100 • 21 قاراشا، 2019

ءجۇز جىل

157 رەتكورسەتىلدى

ەلىمەن بىرگە ءبىر عاسىر جاساعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە ارنايمىن

 

«ەگەمەن قازاقستان» – ەل گازەتى،

ورەڭدە - رۋح ءسوزى، جان قاجەتى.

ءجۇز جىلدىڭ شەجىرەسىن تاسقا باسىپ،

تاريحتىڭ ەلەس بەرگەن ءار مەزەتى.

 

ءبىر عاسىر جىلناماسىن پاراقتاعان،

قازاقسىز قاي كۇنى دە تاڭى اتپاعان.

«ەگەمەن» گازەتىم-اي، قولتىعىمنان

دەمەدىڭ بايلاپ بەرىپ قانات ماعان.

 

مەن سەنىڭ قاتارداعى قالامگەرىڭ،

تىلەكتەس تولقىپ وتىر تامام ەلىڭ.

تويىڭا جىردان شاشۋ شاشايىنشى،

حالقىمەن ءجۇز جاساعان دانام مەنىڭ.

 

گازەتىم، تالاي اۋىر جولدان ءوتتىڭ،

باسىندا ات-شانالى، اربا جەكتىڭ.

قيىندى قيىستىرىپ، جوقتى بار قىپ،

بولماستى بولدىرعانداي حالگە جەتتىڭ.

 

«ۇشقىن» بوپ تۋا سالا لاپىلدادىڭ،

ايبىنىپ ايتار سوزگە قاپىلمادىڭ.

ءاۋ باستان قازاعىڭنىڭ جوعىن جوقتاپ،

وت ويناپ، ناجاعايشا شاتىرلادىڭ.

 

جىرى بوپ بەرنيازدىڭ جالىڭدادىڭ،

جاربيعان جاماندارعا جالىنبادىڭ.

الاشتىڭ دەربەستىگىن كوكسەدىڭ-اۋ،

كوممۋنيست كوسەمگە دە تابىنبادىڭ.

 

ءميللاتتىڭ ۇلى جىرى – جان-جۇرەگىڭ،

ۇلتىم دەپ، ۇلىسىم دەپ ەلبىرەدىڭ.

قازاققا اۆتونوميا الايىق دەپ،

العاۋسىز ايتىپ سالعان العىر ەدىڭ.

 

«ۇشقىنىم»، ۇشىرعانسىڭ ۇلى تىلەك،

ويانىپ اسىل ءۇمىت، نۇرى تۇلەپ.

قايمانا قازاق ءۇشىن قالسىن ارتتا،

كوڭىلگە قاياۋ سالعان ءسىرى تۇنەك.

 

ۇلت قامىن ۇلى ماقسات دەپ بىلگەنسىڭ،

سول ءۇشىن تارتىستارعا كوپ كىرگەنسىڭ.

جانىعىپ قازاققا جاۋ ازار بەرسە،

قامىعىپ جانىڭا ازاپ شەكتىرگەنسىڭ.

 

كەڭەستىڭ كوز توقتاتىپ كەر بەلىنە،

سەنگەنسىڭ جاڭا زامان كەلگەنىنە.

تەڭدىك پەن ادىلەت تە ورنايدى دەپ،

الداندىڭ ءازازىلدىڭ ورمەگىنە.

 

اۆتونوميا جايىن تالقىلاماق،

جيىنىن اشايىق دەپ جالپى قازاق،

«ۇشقىنىم»، ۇشقىنداتتىڭ تالاي ويدى،

بولعانىن قالادىڭ-اۋ حالقىڭ ازات.

 

«ورىستىق وتارشىلدىق جويىلماي تۇر،

تارتىپكە جەردىڭ جايى قويىلماي تۇر.

اقمولا، سەمەيگە دە كوز الارتىپ،

ءسىبىردىڭ رەۆكومى بۇل تايىنباي تۇر.

 

قازاقتىڭ بىرىكسىن-اۋ ەل مەن جەرى،

جەتتى ەندى جەتى بولگەن سەرگەلدەڭى.

داۋلاسا قوستانايدى چەليابىڭىز،

تۇرىكپەن ماڭعىستاۋعا وڭمەڭدەدى.

 

جەتىسۋ، سىرداريا مەن ورال، تورعاي،

كىر ەندى قازاقستانعا قورعالاماي!

ءجون-اق قوي ەركىن تىنىس العان شاقتا

ءتىلىڭ مەن تاريحىڭا بولعان اباي».

 

ەلى ءۇشىن ەدىگەدەي ەڭىرەگەن،

بۇل جولدا بۇلتارادى ەرىڭ نەدەن؟

ءاليحان، احمەت پەنەن ءالىمحاندار

جەر مۇڭىن جەتىپ ايتقان لەنينگە دە.

 

«ۇشكىنىم»، ۇلتىڭ ءۇشىن ۇراندادىڭ،

قازاقتى قازاق دەمەي تۇرا المادىڭ.

