پىكىرلەر
«...جازاسىز جان ءولدى دەپ ويلاي ما ەكەن؟»
اللا تاعالا قازاقتىڭ يەلىگىنە استى مەن ءۇستى بايلىققا تولى كەڭ-بايتاق جەردى ءناسىپ ەتكەنى كوڭىل مارقايتپاي قويمايدى. الايدا وسىناۋ ۇلى دالامىزدىڭ, ونىڭ قويناۋىنداعى ريزىق-نەسىبەمىزدىڭ قادىرىن ءبىلىپ, ونى قۇنىتتاپ پايدالانۋ, جانىن سالا قورعاۋ جاعىنان كەلگەندە اتتەگەن-اي دەيتىن تۇستارىمىز كوپ-اق...
04 قىركۇيەك, 2019
ءاربىر حالىقتىڭ تابيعي جاراتىلىسىندا ءوزىن باسقالاردان ەرەكشەلەپ تۇراتىن كەمەل قاسيەتى بولادى. ايتالىق, اعارتۋشى ىبىراي التىنسارين 1879 جىلى ورىنبوردا جارىق كورگەن «قازاق حرەستوماتياسى» اتتى ەڭبەگىندە, قازاق جاراتىلىسى وتە تازا حالىق, ونىڭ سانا-سەزىمى مەن سۇڭعىلالىعى بىرەۋ سالىپ بەرگەن تار شەڭبەرگە سىيمايدى دەسە, ءحىح عاسىردا ءومىر سۇرگەن پولياك زەرتتەۋشىسى ا.يانۋشكەەۆيچ كۇندەلىگىندە, «قازاقتاردىڭ اقىل-وي قابىلەتى مەن سۇڭعىلالىعىنا ەرىكسىز تاڭىرقاي, تاڭدانباسقا امال جوق» دەپ حالقىمىزدىڭ باسقالاردان ارتىق كەمەل قاسيەتى جايلى تامسانا جازادى.
03 قىركۇيەك, 2019
دۇنيەنىڭ كەڭ ەكەنى بەلگىلى. گالاكتيكالاردى بىلاي قويىپ, ءوزىمىزدىڭ جەر پلانەتاسىن الساق, ءالى قانشاما يگەرىلمەگەن جەرلەر بار. ءتىپتى قازاقستاننىڭ وزىندە ءالى دە كوپتەگەن جەرلەر ادام يگىلىگىنە اسپاعان كۇيىندە بوس جاتىر. ەگەر پويىزبەن نەمەسە كەز كەلگەن اۆتوكولىك تۇرىمەن نۇر-سۇلتاننان الماتىنى بەتكە الىپ شىقساڭىز, ىلەۋدە ءبىر كەزدەسەتىن قالالار مەن ەلدى مەكەندەر, كوزگە شالىناتىن ەگىستىك القاپتار بولماسا, جالپى دالانىڭ بوس جاتقانىن بايقايسىز. ارينە بۇل جەرلەر مال جايىلىمدارى سانالاتىنى جانە تەمىرجولدىڭ بويىنداعى ءاربىر جەر تەلىمىنىڭ يەسى بار ەكەنى بەلگىلى. بىراق سويتە تۇرا اۋقىمدى بولىگىندە تىرشىلىك بەلگىسى بايقالا بەرمەيدى. جايىلىپ جۇرگەن مالدىڭ ءوزى سيرەك كەزدەسەدى.
02 قىركۇيەك, 2019
«ون ۇشتە – وتاۋ يەسى» ساناعا سىيمايتىن ۇعىم با؟
جاراتۋشى يەمىز قىز بالانى 9-10, ۇل بالانى 12-13 جاسقا تولعاندا باليعاتتىق كەزەڭگە قادام باساتىنداي ەتىپ جاراتقان. مۇنى «ون ۇشتە – وتاۋ يەسى» دەگەن اتا-بابالارىمىز دا, قازىرگى عىلىم دا جوققا شىعارمايدى.
