قازىر بالانى ورتا مەكتەپتە وقىتۋدىڭ ازابى تۋرالى اتا-انالاردىڭ دا, ۇستازداردىڭ دا تاراپىنان ايتىلىپ جاتقان اڭگىمە كوپ. بىزدىڭشە, ونىڭ ءبىر سەبەبى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جۇيەسىز جۇرگىزىلگەن رەفورمالار ونسىز دا «ينەمەن قۇدىق قازعانداي» ءىستى ودان سايىن قيىنداتىپ جىبەرگەنىمەن بايلانىستى. جىل سايىن دەمەسەك تە, بىرنەشە جىل اينالدىرىپ وقىتۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلىپ جاتقان وزگەرىستەر, قايتا-قايتا جازىلىپ ءھام باسىلىپ جاتقان وقۋلىقتار سول رەفورمالاردىڭ «جەمىسى».
ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىك. قاتەلەسپەسەك, 2011-2012 جىلدارى باستاۋىش سىنىپتان باستاپ اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋ تۋرالى باستاما كوتەرىلدى. كوپ ۇزاماي 2013-2014 جىلى مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان بالدىرعاندار شەت ءتىلى ءپانىن وقۋعا كىرىسىپ كەتتى. اتا-انالاردىڭ قارسىلىعى, بىلىكتى پەداگوگتار, اتاقتى عالىمدار, اۋزى دۋالى دەگەن قالامگەرلەر ايتقان ءۋالى ءۋاج ايدالاعا اتىلعان وقتاي بولدى. ءسويتىپ سول سالاداعى اتقامىنەرلەردىڭ ايتقانى بولىپ, ءالىپتى تاياق دەپ بىلمەيتىن بالالاردى اعىلشىنعا ءتىل سىندىرۋعا كىرىسىپ كەتتىك.
تاياۋدا عانا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى تاقىرىپقا توقتالعاننان كەيىن بۇل ماسەلە قايتا قارالاتىن ءتۇرى بار.
– عىلىمي-جاراتىلىستانۋ پاندەرىن اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ ءبىلىم ورتالىقتارىنىڭ كادرلىق مۇمكىندىكتەرىنە قاراي وقۋشىلار مەن اتا-انالاردىڭ قالاۋى بويىنشا ىسكە اسىرىلۋى ءتيىس. اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋدى 2-3-سىنىپتان نەمەسە اتا-انالاردىڭ قالاۋىنا قاراي 5-سىنىپتان باستاۋ ورىندى ءارى ءتيىمدى بولادى دەپ سانايمىن, – دەگەن بولاتىن پرەزيدەنت.
شىندىعىندا, مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرىپ ۇيرەنبەگەن, قازاقشا ويلاۋ جۇيەسى قالىپتاسا قويماعان بالاعا اعىلشىنشانى تىقپالاۋدىڭ قانداي بولاتىنىن ۋاقىتتىڭ ءوزى كورسەتە باستادى. قازىر بالاباقشا, مەكتەپكە بارساڭىز, نە بولماسا اۋلاداعى بالدىرعانداردىڭ ويىنىنا كوڭىل بولسەڭىز, قويىرتپاق تىلدە سويلەسەتىنىن بايقايسىز. ولار ويلارىن قازاقشا دا, اعىلشىنشا دا, ورىسشا دا تولىق جەتكىزە المايدى. ونىڭ سىرىن جاپونياداعى تسۋكۋبا پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى قۋانىش تاستانبەكوۆانىڭ Matritca.kz سايتىنداعى:
– بالانىڭ ينتەللەكتۋالدىق دامۋىنا كەلەر بولساق, شەتەل ءتىلىن, ونىڭ گرامماتيكالىق قۇرىلىمىن, لوگيكالىق جۇيەسىن, ستيليستيكاسىن, فرازەولوگيزمدەرىن جانە تاعى باسقالارىن ەنگىزۋ (باستاۋىش سىنىپتان) ەكى ءتىلدى دە يگەرۋ پروتسەسىن بۇزادى. ناتيجەسىندە سەميلينگۆتەر – ءبىر تىلدە ويىن جازباشا نەمەسە اۋىزشا جەتكىزە المايتىن ازاماتتار پايدا بولادى, – دەگەن پىكىرىنەن بىلۋگە بولادى. ياعني, قازىرگى ءار ءتىلدى ارالاستىرىپ سويلەيتىن جارتىكەش ءتىلدى بالدىرعاندار – سەميلينگۆيزمنىڭ قۇربانى.
قۋانىش تاستانبەكوۆا جاپونيانىڭ مەكتەپتەرىندە اعىلشىن ءتىلى ءپانىن ەنگىزۋ ءىسى 5 جىل بويى تالقىلانىپ, ابدەن زەرتتەلىپ, سودان كەيىن عانا 2014 جىلى 5-سىنىپتان باستاپ جەكە ءپان رەتىندە ەنگىزىلگەنىن ايتادى. وندا دا حيميا, بيولوگيا, ينفورماتيكا سياقتى پاندەر اعىلشىن ەمەس, جاپون تىلىندە جۇرەدى. مۇعالىمدەردى بىرنەشە اي اعىلشىن ءتىلى كۋرسىنان وتكىزىپ, ەندى ماتەماتيكانى اعىلشىنشا وتكىزەسىڭ دەيتىن بىزدەگى سوراقىلىق جوق.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى ازىرلەگەن 2019-2020 وقۋ جىلىنداعى جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرىندەگى وقۋ پروتسەسى تۋرالى ادىستەمەلىك نۇسقاۋ حاتپەن تانىسقان ەدىك. اعىلشىن ءتىلى ءپانى 1, 2, 3, 4-سىنىپتاردا اپتاسىنا 2 ساعاتتان وقىتىلادى ەكەن. 1-سىنىپتاعى ساۋات اشۋ مەن 2, 3, 4-سىنىپتارداعى قازاق ءتىلى – اپتاسىنا 4 ساعاتتان. پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ سوزىنەن كەيىن بۇل كەستە وزگەرەتىنىنە كۇمان جوق, بىراق ونى بيىل كورمەيمىز.
ەلىمىزدە 2000-2017 جىلدار ارالىعىندا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ستاندارتى 7 رەت وزگەرىسكە ءتۇسىپتى. ءار وزگەرىس سايىن وقۋلىقتىڭ مازمۇنى جاڭارىپ, جاڭادان باسىلىپ جاتادى. دامىعان ەل رەتىندە تاعى دا جاپونيانى مىسالعا كەلتىرسەك, بۇل ەلدە مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ستاندارتى بىرنەشە جىل تالقىلانىپ, سوڭعى رەت 2010 جىلى وزگەرتىلىپتى. بۇل وزگەرىس IT-تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى, جاڭا كوممۋنيكاتسيالىق قۇرالداردىڭ پايدا بولۋى سىندى ۋاقىتتىڭ تالابىنا وراي جۇرگىزىلگەن.
پرەزيدەنت ق.توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا: «رەفورمانى تەك رەفورما ءۇشىن جۇرگىزۋگە جول بەرىلمەيدى» دەگەنى بەلگىلى. ءبىلىم سالاسىندا رەفورما ءۇشىن جاسالاتىن رەفورما ەندى قايتالانبايتىن شىعار. ايتپەسە, ءبىلىم الۋدىڭ قۋانىشىمەن قاتار, ازابى مەن ۋايىمى دا كوبەيىپ بارادى.