«ەڭبەك تۋى»، «ەڭبەكشىل قازاق» بولدىڭ،

تورىنە زامانىڭنىڭ شىعاندادىڭ.

 

قاتەنى سۇڭقار ساكەن ايتا الىپتى،

قازاققا قازاق اتىن قايتارىپتى.

گازەتىم، سول العاشقى كەزدەردەن-اق،

اقجولتاي ەكەندىگىڭ بايقالىپتى.

 

اشتىعىن جيىرما ءبىردىڭ جايلاپ ايتتىڭ،

پاناسىز بالالاردى ويلاپ ايتتىڭ.

ء«تىلماشىڭ كەرەك ەمەس، ءتىلدى ءبىل!» دەپ،

تالاپتى تىلبۇزارعا سايلاپ ايتتىڭ.

 

حيۋا مەن بۇحارادا قانشا قازاق،

شەت جۇرتتا قالىپ قويعان جان ساۋعالاپ.

اۋرۋدىڭ الدىن العان دۇرىس بولار،

شارۋاڭا قايتكەندە دە جان سال، قازاق.

 

سماعۇل، ساكەن، تۇرار سارالاعان،

ماديار، ماناپ شاميل دارالاعان،

«ەڭبەكشى قازاعىم» - اۋ، ەسىل ءسوزىڭ

قازاقتىڭ ساقاراسىن ارالاعان.

 

بەتىڭدە ۇلى مۇحتار ءىزى قالدى،

بەيىمبەت، ءسابيت، عابيت ءسوزى قالدى.

مىرجاقىپ، سۇلتانبەك پەن وراز، نىعمەت –

وزىڭدە ارىستاردىڭ كوزى قالدى.

 

«احمەت بايتۇرسىنوۆ تولدى ەلۋگە!» –

جارادىڭ – دەپ قازاققا دەم بەرۋگە.

ناۋرىزداي ەل مەيرامىن اسقاقتاتىپ،

قازاقتى قارسى تۇردىڭ كەم كورۋگە.

 

اتتەڭ-اي، سوندا-داعى ءتىلىڭ قىسقا،

قايران نە كوزدى الداعان قۇبىلىسقا؟!

تاريحىڭ شاتقاياقتاپ،

جارتى جۇرتتى

جالمادى  جالت ەتكەن ءبىر بۇرىلىستا.

 

شىدايدى-اۋ ز ۇلىمدىققا شىركىن، ادام،

زاندەمى زاماننىڭ سول سۇرقى جامان.

الاپات اشارشىلىق شەرىن توگىپ،

ساكەننىڭ «قىزىل اتى» شىرقىراعان.

 

اپاتتى  مەشىن جىلعى جازدىرماعان،

وبالىڭ سوۆەتتەرگە ازعىنداعان.

وبالىڭ كوممۋنيستىك پارتياعا،

ءتۇپتىڭ تۇبىندە ءوزى توزعىنداعان.

 

قاعازىڭ قياناتتىڭ ءزارىن ىشكەن،

نارازىڭ سىرتقا شىقپاي نالىپ ىشتەن،

اتاندىڭ «سوتسيالدى قازاقستان»

كوپ كۇتكەن جاقسىلىقتى سارىلىسپەن.

 

ايتەۋىر حالىق ءۇشىن وبەكتەدىڭ،

دەتدومعا كوڭىل ءبولۋ كەرەك دەدىڭ.

پاناسىز قاراكوز كوپ جەتىم قالعان،

بەلگىلى ايتپاساڭ دا سەبەپتەرىن.

 

كەرەگىن ۇلتتىق اسكەر اڭعارىپسىڭ،

اسپەتتەپ قازاق پولكىن تولعانىپسىڭ.

الماتى اياق كيىم فابريگىندە

قازاقتى كەمسىتەدى دەپ جازىپسىڭ.

 

قازاقشا «شاحنامانى» قۇپ الىپسىڭ،

كۇيىنە قۇرمانعازى قۋانىپسىڭ.

شارىقتاپ جۇبانوۆىڭ شىققاندا العاش

ۇنىمەن وركەستردىڭ جۇبانىپسىڭ.

 

«ۇلتتىڭ كادرلارىن وسىرەيىك،

قازاقتى قالاعا دا كوشىرەيىك.

ءوندىرىس جۇمىسشىسى قازاقىلانسىن،

سول كەزدە مارتەبەڭ زور، ءباسىڭ بيىك»...

 

ءور كەۋدە وزەك جارىپ وتكىرلەندىڭ،

ۇلت رۋحى ورلەۋىنە ەكپىن بەردىڭ.

جيناعان زاتاەۆيچ مىڭ ءانىمدى

قازاققا سۇيىنشىلەپ بەك گۇلدەدىڭ.

 

شىرقالدى سەندە الاشتىڭ اسىل ءانى،

شالقىتىپ، شەر-مۇڭعا دا باتىرادى.