30 تامىز, 2019
ەشقانداي ەڭبەك سىڭىرمەي تەگىن دۇنيە يەلەنۋ ادام تابيعاتىنا ءاۋ باستان دەندەپ كىرەتىن قاسيەت بولسا كەرەك. تەگىن دۇنيەگە كەنەلگىسى كەلەتىندەردى كوپ ويلانباي, تابان استىندا توپتاپ تاستاساق, تۇرلەرى كوپ: ءارتۇرلى لاۋازىم يەلەرىنىڭ الاتىن پاراسىنان باستاپ, ءتۇرلى مەكەمەدەگى اقشا جيناۋ, قاراپايىم جانداردىڭ قارجىسىنا قاقپان قۇرۋدان شارشامايتىن ءارتۇرلى الاياق پيراميدالار, سولارعا سەنىپ سوڭعى تيىنىن ساناپ بەرەتىندەر, قوعامدىق كولىكتەگى «قوياندار», ءتىپتى تۇنەپ شىققان قوناقۇيىنىڭ سابىنى مەن سۇيرەتپەسىن كەتىپ بارا جاتىپ سومكەسىنە سالا كەتەتىندەردىڭ ءىسىن نە ءتۋابىتتى مىنەزگە, نە جۇرە جابىسقان داعدىعا جاتقىزا المايسىڭ.
29 تامىز, 2019
«توعىز قابات تورقادان توقتىشاقتىڭ تەرىسى ارتىق» دەگەن ەسكىلەردەن قالعان ءسوز بار. سول ەسكىلەردەن قالعان ءسوز ەسكىرەيىن دەدى مە... ايتەۋىر قازىر مالدىڭ ەتى مەن ءسۇت-مايى قىمباتتاسا دا, تەرىسى ەشكىمگە كەرەكسىز بولىپ, ءار جەردە ءشىرىپ جاتادى.
28 تامىز, 2019
ساپانى قاداعالاۋ – رەتسەپسىز ساتۋمەن بايلانىستى ەمەس
بيىلدان باستاپ قازاقستاندىقتارعا ءدارى-دارمەكتەردى رەتسەپسىز ساتۋعا شەكتەۋ قويىلدى. ويتكەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە.ءبىرتانوۆ بارلىق دارىحانالارعا ءدارى-دارمەكتى ارنايى رۇقساتسىز ساتۋعا تىيىم سالدى.
27 تامىز, 2019
جاساعان يەمىز ءبىزدى ەستى جان ەتىپ جاراتقان سوڭ اينالامىزداعى تىرشىلىك اتاۋلىعا ايالاي قاراعانىمىز ابزال. تورتكۇل دۇنيە ءتوسىن تەل ەمگەن سان جەتپەس ساناسىز «جەرلەستەرىمىز» الدىنداعى سول جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنگەندىكتەن بولار, جەر بەتىندەگى اڭ-قۇستار مەن وسىمدىكتەر الەمىن ساقتاۋدىڭ امالدارىن ىزدەپ الاسۇرامىز.تۇقىمى تۇزداي قۇرۋدىڭ الدىندا تۇرعاندارىن «قىزىل كىتاپقا» كىرگىزەمىز. دۇرىس. قورشاعان ورتانى قورعاۋ – سانالىنىڭ ساۋاپتى ءىسى. اسىلىندا, اردا تابيعاتتىڭ تەپە-تەڭدىگىن بۇزباعانعا نە جەتسىن!
26 تامىز, 2019
تاۋدان ارقاسى باردىڭ, تاستان جۇرەگى بار. «اسۋ بەرمەس اسقار جوق» دەپ اسپانمەن استاسا اسقاقتاعان الكەۋدە شىڭدارعا ورمەلەيتىن الپينيزم سپورتى ەكىنىڭ بىرىنە ەرمەك ەمەس. ەردىڭ ەرى – ەگەۋدىڭ سىنىعى عانا تاكاپپار تاۋ قابىرعاسىندا قوس تىگۋگە جۇرەگى داۋالايدى. باتىلدىق پەن باتىرلىقتىڭ, قايتپاس قايسارلىق پەن قاجىماس قايراتتىڭ, مۇقالماس كۇش-جىگەردىڭ, ەڭ باستىسى ءورشىل رۋحتىڭ سىنالاتىن سپورتى وسى الپينيادا بولسا كەرەك. يمانىڭ قاسىم بولاتىن يەن تاۋداعى قۇلاما قۇزدار مەن قالىڭ قار استىندا جاتقان مۇز جىرالار, تەرەڭ ۇڭگىرلەر مەن ۇرى ۇرالار «تاۋەكەل ءتۇبى – جەل قايىق» دەپ سالدىرتىپ وتە شىعاتىن اشىق ايدىن ەمەس, تاس جۇتار تاۋەكەلدەن دە قۇدىرەتتى كۇش – زاڭعار بيىكتىككە, ادام اياعى باسا بەرمەس ايرىقشا سۇلۋلىققا, بىراق قوينى-قونىشى سۋىق تا قاھارلى سۇلۋلىققا دەگەن قۇشتارلىق شىعار, بالكىم. ونى تاۋدىڭ اققالپاق توبەسىنە تابانى تيگەندەر بىلەدى.
23 تامىز, 2019
بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 64-سەسسياسى 2009 جىلى بەكىتكەن «يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى» 29 تامىزدا اتاپ وتىلەدى. بۇل كۇندى بەلگىلەۋ قازاقستان تاراپىنىڭ ۇسىنىسىمەن قابىلدانعانىن ەسكە سالا كەتەيىك. بيىل سوعان 10 جىل تولىپ وتىر.
22 تامىز, 2019
مەملەكەت قىزمەتكەرى بولساق تا, زاڭ بويىنشا «مەملەكەتتىك قىزمەتكەر» اتالىپ كورمەپپىز. دەگەنمەن ەستۋىمىز بار, كورۋىمىز بار: تىپتەن وڭاي ەمەس دۇنيە. نەسىن جاسىراسىڭ, كۇش-قۋات تۇرعىسىنان اۋىق-اۋىق ابدەن سىعىلعان ليمونداي بوپ قالاتىنى ءوز الدىنا, كۇندەلىكتى اعىمدا جۇرگەننىڭ وزىندە كوبىنە جاقسى اتى جوق. دۇنيەنىڭ بۇكىل وڭالماي جاتقان كەلبەتىنە مەملەكەتتىك قىزمەتكەردى كىنالاۋ, ء«وي, شەنەۋنىك قوي» دەي سالۋ حالىقتىق قولدانىستا ءجيى كەزدەسەدى. نەگە؟ نەلىكتەن؟
21 تامىز, 2019
كۇنى كەشە عانا عارىش ءىلىمى تاريحي ماڭىزى زور ءارى ايتۋلى ەكى كۇندى اتاپ ءوتتى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – ادامزات وكىلىنىڭ ايعا قونىپ (1969 جىل, 20 شىلدە), جەرگە امان ورالۋىنا ەلۋ جىل تولۋ وقيعاسى. بۇل وقيعانى عارىش يگەرۋ سالاسىنداعى كسرو مەن اقش اراسىندا تۋعان «قۋىپ جەتەمىز, باسىپ وزامىز» ساياسي ناۋقانىنىڭ ەڭ شىرقاۋ شەگىنە جەتكەن كەزەڭى دەسە بولادى.
20 تامىز, 2019
جالپى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە بىرەۋدەن بىردەڭەنى تەگىن سۇراپ الۋ دەگەن باياعىدا قالعان دۇنيە. بىراق بىزدە ءالى بار. ءبىر قۋانىشتىسى, اتادان بالاعا ميراس بولىپ كەلە جاتقان وسى ءداستۇر جۋىق ماڭدا ءوز ءمانىن جويا دا قويمايتىن سەكىلدى. مۇنى وسى سۇراپ الۋ تاسىلدەرىن جاقسى مەڭگەرگەن ادامداردىڭ قازىر جاقسى تۇرمىستا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىنا قاراپ اڭعارۋعا بولادى.
19 تامىز, 2019
مەكتەپ باعدارلاماسىندا اقىن فاريزا وڭعارسىنقىزىنىڭ «ويۋلار» دەگەن ولەڭىن جاس ۇرپاق تۇگەل وقىدى.
16 تامىز, 2019
«استانالىقپىن» دەگەندى اۋىز تولتىرىپ ايتا الساق...
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العانعا دەيىن ۋربانيزاتسيا دەگەن ءسوزدى ەستىسەك, ونى تەك شەتەلدەرمەن بايلانىستىراتىن ەدىك. بىزدە ونداي بولماعاندىقتان, وزىمىزگە قاتىسى جوق سوزگە بالايتىنبىز. قازاقشا, جالپاق تىلمەن ايتقاندا حالىقتىڭ قالاعا اعىلۋى دەپ ۇعىلاتىن بۇل پروتسەسس كەيىن ءوز باسىمىزعا دا كەلىپ, ءالى دە ءجۇرىپ جاتىر.
