قوعام • 12 قاراشا، 2019

كەلىسىمشارت قۇرال بولماسا...

82 رەتكورسەتىلدى

جەكەلەگەن ادامدار بىرەۋگە ەسە جىبەرىپ السا، الدەكىمگە اقىسى كەتسە، ىشتەي مازاسىزدانىپ، كەتكەن ەسەسىن، اقىسىن قايتارۋعا كۇش سالىپ جاتادى. ءتىپتى كەيبىر ادامدار بىرەۋگە اقىسىن جىبەرىپ العان جاعدايدا ونى وزىنە قورلىق سانايتىنى بار... ال تۇتاس ءبىر مەملەكەت وزگە تاراپتارمەن قارىم-قاتىناستارى بارىسىندا از ۇلەسكە كونىپ، ۇتىمسىز كەلىسىمدەرگە بارىپ جاتسا، سول ەلدىڭ حالقى مۇنداي قادامدارعا قالاي قارايدى؟

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزگە ينۆەستيتسيا از تارتىلعان جوق. شارتاراپتان قۇيىلعان ينۆەستيتسيالىق قىرۋار قارجى ەكونوميكامىزدى دامىتۋعا، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا وراسان زور ىقپال ەتتى. قىسقاسى، ونىڭ يگىلىگىن ەل كوردى، جاماعات جەمىسىن جەدى. جالپى، سىرتتان تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق قوعامداستىقتاعى بەدەلىن ايعاقتايتىن كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى دەپ تە ايتا الامىز...

قوعامى تىنىش، ىشكى جانە سىرتقى سايا­ساتىندا قايشىلىقتى كورىنىستەر جوق، جاھان ەلدەرىمەن بايلانىسى ورنىقتى، الەمدىك جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ىسىندە باستاماشىل، بىتىمگەرشىل، شەكارا ماسەلەسىندە داۋ-دامايدان ادا، تۇراقتى دامۋى قامتاماسىز ەتىلگەن، تارتىمدىلىعى جوعارى، ينۆەستورلارعا زاڭدىق نەگىزدە قولايلى جاعداي جاساعان ەلدىڭ ءباسى، بەدەلى قاشان دا بيىك. ال وسىنداي ارتىقشىلىقتارى بار مەملەكەتكە قالتاسى قالىڭ، قۇرىعى ۇزىن، وزىق تەحنولوگيالارى جەتكىلىكتى شەتەلدىك قۇرىلىمداردىڭ ءۇيىر بولاتىنى تابيعي جاعداي. دەسەك تە، جات ەلگە ەشكىم قارجىسىن ارقالاپ، «سەندەردە ءبارى جاقسى ەكەن» دەپ وڭاي كەلە سالمايدى. ءتۇرلى كەلىسسوزدەر، زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ، ءاربىر قادام بۇگە-شىگەسىنە دەيىن زەردەلەنەدى. سودان كەيىن بارىپ ورتاق كەلىسىمگە قول قويىلادى. قازاقستان دا وسىنداي پروتسەستەردىڭ تالايىنا قاتىسىپ، وزىنە ينۆەستورلاردى كوپتەپ تارتا بىلگەن ەلدەردىڭ ءبىرى. بۇگىندە ينۆەستيتسيا تارتۋ جاعىنان كەلگەندە ەلىمىز تالايلاردان وق بويى وزىق تۇر.

الايدا قاراپايىم حالىقتىڭ، قوعام بەلسەندىلەرىنىڭ تاراپىنان مەملەكەتىمىزدىڭ ينۆەستيتسيا تارتۋ ساياساتىنىڭ كەيبىر تۇستارىنا، ينۆەستورلارمەن جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر ناتيجەلەرىنە، ەل اۋماعىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان شەتەلدىك الپاۋىت كومپانيالاردىڭ بىرقاتار ءىس-قيمىلدارىنا قاتىستى سىني پىكىرلەر از ايتىلىپ جۇرگەن جوق.

ماسەلەن، تاياۋدا، دالىرەگى وسى جىلعى 26 قىركۇيەكتە وتكەن سەناتتىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات مۇرات باقتيار ۇلى ۇكىمەت باسشىسىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا: «وسى كەزگە دەيىن ەلىمىزدە مۇناي ونىمدەرىن وندىرەتىن مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى ء(موز) زاماناۋي ۇلگىدە سالىنعان جوق. شەتەلدىك ءىرى ينۆەس­تورلار ءموز سالۋعا ق ۇلىقسىز. ويتكەنى ينۆەس­تورلار ءبىزدىڭ شيكىزاتتىق رەسۋرستارىمىزدى شيكىدەي الىپ كەتىپ، ءبىر باررەلگە شاققاندا وزىمىزگە 8 ەسە جوعارى باعاعا ساتقاندى ءجون كوردى. ۇكىمەت ولارعا ءموز سالىڭدار دەپ قاتاڭ تالاپ قويا المادى. ناتيجەسىندە، ءبىز مۇناي ءوندىرۋ جاعىنان تەك شيكىزاتتىق ەلگە اينالدىق دەسەك بولادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدە 1،5 ملرد توننا مۇناي مەن گاز كوندەنساتى ءوندىرىلىپ، شيكىزاتتى ەكسپورتتاۋ كورسەتكىشى بويىنشا الەمدەگى العاشقىلاردىڭ قاتارىنا كىردىك. وزىمىزدەن شىعىپ جاتقان كول-كوسىر شيكىزاتتى شەتەلگە ارزان باعاعا وتكىزىپ، ولاردان تەرەڭ وڭدەلگەن ونىمدەردى بىرنەشە ەسە قىمباتقا ساتىپ الۋ توقتار ەمەس. سالدارىنان يمپورت ونىمدەرى ءۇشىن تولەنگەن قىرۋار قاراجات شەتەلدەردىڭ ەكونوميكاسىنا جۇمسالىپ جاتىر»، دەدى. بۇل ەل ىشىندە كەيدە ايتىلىپ قالاتىن، ناقتى دەرەكتەرگە نەگىزدەلمەگەن قاڭقۋ ءسوز ەمەس، حالىق سەنىم بىلدىرگەن سەناتوردىڭ پىكىرى.

ارينە حالىق ءوز مەملەكەتىنە ينۆەس­تي­تسيالىق قارجىنىڭ قۇيىلعانىنا، ينۆەس­تور­لاردىڭ كەلىپ جۇمىس ىستەگەنىنە قارسى بولمايدى. تەك، اراداعى كەلىسىمشارتتار ورتاق مۇددەگە ورايلاستىرىلىپ، تارازى باسىن تەڭ ۇستاۋ جاعىنا باسا نازار اۋدارىلسا، ينۆەستورلارعا ەلىمىزدىڭ الدىنداعى مىندەتتەمەلەرىن تەرەڭ سەزىنە ورىنداۋى زاڭدىق تۇرعىدا قاتاڭ تالاپ ەتىلسە قۇبا-قۇپ بولار ەدى.

قورىتا ايتقاندا، حالىقتىڭ كوكەيىندە جوعارىدا ايتىلعان ماسەلەلەرگە بايلانىستى سۇراق بارشىلىق. بۇل ساۋالدارعا لايىقتى جاۋاپ بەرىلۋى ءتيىس. ونىڭ ۇتىمدى جولى – مەملەكەتىمىز بەن ينۆەستورلاردىڭ اراسىنداعى ارىپتەستىك يىرىمدەرى، قارجىلىق، قۇقىقتىق مىندەتتەمەلەر جونىندەگى اقپاراتتاردىڭ حالىققا قولجەتىمدى بولۋى. ەگەر تاراپتار اراسىنداعى كەلىسىمشارتتار تۋرالى اقپاراتتار اشىق بولسا، ەل ىشىندە ايتىلىپ جۇرگەن پىكىرلەردىڭ ورىندى نە ورىنسىز ەكەنى وزدىگىنەن ايقىندالادى. ەگەر سالاداعى اقپاراتتار اشىق بولماسا، وندا قوعامدىق كوڭىل كۇيدى تومەندەتەتىن ءتۇرلى اڭگىمەلەر ءورشي بەرمەك. ال بۇل ءوز كەزەگىندە كۇندەر وتە ەلىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن.

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 21

رۋحانيات • بۇگىن، 10:41

شاعامان باتىر

تاريح • بۇگىن، 07:28

361 ليفت اۋىستىرىلادى

ايماقتار • بۇگىن، 07:18

وڭىردەگى ونەگەلى ءىس

قوعام • بۇگىن، 07:17

ءىرى ەسەپپەن باسىم ءتۇستى

سپورت • بۇگىن، 07:00

«ءتسۋناميدى» سۇلاتىپ سالدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 06:56

استىڭ ءدامىن كەلتىرگەن

ايماقتار • بۇگىن، 06:53

سايرايدى بۇلبۇل...

رۋحانيات • بۇگىن، 06:51

ءىزى ايقىن، ءىسى مىعىم

قوعام • بۇگىن، 06:49

ۇقساس جاڭالىقتار