ءجۇز جىلدىق جىلنامانى پاراقتاساق،

تاريحتىڭ جانە سەندە زاپىرانى.

 

حان كەنە، ءسۇيىنبايلار قارالاندى،

الاشتىڭ ارىستارى جالالاندى.

زۇلماتى وتىز جەتى كەلدى داعى،

اعىزدى اق جۇرەكتەن قارا قاندى.

 

الاڭىن ۇلتشىلداردىڭ تۇگەندەگەن،

تانابىن پاسىقتىقتىڭ تۇرەندەگەن.

قازاقتىڭ تاريحىنا زيانكەس دەپ،

ازات وي ارعىماعىن شىدەرلەگەن.

 

تاپتادى تابانعا ساپ ادىلەتتى،

تۇبىنە قىزىل قىرعىن لاڭى جەتتى.

ەمگە دە ەلدە جاقسى قالدىرمادى،

بەيىمبەت، ساكەن، ءىلياس – ءبارى كەتتى.

 

ءبارى دە تىڭشى، فاشيست، حالىق جاۋى،

بۋرجۋيدىڭ ءبانديتى دەپ دابىرلادى.

قىزىلكوز ءنامارتتاردىڭ كۇنى تۋىپ،

ناقاقتى تىڭدار قۇلاق تابىلمادى.

 

كورەدى تاس قۇدايدىڭ دۇربىسىمەن،

سوعادى دۇلەي زامان گۇرزىسىمەن.

زىمىستان ساياساتتىڭ قۇربانى بوپ،

شاراسىز نەبىر ساڭلاق تىندى ىشىنەن.

 

داتتاۋدىڭ بولدى نەبىر كوكەلەرى،

گازەتتىڭ بەتى ءبارىن كوتەرەدى.

جالالى ماقالالار... تاپ دۇشپانى،

جاپوننىڭ شپيونى...

بەكەر ەدى...

 

قاراسام قاسىرەتتى وتكەنىڭە،

جازىلدى بۇل تاريح تا بەتتەرىڭە.

سارعايعان پاراقتارىڭ كۋادۇر-اۋ،

سەنىڭ دە سانسىز ازاپ شەككەنىڭە.

 

گازەتىم، جۇزىڭە شەر تۇنعانى شىن،

شەرىڭمەن، شەمەنىڭمەن تۇلعالىسىڭ.

ەل مەن جەر تاريحىنان بولىنبەيسىڭ،

ءوزىڭ دە سول زۇلماتتىڭ قۇربانىسىڭ.

 

جامانداپ ءباز بىرەۋلەر بوقتى جەگەن،

سويىلىن ساياساتتىڭ سوقتى دەگەن.

قارالاپ ەل گازەتىن وزدەرىنشە،

قوقىسىن كۇرەسىننىڭ كوپ كۇرەگەن.

 

گازەتىم، ۇگىت ايتىپ، باس قۇرادىڭ،

ارداگەر الاش تەكتى باسشىلارىڭ.

حالقىم دەپ، قازاعىم دەپ سوقتى جۇرەك،

كوڭىلدى قالاي ساعان ءتوس قىلامىن؟

 

زامانا قۇيىنىندا سەندەلدى مە؟

كەكتەنىپ قياناتقا شەرلەندى مە؟

اقيقات بىرەۋ: بارلىق ۋاقىتتاردا،

باس گازەت، بولدىڭ ءوزىڭ ەلمەن بىرگە.

 

كۇيىندىڭ  ناۋبەتتەرگە، كۇڭىرەندىڭ،

وپىندىڭ وكىنىشپەن مۇڭىنا ەلدىڭ.

تاريحتىڭ تاسقا باسقان ايعاقتارىن

الدىنا جايىپ سالدىڭ تىرىلەردىڭ.

 

تانبادىڭ كوتەرۋدەن ەل ەڭسەسىن،

جالعادىڭ ۇلت رۋحىنىڭ ەرەن كوشىن.

جۇباندىڭ جالعىز ساۋلە ۇمىتىنە،

ۇرەيدىڭ جولاتپادىڭ كولەڭكەسىن.

 

گازەتىم، تاعا المايمىن ساعان كىنا،

تازاسىڭ ەل الدىندا، ار الدىندا.

ۋاقىتتىڭ تالابىنان تابىلدىڭ سەن،

جەتكىزدىڭ مۇقتاج-مۇڭدى جوعارعىعا.

 

لاجسىزدىق بولعانى راس، امالسىزدىق،

ول بىراق ەمەس استە تابانسىزدىق.

استارلاپ ايتقان تالاي اقيقاتىڭ

اقىرەت كۇنىندە دە بولار تۇزدىق.

 

قالدى ارتتا تالاي-تالاي ازابستان،

شاقتار دا جان بەرىسىپ، جان الىسقان.

جالعاسىپ ءومىر-تىرلىك  ودان ءارى،

اتاندىڭ «سوتسياليستىك قازاقستان».

