسىندا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا (شىۇ) مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ (ۇبك) 18-ءشى وتىرىسىنا قاتىسىپ, وندا ۇيىمعا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق, تسيفرلىق, كولىك جانە باسقا دا سالالارداعى ناقتى ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋ بويىنشا بىرقاتار باستامالار كوتەردى.
02 قاراشا, 2019
كورنەكتى عالىم, پروفەسسور مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ 2001 جىلى «پاراسات» جۋرنالىنىڭ 9-سانىندا جارىق كورگەن «رۋحاني كامپەسكە» اتتى ماقالاسىندا: «...اسا قاتەرلى ماسەلەنىڭ ءبىرى – قازاق ۇلتىن جەر بەتىنەن تۇتاس جوعالتىپ جىبەرىپ, ولار جايلاعان ۇلان-بايتاق, باي ولكەنى بوساتۋ ءۇشىن جوسپارلى باعدارلامالار دا بولعان. بۇل رەسەيدىڭ جەتى قات جەر استىندا ساقتالاتىن مەملەكەتتىك قۇپياسى. سوندىقتان ول قۇجاتتاردى ەشقاشان قولمەن ۇستاپ, كوزبەن كورە المايمىز» دەپ جازىپتى.
31 قازان, 2019
شاريعات, ىسىراپ دەگەن ۇعىم-تۇسىنىكتى العا تارتا وتىرىپ, قازاقتىڭ ۇلتتىق داستۇرىنە شابۋىل جاساۋ باستالعانداي. سوڭعى ۋاقىتتا جەكە ادامداردىڭ تىرشىلىگىنە بايلانىستى ىسىراپ ماسەلەسى ءجيى قوزعالا باستادى. قازاقتىڭ قوناقجايلىلىعىن داڭعويلىقپەن بايلانىستىرىپ, ىسىراپشىلدىققا بالايتىندار كوبەيىپ تۇر بۇگىندە.
30 قازان, 2019
سوڭعى كەزەڭدە باتىس ەلدەرىندە ادام ءومىرىنىڭ ستاندارتتالا باستاعانىن بايقاۋعا بولادى. بۇل ەلدەردە ادامنىڭ وقىپ, جەتىلىپ دامۋىنا بولىنەتىن الەۋمەتتىك شىعىنداردىڭ ۇلعايتىلۋىن, ادامنىڭ ەڭبەك ەتۋىنە, ءبىلىم الۋىنا, دەنساۋلىعىن كۇتۋىنە قولايلى جاعداي تۋعىزىلۋىن, ەكونوميكا ارقىلى تۇسەتىن كىرىستەردى ءبولۋ مۇقيات قارالىپ, بۇل رەتتە دجيني كوەففيتسەنتىنىڭ (ادامدار اراسىنداعى تابىس ايىرماشىلىعىنىڭ كورسەتكىشى) قولدانىلۋىن سونىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە باعالاۋعا بولادى.
29 قازان, 2019
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا ارناعان العاشقى جولداۋىندا كوپتەگەن جايدىڭ بەتپەردەسىن اشىپ ايتىپ, جۇرتتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن كوپ ماسەلەنىڭ ءتۇيىنى شەشىلەرىنە ءۇمىت وتىن جاقتى. سونىڭ ءبىرى – قاراسىمەن سان مولايتىپ, بىراق ىسىندە ساپاسى جوق قايسىبىر مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى قىسقارتۋ بولدى.
28 قازان, 2019
كەشە مەن ءبىر ەرلىك جاسادىم. كەشكە قاراي جارتى ساعات تازا اۋادا جۇرەتىن ادەتىم بار ەدى. كوشەنى جاعالاپ كەلە جاتىر ەدىم, ءبىر ايەل ادام اسىعا ادىمداپ, مەنى باسىپ وزدى. ول ءبىراز ۇزاعاننان كەيىن ءسال توقتاپ, تەلەفونىمەن جۇرە سويلەسىپ كەتە باردى.
25 قازان, 2019
تويباستار كوشەسىن قۋالاي تومەن تۇسكەن بويدا, كۇنباتىستى بەتكە الىپ تايبۋرىلدىڭ تاقتايداي اسفالت جولىنىڭ جيەگىندەگى ءتۇپ-ءتۇزۋ تروتۋارمەن ءجۇرىپ كەلەمىن... ارت جاقتاعى ىقىلاس كوشەسىنىڭ ءزاۋلىم تەرەكتەرى كوز ۇشىندا بۇلدىراپ قالدى. الدىمدا – تايبۋرىل تۇيىقتالعان جەردەن باستالاتىن جازيرا كوشەسى. مىنە, وڭ قاناتتا شابىت شاعىن اۋدانى دەگەن تايعا تاڭباي باسقانداي ەتىپ جازىلعان كورنەكى تاقتاعا كوزىم ءتۇستى, ەندى ءبىر ەلۋ مەتردەن سوڭ اتامەكەن, ودان ءارى الماس شاعىن اۋداندارىنىڭ ەڭسەلى ۇيلەرىنىڭ قاقپالارى قارايىپ جالعاسپاق!..