15 تامىز, 2019
ءۇندى حالقىنىڭ قايراتكەرى جاۆاحارلال نەرۋ «وتارلانعان ەلدىڭ تاريحىن وتارلاۋشى جازادى» دەگەنى سياقتى كەزىندە قازاقتىڭ ۇلكەن اقىنى عافۋ قايىربەكوۆ جورتا اڭقاۋسىپ: «وسى ورىستىڭ حاندارىنىڭ ءبارى اقىلدى دا, قازاقتىڭ حاندارى نەگە اقىماق» دەپ قينالاتىن كورىنەدى.
14 تامىز, 2019
يگەرۋ مەن يگىلىگىن كورۋدىڭ ايىرماسى
ەل ىشىندە «باياعىدا ابىلاي حان ەر جانىبەك, رايىمبەك ءتارىزدى باتىرلارىنا «وزەننىڭ باسىن الماي وزەگى سەنىكى بولمايدى» دەپ ەرتىس پەن ىلەنىڭ باستاۋىنا قاراي قونىستانۋدى تاپسىرىپتى-مىس» دەيتىن اڭگىمە بار. كاسىبي تاريحشىلار ەشتەڭە دەمەگەنىمەن, بۇل اڭىز بۇقارانىڭ ارمان-اڭسارىن, يمپەريا بولىپ جۇرگەن كەزگە دەگەن ساعىنىشىن, جەرگە يەلىك ەتىپ, قونىستانۋدىڭ ماڭىزىن سەزدىرەدى. قىسقاسى, جەردىڭ يەسىز بولمايتىنىن تۇسپالدايدى. ءبىزدى ەجەلگى جۇرتتىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن قونىس قىلۋ ماسەلەسى قىزىقتىرادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بۇگىندە كۇنگەيدەن تەرىسكەيگە باعىتتالعان كوشتىڭ جايى وزەكتى.
13 تامىز, 2019
شەنەۋنىكتىڭ كوپتىگى پايدا ما, زيان با؟
ءاربىر ادامنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بولاتىنى سياقتى ءار مەملەكەتتە دە وزىندىك ەرەكشەلىك بار. كەشەگى كەڭەس وداعىنان شىققان ەلدەردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى سول – بىزدەردە شەنەۋنىكتەر وتريادى وراسان زور. بۇل بىزگە بيۋروكراتيالىق سوتسياليستىك جۇيەدەن قالعان مۇرا. ول كەزدە دۇنيەنىڭ ءبارى وكىمەتتىكى, مەنشىك تە تەك مەملەكەتتىكى بولعان سوڭ, باقىلاۋ كوپ بولسىن دەگەن بولۋى كەرەك, شەنەۋنىكتەردى قاپتاتىپ جىبەرگەن. سونىڭ زاردابىن ءالى دە بەلشەدەن كەشىپ كەلەمىز. كەيدە بۇل كەسەل ءتىپتى اسقىنىپ كەتەدى.
12 تامىز, 2019
بيىل مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارىنا يە بولعان تۇلەكتەردىڭ ءتىزىمى ەرتە انىقتالعانىن جانە وقۋ گرانتتارىنىڭ سانى بۇرىنعى جىلدارعا قاراعاندا كوپ بولعانىن بىلەمىز. ادەتتە, جىلدا مۇنداي مەزگىلدە اتا-انالاردىڭ كوڭىلى الاڭ, ابيتۋريەنتتەردىڭ دە جۇرەگى كۇپتى بولىپ جۇرەتىن.
09 تامىز, 2019
جالپى «الاۋىزدىق» دەگەن جاقسى نارسە ەمەس. اتام قازاق «التاۋ الا بولسا اۋىزداعى كەتەدى» دەپ بەكەر ايتپاعان. قازىرگى تاڭدا الەمدىك سوتسيولوگتار ء«تىل الاۋىزدىعى» دەيتىن تەرميندى قولدانىپ ءجۇر. وسى تاقىرىپ بويىنشا ۇزاق جىل ەڭبەكتەنگەن اقش-تىڭ براۋن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى الاكا حوللاننىڭ پايىمداۋىنشا, تىلدىك الاۋىزدىق – وتارلاۋشى ءتىل مەن وتارلانۋشى ءتىلدىڭ اراقاتىناسى سالدارىنان پايدا بولاتىن رۋحاني ءھام ساياسي تەڭسىزدىك ەكەن.
08 تامىز, 2019