 

قايتسە دە جاقسىلىقتى اسىرىپتى،

حالىقتىڭ قاسيەتىنە باس ۇرىپتى.

ايرىقشا اباي اتى ۇلىقتالىپ،

اۋدانى بايعانيننىڭ اشىلىپتى.

جەرىنەن جەزقازعاننىڭ كەن قازىپسىڭ،

ء«ۇستى – ەل، قوينى – قازىنا» دەپ جازىپسىڭ.

ينجەنەر ساتباەۆتىڭ دانالىعىن،

گازەتىم، دەر كەزىندە اڭعارىپسىڭ.

 

كينوسىن «امانكەلدى» حالىق كوردى،

ول داعى بەتتەرىڭدە دارىپتەلدى.

«بىلگەنىڭ انا ءتىلدى قورلىق ەمەس»،

دەپ جانە نامىستىلىق تانىتتى ەندى.

 

سۋسىلداي پاراقتالىپ قايران كۇنىڭ،

باستالدى دۇلەي سوعىس –  مايدان جىرىڭ.

سۇمدىعى مىڭ توعىز ءجۇز قىرىق ءبىردىڭ،

سۇرىنا بايتاق ەلدىڭ قايعى الدىردىڭ.

 

جان پيدا وتان ءۇشىن ولەمىز دەپ،

بۇل باسقا نە تۇسسە دە كورەمىز دەپ.

گازەتىم، نامىس قايراپ سالدىڭ ۇران،

فاشيستىك گەرمانيانى جەڭەمىز دەپ.

 

ەسكە الدىڭ ەرتەدەگى ەل ەرلەرىن،

باتىرىن، ءباحادۇرىن، كەمەڭگەرىن.

قازاقتىڭ جاۋىنگەرلىك داستۇرلەرىن،

يساتاي، ماحامبەت، حان كەنەلەرىن.

 

پاش ەتىپ قيىن شاقتىڭ دۇربەلەڭىن،

بەيىمدەپ بەكىتۋگە ىرگەلەرىن.

جيناتىپ جىلى كيىم اسكەر ءۇشىن،

جاساۋعا جۇمىلدىردىڭ تىل كومەگىن.

 

جەتكىزىپ اتويلاعان ەل مۇراتىن،

جىرلادى ءجۇز جاساعان جامبىل اقىن.

اعىلىپ قارت جىراۋعا مايداننان حات،

باتاسىن باتىرلارىم جار قىلاتىن.

 

سوعىستا باتىر قازاق جارقىلدادى،

ەر بولىپ وسە بەردى ءور تۇلعالى،

حالقىنا سەن ارقىلى حاتىن ارناپ،

باۋىرجان قىراندايىن ساڭقىلدادى.

 

ەرلەگەن ۇلى وتان سوعىسىندا،

بەرمەگەن ەر قازاعىم نامىسىن دا.

تولەگەن توقتاروۆتار، باتىر مالىك

ورلەگەن وت-جالىننىڭ توعىسىندا.

 

حالىقتىڭ ەر ۇلدارى جالىنداعان،

جورىقتا كۇش-قايراتى قابىنداعان.

ۇلى وتان الدىنداعى قاسيەتتى

مىندەتىن ابىرويمەن ورىنداعان.

 

شىڭداردا بولادى عوي قىران ۇياسى،

شىرقايدى بيىكتەرگە شىعار قياسى.

ەرلىگىن قازاعىمنىڭ شارىقتاتتى

ەرجۇرەك پانفيلوۆتىڭ گۆاردياسى.

 

ۇلى وتان سوعىسىنىڭ كۇندەرىندە،

قازاقتىڭ ايەلى دە ەلمەن بىرگە.

«ەرلەرمەن تىزە قوسىپ اتاكادا»،

سالدى اتوي حيۋاز، ءاليا، مانشۇكتەر دە.

 

سامعادى قازاق ءانى قان مايداندا،

«جاس قازاق» بولاشاققا جالعانباي ما؟

بەتىڭدە ءولىم-ءومىر سىرىن تەربەپ،

جاس باۋبەك جالىن اتىپ تولعانباي ما؟

 

گازەتىم، ءبارىن، ءبارىن كورە ءبىلدىڭ،

تولەگەن توقتاروۆتىڭ ەر ءولىمىن،

ابدوللا «گەروي اقىن»... اقتىق ايقاس...

ءبارىن دە جارقىراتىپ بەرە ءبىلدىڭ.

 

داستانىن جازعان دەرەۋ قاسىم اقىن،

حالقىنا پاش ەتۋگە اسىعاتىن.

«مايداننان ەسكەن جاڭا لەپ» قوي دەپ بۇل،

عاباڭنىڭ ماقالاسى باسىلاتىن.

 

جاۋمەنەن جاعالاسىپ جان الىسقان،

جەتۋشى ەڭ جاۋىنگەرگە سەن الىستان.

جىلىتىپ جۇرەكتەرىن سىز وكوپتا،

دەم بەردىڭ، «سوتسياليستىك قازاقستان».

