پرەزيدەنت • 19 قىركۇيەك، 2019

زەينەتتى ومىرگە جاعىمدى قادام

1086 رەتكورسەتىلدى

جۋىردا جاريالانعان قازاقستان پرە­­زيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەم­لەكەت باسشىسى رەتىندەگى ءبىرىنشى جول­داۋى ەۆوليۋتسيالىق قۇجات بولدى. جولداۋ پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋالدى باع­دار­لاماسىنا سايكەس شىقتى. دەمەك، پرە­زيدەنت ءوزىنىڭ حالىققا بەرگەن ۋادەسىن ورىندايتىنىن دايەكتەي ءتۇستى.

 

جولداۋدا حالىق ءۇشىن ساياسي، ەكونو­ميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالار بويىنشا جاقسىلىق نىشاندارى بارشىلىق. تومەندە سونىڭ بىرەۋىنە توقتالىپ، وي وربىتپەكپىز. بۇل – زەينەت جاسىنا جەتىپ ۇلگەرمەگەن ازا­ماتتاردىڭ زەينەتاقى قورىنداعى جيناق­تال­­عان قارجىسىنىڭ ءبىر بولىگىن كۇنى بۇرىن پايدالانۋ، ياعني وزدەرىن تولعاندىرعان
پروبلەمالارىن شەشۋ ءۇشىن جۇمساۋ ماسە­لەسى.

جولداۋدا:

«قازىر جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ادام ءوزى­نىڭ زەي­نەتاقى جيناعىن تەك زەينەتكە شىق­قاننان سوڭ عانا پايدالانا الادى. بىراق ولاردىڭ بۇل قاراجاتتى زەينەتكە شىققانعا دەيىن پاي­دالانعىسى كەلەتىنى تۇسىنىكتى جاعداي. جۇ­مىس ىستەيتىن ازاماتتار وزدەرىنىڭ زەينەت­اقى جيناعىنىڭ ءبىر بولىگىن بەلگىلى ءبىر ماق­سات­قا، سونىڭ ىشىندە باسپانا ساتىپ الۋعا نەمەسە ءبىلىم الۋ ءۇشىن پايدالانۋ ماسەلەسىن جىل سوڭىنا دەيىن پىسىقتاۋدى ۇكىمەتكە تاپسىرامىن» دەدى پرەزيدەنت.

مەنىڭ ويىمشا، زەينەت جاسىنا تاقا­عانداردىڭ زەينەتاقى قورىندا جيناقتالعان قارجىسىن زەينەتكەرلىككە شىقپاي تۇرىپ، تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋ ءۇشىن وزدە­رىنە بەرگەندەرى وتە دۇرىس بولار ەدى. وسى­لايشا ءبىر وقپەن ەكى قوياندى اتۋعا بولادى.

بىرىنشىدەن، ادام زەينەتكەرلىككە شىعار ال­دىندا تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتادى. بۇل – وسىنداي مۇمكىندىككە يە بولعان ادام­­نىڭ جالپى ءومىرىن جاقسارتۋ دەگەن ءسوز. وسىلايشا ادامنىڭ ءوز ومىرىنە، قوعام­عا سىڭىر­گەن ەڭبەگىنە جانە مەملەكەتكە ريزاشى­لىعى ارتادى.

ەكىنشىدەن، قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرلى ءومىر ءسۇرۋ سالتى جاعدايىندا پرەزيدەنتتىڭ بۇل باتىل باستاماسى ءبىر وتباسىنىڭ عا­نا ەمەس، ەكى وتباسىنىڭ تۇرعىن ءۇي جاع­دايىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتكەن بولار ەدى. ويتكەنى ءداستۇرلى وتبا­سى جاعدايىندا اتا-انالاردىڭ ۇيلەنگەن كەن­جە ۇلدارىن قول­دارىندا ۇستايتىنى بەل­گىلى. وسىنداي جاعدايداعى كوپتەگەن وتباسىلار قازىر پا­تەردىڭ تارلىعىنا بايلانىس­تى قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ ءومىر سۇرۋدە. وسىن­داي تۇرمىس تاۋقىمەتىنە بايلانىستى جاس­تاردىڭ اجىراسىپ كەتۋ جاعدايى دا ءجيى باي­قالادى.

دەمەك، اتالعان ماسەلەدەگى جاعىمدى نى­شان­نىڭ قازىر قوعامدا بارعان سايىن بەلەڭ الىپ كەلە جاتقان نەكەنىڭ تۇراقسىزدىعى پروبلەماسىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇر­عىدان شەشۋگە دە يگى ىقپالى بولار ەدى.

ۇشىنشىدەن، تۇرعىن ءۇي نارىعىندا جا­ڭا قوزعالىستار پايدا بولار ەدى. بۇل – تۇر­عىن ءۇي نارىعىنا حالىق تاراپىنان جاڭا ينۆەس­تيتسيالىق قارجى كەلەدى دەگەن ءسوز. قۇرىلىس سالاسىندا جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. مەملەكەتكە تۇسەتىن سالىق كولەمى ارتادى.

تور­تىنشىدەن، قازىر يپوتەكالىق نەسيە قىمبات. ادامداردىڭ زەينەت جاسىنا تاقا­عان بەلگىلى ءبىر بولىگى يپوتەكالىق نەسيەنى پاي­دالانباي-اق ءوزىنىڭ ءومىر بويى جيناعان ادال قارجىسىن پايدالانۋ ارقىلى جاعدايىن جاقسارتىپ جاتسا، بۇل ادىلەتتى ءبىر شەشىم رەتىندە بوي كورسەتىپ، ولاردىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنىمدەرىن  دە ارتتىرا تۇسەر ەدى. قا­زىر­گى ءومىردىڭ كوزگە كورىنە باستاعان ءبىر شىن­دى­عى، حالىقتىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنىمىنىڭ باسەڭ­دەي تۇسكەنى بولىپ وتىر.

وعان كوپ سەبەپتىڭ ءبىرى – ۇكىمەتتىڭ ءوز ازاماتتارىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر الدىنا اياۋسىز بايلاپ بەرگەندىگى بولىپ وتىر. ەگەر مەملەكەت ادامداردىڭ زەينەتاقى قورىنداعى ءوز قارجىلارىن تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن كۇنى بۇرىن پاي­دالانۋعا رۇقسات بەرسە، مىنە وسىلايشا جەكە ادام دا، مەملەكەت تە ۇتىسقا شىعار ەدى دەپ ويلايمىن.

 «جاستىق شاقتا بەينەت بەر، قارتايعاندا زەينەت بەر» دەپ اتام قازاق بەكەر ايتپاعان. وسى ماقالدى «ادال جانە قوعام ءۇشىن يگى­لىكتى ءومىر ءسۇرۋدىڭ ۇلتتىق فورمۋلاسى» دەپ تە اتاۋعا بولار ەدى. ءبىز دامىعان ەلدەر قارت­تارىنىڭ شىنىمەن دە زەينەت جاعدا­يىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندىعىن كورىپ وتىرمىز. ەگەر جوعارىداعى ماسەلە شەشىلسە، بۇل ءبىز­دىڭ مەملەكەتتىڭ دە قارتتارىمىزدى ءدال سون­داي بولماسا دا، بەلگىلى ءبىر جاقسى جاع­داي­عا جەتكىزۋ باعىتىندا جاساعان باتىل دا سەر­پىلىستى ارەكەتى رەتىندە قابىلدانىپ، كوپ­تەگەن ادامداردىڭ ريزاشىلىعىن تۋعىزعان بولار ەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار