پىكىرلەر
مۇناي-حيميا سالاسى جولعا قويىلا ما؟
قازاقستان كومىرسۋتەگى قورىنىڭ مولدىعى بويىنشا الەمدەگى 20 ەلدىڭ ساناتىنا كىرەدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدە بارلىعى 1,5 ملرد توننا مۇناي مەن گاز كوندەنساتى ءوندىرىلىپ, ءوندىرۋ مەن ەكسپورتتاۋ كورسەتكىشى بويىنشا دۇنيە جۇزىندەگى كوشباسشىلاردىڭ قاتارىنا قوسىلدىق.
24 قىركۇيەك, 2019
حالىقتىڭ اتقارۋشى بيلىككە دەگەن سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرەتىن, قوعامدىق كوڭىل كۇيدىڭ تومەندەۋىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – سۋىق قولدى ۇرىلاردىڭ قىلمىستىق ءىس-ارەكەتى جانە بۇل قىلمىستاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ ءتيىستى ورىندار تاراپىنان اشىلماۋى. مۇنىڭ ىشىندە, اسىرەسە «مال قايعىسى – جان قايعىسى» دەيتىن, «مال, جان امان با؟» دەپ حال سۇراساتىن قازاق قوعامىندا مال ۇرلىعىنىڭ بەلەڭ الىپ تۇرعانى قاراپايىم تۇرعىنداردى قىنجىلتىپ وتىر.
23 قىركۇيەك, 2019
وقۋ – مادەنيەتتىڭ تورەسى. وسى ۋاقىتتا وقىعاننىڭ بەتى جارىق, وقىماعاننىڭ بەتى كون شارىق. وقىساڭىز بىلگىر بولاسىز, وقىماساڭىز دىلگىر بولاسىز. بۇگىندە وقۋ مادەنيەتىنەن ايىرىلىپ قالدىق. قوعامدا قاراپايىم ساۋاتتىلىقتىڭ قارابايىر ماسەلەگە اينالۋى وسى ويعا قازىق بايلاۋىمىزعا ءماجبۇر قىلىپ, بەيمازا كۇيدە جۇرەتىنبىز. ويدان وي بوتالايتىن وسى ءبىر كەلەڭسىز احۋالدان جول تابۋدىڭ ءنازيرا ۇلگىسىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ كورسەتىپ وتىر.
20 قىركۇيەك, 2019
جۋىردا جاريالانعان قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەملەكەت باسشىسى رەتىندەگى ءبىرىنشى جولداۋى ەۆوليۋتسيالىق قۇجات بولدى. جولداۋ پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سايكەس شىقتى. دەمەك, پرەزيدەنت ءوزىنىڭ حالىققا بەرگەن ۋادەسىن ورىندايتىنىن دايەكتەي ءتۇستى.
19 قىركۇيەك, 2019
سوڭعى كەزدەرى ءبىزدىڭ ارىپتەستەر دە, شەنەۋنىكتەر دە بۇقارانىڭ اراسىندا الەۋمەتتىك ماسىلدىق كەڭ تاراي باستاعانىن ءجيى ايتاتىن بولىپ ءجۇرمىز. دۇرمەككە ەرەمىز بە, ويلانباي سويلەيمىز بە, ايتەۋىر شەنەۋنىكتەردىڭ اۋزىنان شىققان پىكىردى قۇران سوزىندەي جاتتاپ, كەيدە قايتالاپ كەتەتىنىمىز بار. اتقامىنەرلەردىڭ حالىق ءۇشىن جاساعان ءھام قازىر ىستەپ جۇرگەن قىزمەتىندەگى ولقىلىقتى جۋىپ-شايۋ ءۇشىن كەيدە «ماسىل بولماڭدار» دەي سالاتىنىن بىلسەك كەرەك ەدى. جوق, «بيىكتەگىلەر» ايتتى دەپ ماسس-مەديا قىزمەتكەرلەرى دە ماسىلدىق جايلى «جىرلاپ» شىعا كەلەمىز. ال مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ء«بىز مۇقتاجدىق پەن ماسىلدىقتىڭ اراجىگىن اجىراتا ءبىلۋىمىز كەرەك. تەك ۇكىمەت تاراپىنان بولىنەتىن جاردەماقىعا قاراپ ءومىر سۇرۋگە بولمايتىنىن ءار ازامات تۇسىنگەنى ءجون» دەپ ەدى. ازىرگە مۇقتاجدىق تۋرالى ءسوز ەتۋىمىزدەن, «ماسىلدىقتان ارىلۋ كەرەك» دەۋىمىز باسىم بولىپ تۇر.