 

اكەلىك قامقورلىقپەن نازارىن ساپ،

تىم اۋىر تيمەسىن دەپ نازالى شاق،

جاۋىنگەر ۇلدارىنا مايدانداعى

جابىلا قازاق حالقى جازادى حات.

 

سوعىستىڭ الماعايىپ الامانىن،

قازاقتىڭ كوزىمەنەن باعالادىڭ.

ماقتانىش بولدى شاكىر جەكسەنباەۆ –

قازاقتان شىققان تۇڭعىش گەنەرالىڭ.

 

لەبىزدىڭ ارناپ ەلگە ەڭ ىستىعىن،

حالىققا حابارلادىڭ جەڭىس كۇنىن.

قازاقتىڭ مەملەكەتتىك گيمنىمەن،

ءۇمىتتىڭ ۇكىلەدىڭ مول ۇشقىنىن.

 

باستالعان بەيبىت ءومىر جاڭا كۇنى،

قۇرىلعان اكادەميا جاڭالىعى.

حان كەنە قازاسىنىڭ ءجۇز جىلدىعى –

ءبارى دە باس گازەتتىڭ تابارىگى.

 

«اباي» ءھام ء«بىرجان-سارا» وپەراسى،

ورەسى وسكەن ەلدىڭ مۋزىكاسى.

جەنپي-دەن قانات قاققان العاش رەت،

ارنالدى قىزدارعا دا ىقىلاسى.

 

اۋەزوۆ ستاليندىك سىيلىق العان،

ماسكەۋدە «...بايان سۇلۋ» ساحنالانعان.

رومانى «كۋرليانديا» – ءابدىجامىل –

وزىڭدە العاش رەت جاريا بولعان.

 

الماتىم كوركەيىپتى بۇرىنعىدان،

اسقاقتاپ امانكەلدى تۇعىرىندا.

جارق ەتە قالدى ءبىر كۇن جالپاق ەلگە

فەلەتونى قىدىربەك ۇلىنىڭ دا.

 

اتتەڭ-اي، سۇم ساياسات لاڭى كەلدى،

جاۋ ىزدەپ سالدى تاعى ابىگەردى.

ۇلتشىل بوپ شىقتى تاعى كەنەسارى،

بايلاندى باتىر ناۋان باعى دا ەندى.

 

بارمايدى بۇقار جىراۋ بولاشاققا،

شورتانباي، دۋلات ءمىندى اعاش اتقا.

ۇلتشىلدىق سارىنىمەن كەرى تارتىپ،

ۋلايدى قازاقتى ولار عاراساتقا.

 

اسپەتتەپ حان كەنەنى جولدان تايعان،

باسبۇزار بەكماحانوۆ شىققان قايدان؟

تۇزەتىپ قاتەلىكتى، قۇتىلايىق،

تەزدەتىپ دوسقوجا مەن نىسانبايدان.

...ورتالىق كوميتەتى وكتەمدەيدى،

ورەسكەل قاتەلىكتەر كەتكەن دەيدى.

باسى ءوزى اكادەميك ساتباەۆ بوپ

ۇلتشىلدىق جىلىمىنا بوككەن دەيدى.

 

الدىندا قازىپ قويعان قۇردىم ءالى،

شاكارىم – قۇر قۇدىقتا شىڭعىرادى.

زيانىن دابىرايتىپ، دابىرالاپ،

زيالىنىڭ ساعىن سولاي سىندىرادى.

 

وداعى جازۋشىنىڭ داتتالىپتى،

قىرىنا مۇقانوۆتى قاتتى الىپتى.

قازاقشىل قاسىم اقىن – حانتالاپاي،

باسىنا يت تەرىسى قاپتالىپتى.

 

بەيسەنباي كەنجەباەۆ بەتىن قالقىپ،

اسىرا دارىپتەلگەن سۇلتانماحمۇت.

جان قالماي قاتەلىككە ۇرىنباعان،

جازعان-اۋ جازعىشتارىم بۇتىپ-شاتىپ.

 

كەزىندە سوعان دابىل قاقپادى دەپ،

وڭكەي ءبىر ۇلتشىلداردى جاقتادى دەپ.

گازەتىم، ءوزىڭدى دە ءوتتى-اۋ تۇيرەپ،

ىشىنە جىمىسقىسىن ساقتادى دەپ.

 

وتارشىل كىل قارانى اققا تاڭباق،

كىم بىراق اتار تاڭدى توقتاتا الماق؟

تۇرلەرىن ۇلتتىق ويىن اسپەتتەدىڭ،

جامبى اتۋ، ساداق تارتۋ، اۋدارىسپاق.

 

بولعاندا از-كەم ۋاقىت تىنىس الۋ،

قازاقشا كۇرەس امبە كۇمىس الۋ.

قىز قۋ... ۇلت سپورتىن ۇلىقتاساڭ،

ول دا ءبىر جىلناماڭنىڭ ۇلى شاعى.

