ءجون عوي, جاتىپ ىشەر جالقاۋلاردى, ۇكىمەتكە قول جايىپ, اۋىردىڭ ءۇستى, جەڭىلدىڭ استىمەن جۇرگىسى كەلەتىندەردى ايىپتاعان ابزال. وندايلاردىڭ ءبىزدىڭ قوعامدا كەزدەسەتىنىن دە بىلەمىز. بىراق سول «ماسىلدار» توبىنا كىرگەن 71 مىڭ ادامنىڭ قانشاسى تابىسىن سانالى تۇردە جاسىردى, قانشاسى ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن تۇسىنبەستەن, كەيدە مەملەكەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرىنىڭ قاتەلىگىنەن الگى تىزىمگە قوسىلدى, ول جاعىنا ۇڭىلمەيمىز. ارينە, تابىسىن جاسىرعانداردىڭ ىشىندە بايشىكەشتەر دە بار ەكەنىن بىلەمىز. ماسەلەن, ەكىباستۇزدا ەكى ءدامحاناسى, بىرنەشە كولىگى بار ادام مەملەكەتتەن جاردەماقى الماققا نيەت ەتىپ, جالعان قۇجات تاپسىرعانى انىقتالعان. تاعى ءبىر «مىقتى» Lexus كولىگىمەن كەلىپ, الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلارعا ارنالعان قايىرىمدىلىق شاراسىنان بالالارىنا قاجەت مەكتەپ قۇرالدارىن الىپ كەتكەنىن دە ەستىگەنبىز. مۇنداي مىسالدار وكىنىشكە قاراي بار. ودان بولەك قاراعاندىدا ون شاقتى ادامعا ارنالعان اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ اقشاسىن جىمقىرىپ وتىرعان قىزمەتكەر دە ۇستالعان. باقانداي 1 ملن 600 مىڭ تەڭگەنى ءوزى الىپتى. بۇل دەگەنىڭىز – 4 بالاسى بار, جاعدايى ناشار 16 وتباسىنا بەرىلەتىن ءبىر ايلىق الەۋمەتتىك كومەكتىڭ قارجىسى. بۇل ايتقاندارىمىزدىڭ العاشقىلارى ناعىز ماسىلداردىڭ قىلىعى بولسا, ەكىنشىسى مەملەكەت اتىنان قىزمەت كورسەتۋى ءتيىس ازاماتتىڭ ارەكەتى. بالكىم سونداي قىزمەتكەرلەر بىرەۋلەرمەن سىبايلاسىپ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ قارجىسىن ءبولىسىپ تە جۇرگەن شىعار, كىم ءبىلسىن؟! سونىمەن بىرگە رەسمي قۇجاتتارداعى ء«بىرىنشى توقسان, الدىڭعى توقسان» سياقتى ۇعىمداردى تۇسىنبەي, ءتورت اي بۇرىن تاپقان تابىسىن كىرىس رەتىندە كورسەتپەگەنى ءۇشىن وسى «ماسىلدار» توبىنا كىرىپ كەتكەندەر دە بار. ال مەملەكەتتىڭ زاڭى ازاماتتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىنىڭ جوعارى-تومەندىگىنە قارامايدى, بارىنە بىردەي. وعان زاڭ نورمالارىنداعى وسىنداي ەرەكشەلىكتەردى ءتۇسىندىرىپ بەرۋى ءتيىس قىزمەتكەرلەردىڭ دە سالعىرتتىعىن قوسىپ قويىڭىز. جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ دە جالاقىنى نەمەسە سالىق پەن زەينەتاقى جارناسىن كەش اۋداراتىن كەزدەرى بولاتىنى تاعى بار. ءسويتىپ بىرەۋ امالسىزدان, بىرەۋى سالعىرتتىقتان, بىرەۋ پايدا تابا قويماق نيەتپەن الگى 71 مىڭدىق توپتىڭ قاتارىنا قوسىلسا كەرەك. قىسقاسى, اتقامىنەرلەر ايىپتاپ جاتقان 71 مىڭ ادامنىڭ ارقايسىسىنىڭ ءوز سىرى مەن جىرى بار.
دەگەنمەن, كوڭىل قۇرعىر قازاق قوعامىندا ماسىلدىق بەلەڭ الدى دەگەنگە سەنگىسى كەلمەيدى. ويتكەنى بىزدە 8 ملن 800 مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەيدى ەكەن. ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ دەرەگىندە سولاي كورسەتىلگەن. ولاردىڭ ىشىندە تۇراقتى جۇمىسى بارلاردىڭ سانى 6 ملن 700 مىڭنان اسىپتى. بۇل وتانداستارىمىزدىڭ جۇمىستان قاشپايتىنىن كورسەتەدى. ءتىپتى ادەتتە «بارلىق سالماقتى ايەلدەرگە ارتىپ قويدى» دەيتىن ەرلەر دە ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابىلسا ەڭبەك ەتۋدەن تارتىنبايتىنى بايقالادى. ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, جۇمىس ىستەيتىن ەرلەر سانى 3 ملن 383 مىڭ بولسا, ايەلدەر سانى 3 ملن 328 مىڭ ەكەن. دەمەك, ءبىزدىڭ حالىق شاما شارقىنشا ەڭبەك ەتىپ جاتىر. تەك تاپقاندارى باسىنا تارتسا اياعىنا, اياعىنا تارتسا باسىنا جەتپەي قينالىپ جۇرگەندەي كورىنەدى. وعان بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنداعى 10 ملن 500 مىڭنان استام ەسەپشوتتىڭ 68 پايىزىندا 1 ملن تەڭگەگە دەيىن عانا جەتەتىن جارنا جيناقتالعانى دالەل. جۇيەنىڭ 1998 جىلى ىسكە قوسىلعانىن ەسكەرسەك, حالىقتىڭ تابىسى كوڭىلدەن شىعاتىنداي دەڭگەيدە ەمەس. دەمەك, قازاق قوعامىندا ماسىلدىق ەمەس, مۇقتاجدىق باسىم سياقتى. سودان سوڭ ۇكىمەت «بەرەم» دەگەن قارجىدان ءۇمىت كۇتكەننەن باسقا امال قايسى؟! ايتپەسە, بىرەۋگە جالتاقتاپ كەڭسە ەسىگىن توزدىرۋعا كىم قۇمار دەيسىز؟! ال ءبىز كەيدە ەل ىشىندە مۇقتاجدىق بار ەكەنىن ەسكەرمەي, جاپپاي ماسىلدىق جايلاپ العانداي اڭگىمە ايتامىز.