18 قىركۇيەك, 2019
شاۋجايىنا ورالىپ اكە-شەشەسىنەن ايرىلعىسى كەلمەي تۇرعان شولجاڭ نەمەرەسىن اجەسى اۋەلى الداۋسىراتىپ شاقىرىپ الار ەدى. ء«اي, مىنانى كوردىڭ بە, دەيدى قالتاسىندا جۇرگەن ۋماجدالعان ورامال, تۇيمە, ءجىپ, تاراق سەكىلدى ميداي ارالاسقان ءبىر ۋىس زاتتىڭ ىشىنەن قاعازى مىج-مىج بولىپ اقجەمدەلىپ, سۋرەتى ارەڭ كورىنەتىن ەسكى كامپيتتىڭ شەتىن جىلتىراتىپ شىعارىپ جاتىپ, ءجۇر, سەن ەكەۋمىز كۇرىش اپاڭنىڭ ۇيىنە بارىپ كەتپەنىن سۇراپ اكەلەيىك».
16 قىركۇيەك, 2019
وسىدان 107 جىل بۇرىن ساۋتگەمپتوننان نيۋ-يورككە بارا جاتقان جولىندا ايسبەرگكە سوعىلىپ اتلانت مۇحيتىنىڭ تۇبىنە كەتكەن «تيتانيكتىڭ» سۋ استىندا جاتىپ توزا باستاعانى جونىندەگى حابار جاقىندا عانا جاريالانىپ, شارتاراپقا تاراپ كەتتى. مۇنى اتى اڭىزعا اينالعان كەمە تۋرالى دەرەكتى فيلم تۇسىرمەك بولىپ, مۇحيت استىنا 4 مىڭ مەتر تەرەڭدىككە تۇسكەن زەرتتەۋشىلەر انىقتاعان. زەرتتەۋشىلەردىڭ ءوزى سەگىز ەلدەن قۇرالىپتى.
13 قىركۇيەك, 2019
بۇگىنگى تاڭدا «بايىرعى ادامي قۇندىلىقتار جويىلىپ بارا جاتىر» دەگەندى اركىم ايتادى. بۇل وتە ورىندى پىكىر. قانداي ءبىر حالىق زامانعا ساي ءوسىپ-وركەندەپ, الەم قاۋىمداستىعى الدىندا ءوزىنىڭ ۇلتتىق بەت-بەينەسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن سان عاسىردان بەرى ۇزىلمەي كەلە جاتقان بايىرعى قۇندىلىقتارى: سالتى مەن ءداستۇرى, ءتىلى مەن ءدىنى, ەشكىمگە ۇقسامايتىن تۇرمىستىق ءھام رۋحاني قارىم-قاتىناس ەرەكشەلىكتەرى ۇلكەن ءرول اتقارادى. توتەسىن ايتقاندا, رۋحاني-مادەني قۇندىلىقتارىن ساقتاي الماعان ۇلتتىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر.
12 قىركۇيەك, 2019
الەۋمەتتانۋشىلار زەرتتەۋى حالىقتىڭ باسىم بولىگىنىڭ ەرىكتى-ەرىكسىز تۇردەگى ەرمەگى مۋزىكامەن بايلانىستى ەكەنىن انىقتاپتى. تەلەديداردى قوسقاننان تۇتقىنىنا الاتىن كونتسەرتتەر مەن انشىلەردىڭ جۇرگىزەتىن باعدارلاماسىن ايتپاعاندا, ۇيدەگى ستۋدەنت پەن بالا بىتكەن ارنايىلاپ كورەتىن ءارتۇرلى ساپاداعى 5-6 مۋزىكالىق ارنانىڭ ناسيحاتى تولاسسىز توگىلىپ تۇر.
11 قىركۇيەك, 2019
ساقشىلار ىسىنە دە ساقتىق كەرەك
الا تاياق جول-پاترۋلدىك پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ قولىنا قايتا ءتيدى. ال كەزىندە وسى الا تاياقتى قانشاما ايتىس-تارتىسپەن الىپ تاستاعان ەدىك. بۇعان باستى سەبەپ جول-پاترۋلدىك پوليتسيا قىزمەتىنىڭ ساپاسىنا كوڭىل تولماۋشىلىقتان باستالعانى بەلگىلى.