 

تارتىلعان ماگيسترال مويىنتى-شۋ –

كوڭىلدى سۇيىندىرگەن ءبىر ۇلكەن دۋ.

جول تارتتى كورەرمەنگە «جامبىل» كينو،

ىزىنشە «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ»...

 

«ماحاببات داستانى» بوپ شەرتىلىپتى،

سۇيىسكەن عاشىقتاردىڭ سەرتى مىقتى.

تامارا حانۋم ءبيى الماتىدا،

ونەردى ورگە سۇيرەپ سەرپىلىپتى.

 

سەزى جازۋشىلار وداعىنىڭ،

ۇدەسى كومپارتيا تالابىنىڭ.

ابايدىڭ جاڭا تاپقان قولجازباسى –

وركەنى ادەبيەت داراعىنىڭ.

 

تابىلعان قۇرمانعازى قابىرى دە،

دجاۆاحارلال نەرۋ كەلۋى دە،

داستانى زەلينسكي «قازاق» دەگەن

قازاقتىڭ جاقتى شىراق سەنىمىنە.

 

پارتيا جوسپارلاعان ىلگەرىنى،

ويپىرماي، باستالىپتى تىڭ جورىعى.

قاتە دەپ قارسى ايتۋعا قايران بار ما؟

گازەتىم جازىپ جاتتى كۇندە مۇنى.

 

حرۋششەۆ اپەرباقان ەسىرىپتى،

مىڭ-مىڭداپ ەلدى تىڭعا كوشىرىپتى.

بۇزاقى، ماسكۇنەم مەن سوتتالعانى

ارقاعا، اقمولاعا جوسىلىپتى.

 

ميلليون، ميلليارد دەپ ۇرانداعان،

جەم بولدى قۇزعىندارعا قىران دالام.

قاپىلىپ قازاق بايعۇس قۇرساۋىندا،

ماسكەۋدىڭ امىرىنەن شىعا الماعان.

 

دابىلى تىڭ يگەرۋ قاعىلىپتى،

ورىستىق شوۆينيزم قاعىنىپتى.

اي-كۇننىڭ امانىندا ونداپ، جۇزدەپ،

قازاقتىڭ مەكتەپتەرى جابىلىپتى.

 

سۇم زامان كورسەتپەگى كوپ ەكەن-اۋ،

توزعىندار ءتىلىڭ ازسا بەرەكەڭ-اۋ.

وسىنداي وزبىرلىققا قارسى شىققان

راحمانقۇل بەردىباەۆ ەر ەكەن-اۋ!

 

سايراپ تۇر شەجىرەڭدە سونىڭ ءبارى،

حالىقتىڭ نامىس قايراق نار ۇلدارى.

ءنومىرى ون مىڭىنشى ومىرگە كەپ،

تۋىڭا وردەننىڭ دە تاعىلعانى.

 

بايدوسوۆ بالۋانداردان ءۇزدى قارا،

تەاتر ساحناسىندا ء«بىرجان-سارا».

قازاقتا تۇڭعىش بالەتمەيستەر،

داۋرەن ءابيىروۆ جەكە-دارا.

 

الپىستىڭ اسقارىندا اۋەزوۆىڭ،

شولوحوۆ... شالقار كولى... ول ءبىر كەرىم.

ونەر مەن ادەبيەت ون كۇندىگى،

ماسكەۋدە ۇلت رۋحى بوپ جەلبىرەدىڭ.

 

زايساننان سۇيىنشىلەپ ءدۇر جانالىق،

گازەتىم، جەتكىزىپسىڭ نۇرعا مالىپ.

ەلۋ ميلليون جىل بۇرىن التايىمدا

سۇتقورەكتى تىرشىلىك بولعانى انىق.

 

ايدا ءمۇسىلىموۆا ەرلەپ ەدى،

شاحماتتا كىم ەندى وعان تەڭ كەلەدى!؟

نۇرمولدا، جازىلبەكتەي اقساقالدار

اتاندى ەكىنشى رەت ەڭبەك ەرى!

 

ابايدىڭ سۇگىرەتى تابىلىپتى،

شوقانعا ماڭگى شىراق جاعىلىپتى.

لەنيندىك سىيلىق الىپ ۇلى مۇحاڭ،

العاۋسىز اق تىلەكتەر اعىلىپتى.

 

ازەلدەن اتبەگىلىك سالتى مىقتى،

ابسەنتتى بۇكىل الەم تاڭ قىلىپتى.

الماتى، كيەۆ، ماسكەۋ – اۋە جولى

الاشتىڭ اسپانىنان تارتىلىپتى.

 

ءفيلمى «مەنىڭ اتىم قوجا» دەگەن،

تۇلپارداي قاتارىنان وزادى ەكەن.

مولىعىپ سىر انانىڭ سۋىمەنەن،

تەڭىزى شاردارانىڭ تولادى ەكەن.

 

ۋاقيعا تولىپ جاتقان ەلدە كۇندە،

كورىنىس تاپقان گازەت ورنەگىندە.