24 قازان, 2019
قازاقتا بۇرىننان كەلە جاتقان «ۋادە – قۇداي اتى» دەيتىن وتە ءماندى تىركەس بار. نەگە ءماندى؟ ويتكەنى ۋادە بۇزىلىپ, ونىڭ قوعامداعى رۋحاني ءھام يماني قۇندىلىعى السىرەگەن جەردە بەرەكە قاشادى. ويتكەنى ۋادە دەگەنىمىز – قاۋىمدى بەرەكەسىزدىكتەن ساقتايتىن ءارى ادامدار اراسىنداعى ءارتۇرلى قارىم-قاتىناستى بۇزباي ۇستاپ تۇراتىن مىزعىماس ۇستىن.
22 قازان, 2019
بەيجىڭنىڭ اۋاسىن مىسال ەتەمىز-اۋ...
جاقىندا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى جاڭادان ازىرلەنىپ جاتقان ەكولوگيالىق كودەكستە قورشاعان ورتانى لاستاعاندارعا سالىناتىن اكىمشىلىك ايىپپۇلدى 10 ەسەگە ءوسىرۋ تەتىكتەرىن قاراستىرىپ جاتقانىن ەستىدىك. ءسويتىپ مەملەكەت تابيعات پەن ونىڭ رەسۋرستارىن كەلەر ۇرپاقتان «قارىزعا العان» بۇگىنگى بۋىندى ايىپپۇل ارقىلى جونگە سالۋدى كوزدەگەن ءتارىزدى. ال ءبىز 10 ەسەلىك ايىپپۇلدى قولدايمىز. ويتكەنى تابيعاتىمىزدىڭ توزىپ بارا جاتقانىن بايقاپ ءجۇرمىز. ايتپەسە تىم كوپ ايىپپۇلدىڭ نەسى جاقسى دەيسىز؟! «سەرگەكتەردىڭ» ءوزى سەلت ەتكىزەتىندەي «بەدەلگە» يە بولعالى قاشا-ا-ان؟!.
21 قازان, 2019
قازاق تاريحىنداعى ازاتتىق ءۇشىن ارپالىستىڭ, ەلدىك ءۇشىن كۇرەستىڭ عاسىرلار بويى بىرىزدىلىكپەن جالعاسىپ, ۇلتتىق ءداستۇر ساباقتاستىعىنىڭ ارقاسىندا ەگەمەندىككە قول جەتكىزدىك ەمەس پە؟! ەندىگى جەردە سول ساباقتاستىق ءداستۇرى مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالسا كەرەك-ءتى.
18 قازان, 2019
بىرقاتار جىلدار بويى شەتەلدىك ىسساپارلارعا شىعا ءجۇرىپ, باتىستىڭ دامىعان ەلدەرى مەن قازاقستان اراسىندا ەلەۋلى ايىرماشىلىق بار ەكەنىن بايقادىم. بۇل ايىرماشىلىقتاردىڭ كوزگە بادىرايىپ كورىنىپ تۇرعاندارى دا, كورىنبەي تۇرعاندارى دا بار. اڭگىمەنى كوزگە كورىنىپ تۇرعاندارىنان باستايىق.
16 قازان, 2019
جاياۋ جۇرگىنشىگە دە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى
جاياۋ جۇرگىنشى جولاعىندا قانداي دا بولسىن جول-كولىك وقيعاسى ورىن السا, ەڭ الدىمەن كولىك جۇرگىزۋشىسى كىنالى سانالادى. جۇرگىزۋشى شاپشاڭدىقتى اسىرا سىلتەدى, جول ەرەجەسىن ساقتامادى دەگەندەي. ارينە, بۇلاي دەپ اڭگىمە ايتۋدىڭ دا جانى بار. ويتكەنى الدىمەن كولىك جۇرگىزۋشىسىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى. الايدا جول-كولىك وقيعاسىنا بىرجاقتى عانا قاراۋ مەن سەبەپ پەن سالداردى جەتە تارازىلاماۋ ناقتى بولعان جاعدايدىڭ اقيقاتىن قانشالىقتى اشادى؟
15 قازان, 2019
كۇرمەۋى كۇردەلى كووپەراتيۆتەردىڭ كۇنى ءبىتتى مە؟
العاش قۇرالعاننان بەرگى جيىرما جىلدان استام ۋاقىتتا «جاۋىردى جابا توقىمداپ» كەلگەن پيك-تەردىڭ (پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرى) كۇنى ءبىتىپ, سوڭعى تۇياق سەرپەر ءساتى تۋعان سياقتى.