10 قىركۇيەك, 2019
بالا كەزىم, انام بىردە ۇيدەگى ەسكى-قۇسقى كيىمدەر سالىنعان كىشكەنە قوراپتى سارايعا شىعارىپ تاستاۋىمدى ءوتىندى. اپارا جاتىپ قوراپتىڭ بەتىندەگى ءوزىمنىڭ ەسكى جەيدەمە كوزىم ءتۇسىپ كەتتى. تاڭ قالعانىم, الگى جەيدەنىڭ جاعاسى جوق. ادەمىلەپ قيىپ الىنعانى كورىنىپ تۇر. ۇيگە قايتىپ كەلىپ انامنان نەگە ولاي ىستەگەنىن سۇراعانىمدا, ەر ادامنىڭ جاعاسى اياق استىندا قالماۋى كەرەكتىگىن بايىپپەن ءتۇسىندىردى. مەن سول كەزدە بالا بولسام دا انامنىڭ ەر-ازاماتقا دەگەن ۇلكەن قۇرمەتىنەن زور تاعىلىم, باي تاربيە بايقاعان ەدىم.
09 قىركۇيەك, 2019
قازاقتىڭ بۇكىل سالت-ءداستۇرى, نانىم-سەنىمى حالقىمىزدىڭ تابيعاتقا وتە-موتە تاۋەلدى بولعانىن بىلدىرەدى. قازىر دە سول جاعدايدان كوپ الىس كەتە قويماعان سەكىلدىمىز.
06 قىركۇيەك, 2019
وقۋ جىلىن وقۋشىلارمەن قاتار اتا-انالار دا, ۇستازدار قاۋىمى دا قۋانا كۇتەدى دەپ, جارقىن جولدارمەن باستاۋىمىزعا بولار ەدى. وكىنىشكە قاراي, سوڭعى جىلدارى وقۋ جىلىنىڭ قۋانىشىنان گورى, ۋايىمى باسىم بولىپ بارا جاتقانداي. كەرىسىنشە, ۇستازدار مەن اتا-انالار سوڭعى قوڭىراۋدى اسىعا كۇتەتىنىن نەسىنە جاسىرايىق.
05 قىركۇيەك, 2019
«...جازاسىز جان ءولدى دەپ ويلاي ما ەكەن؟»
اللا تاعالا قازاقتىڭ يەلىگىنە استى مەن ءۇستى بايلىققا تولى كەڭ-بايتاق جەردى ءناسىپ ەتكەنى كوڭىل مارقايتپاي قويمايدى. الايدا وسىناۋ ۇلى دالامىزدىڭ, ونىڭ قويناۋىنداعى ريزىق-نەسىبەمىزدىڭ قادىرىن ءبىلىپ, ونى قۇنىتتاپ پايدالانۋ, جانىن سالا قورعاۋ جاعىنان كەلگەندە اتتەگەن-اي دەيتىن تۇستارىمىز كوپ-اق...
04 قىركۇيەك, 2019
ءاربىر حالىقتىڭ تابيعي جاراتىلىسىندا ءوزىن باسقالاردان ەرەكشەلەپ تۇراتىن كەمەل قاسيەتى بولادى. ايتالىق, اعارتۋشى ىبىراي التىنسارين 1879 جىلى ورىنبوردا جارىق كورگەن «قازاق حرەستوماتياسى» اتتى ەڭبەگىندە, قازاق جاراتىلىسى وتە تازا حالىق, ونىڭ سانا-سەزىمى مەن سۇڭعىلالىعى بىرەۋ سالىپ بەرگەن تار شەڭبەرگە سىيمايدى دەسە, ءحىح عاسىردا ءومىر سۇرگەن پولياك زەرتتەۋشىسى ا.يانۋشكەەۆيچ كۇندەلىگىندە, «قازاقتاردىڭ اقىل-وي قابىلەتى مەن سۇڭعىلالىعىنا ەرىكسىز تاڭىرقاي, تاڭدانباسقا امال جوق» دەپ حالقىمىزدىڭ باسقالاردان ارتىق كەمەل قاسيەتى جايلى تامسانا جازادى.