تۋ تىككەن رەيحستاگقا راقىمجاندى،

نەمىستەر – جازدىڭ – ىزدەپ كەلگەنىن دە.

 

ماقتانىش بولدى مەدەۋ – ءجانناتىمىز،

اشىلسا سپورت سارايى – ول دا تىنىس.

اپارىپ كوكتوبەگە اسپالى جول،

كوركەيدى كۇننەن-كۇنگە الماتىمىز.

 

ىبىراي جاقاەۆقا ءبىر بەت بەردىڭ،

اتاسىن اق كۇرىشتىڭ قۇرمەتتەدىڭ.

ءمۇسىلىم ماگوماەۆ استانادا

ءان سالعان اسقاق ءساتتى سۋرەتتەدىڭ.

 

يە بوپ قازاقستان دەربەس ۇنگە،

«ەكسپو-67» كورمەسىندە،

قازاقتىڭ قولونەرىن جارقىراتىپ،

اشىپتى قازىنالى كومبەسىن دە.

قۇيرىعى قارلىعاشتىڭ ايىر ەكەن،

العاشقى مۋلتفيلم دە دايىن ەكەن.

ساتىلى جايلاۋىندا قانياداي،

اتقانى كەلىنشەكتىڭ ايۋ ەكەن.

 

وسىنداي قىزعىلىقتى حابارلارى،

شوقاننىڭ ەسكەرتكىشى – ەل ارمانى.

حالىقتىڭ ىرىسىنا تولقىنداعان

ەرتىس پەن قاراعاندى كانالدارى.

 

قاستەەۆ قازىنا تەرىپ ەل ىشىنەن،

سۋرەتىن سال ءبىرجاننىڭ كەلىستىرگەن.

ىلە مەن قاپشاعايدان قۋات تاراپ،

جاڭاتاس جاڭا قالا كەنىش بەرگەن.

 

قازمۋ-ءدىڭ الماتىدا قالاشىعى،

قازاقتىڭ تسيرك ءۇيى جاڭا اشىلدى.

كوزايىم كورەرمەنگە كوركەم فيلم،

ەكراندا «قىز جىبەكتىڭ» باعى اشىلدى.

 

مەدەۋدە مۇز ايدىنىن الەم كوردى،

قازاعىم فارابيگە سالەم بەردى.

جيىلدى الماتىدا قۇرىلتايعا،

ازيا، افريكانىڭ قالامگەرى.

 

گازەتىم، سۇيىنشىلەپ ءبارىن جازدىڭ،

سەن داعى ءومىر-زامان كەنىن قازدىڭ.

العانى مۇسىرەپوۆ التىن جۇلدىز،

كوسىلىپ قۇلاگەردەي باۋىر جازدىڭ.

 

عافۋ مەن جۇبان اقىن تولعادى جىر،

قادىر مەن تۇمانبايدىڭ سامعاۋى ءبىر.

نۇرعيسا شالقىتقاندا اققۋ كۇيدى،

الىبەك، ءان-روزالار تاڭدا بۇلبۇل.

 

تۋعان جەر، گ ۇلىڭ بولىپ ەگىلەمىن،

تۋعان ەل، جىرىڭ بولىپ توگىلەمىن.

جار سالعان «سوتسياليستىك قازاقستان»،

ءور سويلەپ، نۇرعا بولەپ توڭىرەگىڭ.

 

ءداۋىرى قوناەۆتىڭ اياقتالعان،

جەلتوقسان زار زامانى تاياپ قالعان.

قيانات، قارا نيەت، استامشىلىق،

ۇلت رۋحى توڭ-تۇرپايى تاياقتالعان.

 

سۋرەتى بۇل كەزدىڭ دە بەتىڭدە تۇر،

قازاعىم قارا جەلدىڭ وتىندە تۇر.

ءتاڭىردىڭ تاڭى قاشان اتادى دەپ،

تۋلاعان تولقىن ارمان ءنوپىر-ءنوپىر.

 

قاسىرەت، قاسيەت تە ءبىر باسىڭدا،

سومدادىڭ سوتسياليزم سۇلباسىن دا.

سوۆەتتىك سيپاتىڭدى ساقتاعانمەن،

حالىقتىڭ بولدىڭ سىرلاس، مۇڭداسى دا.

 

ۇلت قامىن ۇلى مۇددە دەپ تە ءبىلدىڭ،

شىڭدالىپ تالاي سىندا وتكەرىلدىڭ.

وتسە دە مەيلى مىڭ جىل، نە زاماننىڭ،

شىندىعى تىكپەسىندە بەتتەرىڭنىڭ.

 

ال، جەتتى تاۋەلسىزدىك ازات تاڭى،

گازەتىم جىگەرلەنىپ عاجاپتاندى.

قالامىن نۇرعا مالعان جۋرناليستەر

كومدانىپ قىران قۇستاي قاناتتاندى.