14 قازان, 2019
«ايتسام, ءتىلىم كۇيەدى, ايتپاسام, ءدىلىم كۇيەدى» دەگەندەي, مەملەكەتتىك ءتىل ماڭىنداعى ماسەلەلەرگە توقتالساق, جاراسى جازىلماعان جانۋارداي حالدەن ءالى ارىلا الماي كەلە جاتقان جۇرت ەكەنىمىزدى اڭدايمىز. تىلىمىزدەن ەمەس, مىنىمىزدەن كورەتىن كەلەڭسىز-اق جايت.
11 قازان, 2019
اريستوتەل: «بي – ادامنىڭ مىنەز-قۇلقىن, ىشكى جان-دۇنيەسىن, ارەكەتىن كورسەتەتىن تازا ىرعاقتىڭ كورىنىسى...» دەگەن ەكەن. يۋنەسكو-نىڭ شەشىمىمەن 1982 جىلدان باستاپ بالەتمەيستەر, بي ونەرىنىڭ شەبەرى جان جورج نوۆەردىڭ (1727-1810) تۋعان كۇنىنە وراي حالىقارالىق بي كۇنى مەرەكەلەنەدى. «بالەت ونەرىنىڭ اتاسى» رەتىندە تاريحتا قالعان فرانتسۋز رەفورماتورىنىڭ «بي مەن بالەت جايلى حات» اتتى تۋىندىسى كەز كەلگەن بالەت مەكتەبى ءۇشىن ءالى كۇنگە دەيىن قۇندى قۇرال سانالادى. مۇندا بالەتتىك قويىلىمداردىڭ قىر-سىرى, پانتوميمو جانە بي ونەرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى جازىلعان ەدى.
10 قازان, 2019
«يميدجدىك» جيىن – قارجىنى بوسقا شاشۋ...
قازىرگى تاڭدا قوعامىمىزدا ءجيى قوزعالىپ, ءتۇرلى سىني پىكىرلەرگە ارقاۋ بولىپ جۇرگەن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ىسىراپشىلدىق. مۇنى قوعامدىق دەرت دەپ اتاساق تا قاتەلەسە قويماسپىز.
09 قازان, 2019
ەت يمپورتىنا تاۋەلدى ەل ەۋرازيانى اسىراي الا ما؟
ءبىزدىڭ حالىق جىلقىنىڭ ەتى مەن قىمىزى بويعا – قۋات, ويعا – شۋاق بەرەتىنىن ايتىپ شالقىپ سويلەۋگە قۇمار. داستارقان باسىندا ەتتىڭ پايداسى تۋرالى ەكى ساعات ءدارىس وقيتىندار دا بار. جالپى, قازاقتىڭ ەتقۇمارلىعى تۋرالى ءازىل-شىنى ارالاس اڭگىمە, ماقال-ماتەل كوپ قوي. الايدا قازىر ەلدىڭ ءبارىنىڭ بىردەي قازى كەرتىپ جەپ, سابا-سابا قىمىزدى ساپىرىپ ىشۋگە شاماسى جەتە بەرمەيتىنى تاعى راس.
08 قازان, 2019
ءبىر جازۋشى اعامىز ءوزىنىڭ سۇحباتىندا جاستىق شاعى تۋرالى ايتا كەلىپ, «وقۋدان قۇلاپ كەلدىم. اكەمنىڭ الدىندا قۇنىم ءتۇسىپ كەتتى. مالعا سالدى» دەدى. وسى ءسوزدى ەستىگەندە اۋەلى اڭتارىلىپ, كەيىن ىشتەي ابىرجىتقان تۇسىنىكسىز كۇي كەشتىم. ويلاندىردى. اكە مەن بالا اراسىنداعى وسى ءبىر جاعدايات ادام مەن قوعام, ادام مەن مەملەكەت, ادام مەن الەم اراسىنداعى قاتىناستىڭ كىشى فورماسى سەكىلدى كورىندى ماعان. ءتىپتى, جاراتۋشى مەن ادام اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستا دا وسى تۇر.
07 قازان, 2019