03 قىركۇيەك, 2019
دۇنيەنىڭ كەڭ ەكەنى بەلگىلى. گالاكتيكالاردى بىلاي قويىپ, ءوزىمىزدىڭ جەر پلانەتاسىن الساق, ءالى قانشاما يگەرىلمەگەن جەرلەر بار. ءتىپتى قازاقستاننىڭ وزىندە ءالى دە كوپتەگەن جەرلەر ادام يگىلىگىنە اسپاعان كۇيىندە بوس جاتىر. ەگەر پويىزبەن نەمەسە كەز كەلگەن اۆتوكولىك تۇرىمەن نۇر-سۇلتاننان الماتىنى بەتكە الىپ شىقساڭىز, ىلەۋدە ءبىر كەزدەسەتىن قالالار مەن ەلدى مەكەندەر, كوزگە شالىناتىن ەگىستىك القاپتار بولماسا, جالپى دالانىڭ بوس جاتقانىن بايقايسىز. ارينە بۇل جەرلەر مال جايىلىمدارى سانالاتىنى جانە تەمىرجولدىڭ بويىنداعى ءاربىر جەر تەلىمىنىڭ يەسى بار ەكەنى بەلگىلى. بىراق سويتە تۇرا اۋقىمدى بولىگىندە تىرشىلىك بەلگىسى بايقالا بەرمەيدى. جايىلىپ جۇرگەن مالدىڭ ءوزى سيرەك كەزدەسەدى.
02 قىركۇيەك, 2019
«ون ۇشتە – وتاۋ يەسى» ساناعا سىيمايتىن ۇعىم با؟
جاراتۋشى يەمىز قىز بالانى 9-10, ۇل بالانى 12-13 جاسقا تولعاندا باليعاتتىق كەزەڭگە قادام باساتىنداي ەتىپ جاراتقان. مۇنى «ون ۇشتە – وتاۋ يەسى» دەگەن اتا-بابالارىمىز دا, قازىرگى عىلىم دا جوققا شىعارمايدى.
30 تامىز, 2019
ەشقانداي ەڭبەك سىڭىرمەي تەگىن دۇنيە يەلەنۋ ادام تابيعاتىنا ءاۋ باستان دەندەپ كىرەتىن قاسيەت بولسا كەرەك. تەگىن دۇنيەگە كەنەلگىسى كەلەتىندەردى كوپ ويلانباي, تابان استىندا توپتاپ تاستاساق, تۇرلەرى كوپ: ءارتۇرلى لاۋازىم يەلەرىنىڭ الاتىن پاراسىنان باستاپ, ءتۇرلى مەكەمەدەگى اقشا جيناۋ, قاراپايىم جانداردىڭ قارجىسىنا قاقپان قۇرۋدان شارشامايتىن ءارتۇرلى الاياق پيراميدالار, سولارعا سەنىپ سوڭعى تيىنىن ساناپ بەرەتىندەر, قوعامدىق كولىكتەگى «قوياندار», ءتىپتى تۇنەپ شىققان قوناقۇيىنىڭ سابىنى مەن سۇيرەتپەسىن كەتىپ بارا جاتىپ سومكەسىنە سالا كەتەتىندەردىڭ ءىسىن نە ءتۋابىتتى مىنەزگە, نە جۇرە جابىسقان داعدىعا جاتقىزا المايسىڭ.
29 تامىز, 2019
«توعىز قابات تورقادان توقتىشاقتىڭ تەرىسى ارتىق» دەگەن ەسكىلەردەن قالعان ءسوز بار. سول ەسكىلەردەن قالعان ءسوز ەسكىرەيىن دەدى مە... ايتەۋىر قازىر مالدىڭ ەتى مەن ءسۇت-مايى قىمباتتاسا دا, تەرىسى ەشكىمگە كەرەكسىز بولىپ, ءار جەردە ءشىرىپ جاتادى.
28 تامىز, 2019
ساپانى قاداعالاۋ – رەتسەپسىز ساتۋمەن بايلانىستى ەمەس
بيىلدان باستاپ قازاقستاندىقتارعا ءدارى-دارمەكتەردى رەتسەپسىز ساتۋعا شەكتەۋ قويىلدى. ويتكەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە.ءبىرتانوۆ بارلىق دارىحانالارعا ءدارى-دارمەكتى ارنايى رۇقساتسىز ساتۋعا تىيىم سالدى.
27 تامىز, 2019