 

نامىستىڭ نايزاعايى – شەراعامىز،

الاشتىڭ ابىزىنداي اباعامىز،

ەگەمەن ەل گازەتىن جولعا سالىپ،

ەرەسەن سىپىرىلدى توماعاڭىز.

 

ەگەمەن قازاقستان ەلدىڭ اتى،

قۋاتى تاۋ قۇلاتار سەلدىڭ اتى.

ەجەلدەن اتا قازاق مەكەن قىلعان

ەگەمەن قازاقستان جەردىڭ اتى.

 

كوتەردى كوك بايراعىن قازاق ەلى،

جارقىراپ جايراڭ قاقتى اجارى ەندى.

«ەگەمەن قازاقستان» – ۇلت گازەتى،

اتىڭ دا، زاتىڭ قانداي عاجاپ ەدى!

 

سان عاسىر ارمان ەتكەن اتا-باباڭ،

اڭساعان، اڭسارى ەتكەن، قاتالاعان.

ەلدىگىن قايتا تاپقان قازاعىمنىڭ

تىنىسى كورىندى ءاربىر ماقالادان.

 

مىندەتتەر تۇردى الدىڭدا اسقارالى،

مەرەيى مەملەكەتتىڭ – باس تالابى.

تولعادىڭ ەلدىك، ەرلىك مۇراتتارىن،

شىرقالدى تاۋەلسىزدىك اسقاق ءانى.

 

تويلادىڭ توقسانىڭدى ەلباسىمەن،

سابىرلى مىنەزىڭ بار قانعا سىڭگەن

تۇراقتاپ ەسىل بويى، ەلورداعا،

ۇندەسىپ ۋاقىتىڭا العا اسىپ ەڭ.

 

قازاعىم، ءبورى تەكتى كۇن بالاسى،

جاساي بەر، جاسامپازدىق جىر داناسى.

وردالى وتانىمنىڭ باس گازەتى،

ءجۇز جىلدىق تاريحىمنىڭ جىلناماسى.

 

*  *  *

جانىمدى جاس كەزدەن-اق جەبەپ ەدىڭ،

قول جەتپەس بيىكتەگى ورەم ەدىڭ.

جازىلعان پەشەنەمە تاعدىرىمداي،

جىلداردى پاراقتادىڭ «ەگەمەنىم».

 

ەر مىنەز، ەلدەن ەرەك ەڭسەلىم ەڭ،

ەر جەتىپ، ەركىندەدىم مەن سەنىمەن.

اتلانتتىڭ ارجاعىنان جازدىم سالەم،

استىم دا قۇستاي ۇشىپ ەل شەگىنەن.

 

سەن دەسە قالاي سەلقوس تۇرا الام مەن،

ءوزىڭنىڭ ونەگەڭدى قۇپ الام مەن.

بەتىڭدە سىرلاسقانىم قانداي باقىت،

ازاعام، قاداعاممەن، تۇماعاممەن!

 

قاربالاس، قيىندىق تا بولدى قانشا،

اتىردىق ماقالامەن تاڭدى قانشا.

قازاققا جاقسىلىقتى سۇيىنشىلەپ،

اسىقتىق ءبىر ءۇمىتتى جاندىرعانشا.

 

وزىڭدە كوپ باسىلدى ولەڭ-جىرىم،

كۇمىستەي سىڭعىرلاعان زەرەن كۇنىم.

ءار ءسوزدىڭ، ءار ماعىنا، ءار ۇعىمنىڭ،

ۇيرەتتىڭ زەردەلەۋگە تەرەڭدىگىن.

 

زەينەتتە،

التى قىردان استىم ءارى،

گازەتىم ءجۇز جاساعان جاسسىڭ ءالى.

ەشقاشان سەن زەينەتكە شىعا كورمە،

ەلىمدە ءباسپاسوزدىڭ باس قىرانى!

 

ءوزىڭسىڭ كەمەلىم دە كورەگەنىم،

قانىما قاعيداڭدى شەگەلەدىڭ.

مەنىمەن قوشتاسۋعا قاقىلىسىڭ،

سەنىمەن قوشتاسپايمىن، «ەگەمەنىم»!

 

قورعانبەك امانجول،

حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 21

رۋحانيات • بۇگىن، 10:41

شاعامان باتىر

تاريح • بۇگىن، 07:28

361 ليفت اۋىستىرىلادى

ايماقتار • بۇگىن، 07:18

وڭىردەگى ونەگەلى ءىس

قوعام • بۇگىن، 07:17

ءىرى ەسەپپەن باسىم ءتۇستى

سپورت • بۇگىن، 07:00

«ءتسۋناميدى» سۇلاتىپ سالدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 06:56

استىڭ ءدامىن كەلتىرگەن

ايماقتار • بۇگىن، 06:53

سايرايدى بۇلبۇل...

رۋحانيات • بۇگىن، 06:51

ءىزى ايقىن، ءىسى مىعىم

قوعام • بۇگىن، 06:49

ۇقساس جاڭالىقتار