پىكىرلەر .
Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.
12 قىركۇيەك, 2018
الەۋمەتتىك جەلىدەن «استانا قالاسىنىڭ قاراكوز بالدىرعاندارى قازاقشا سويلەمەيتىنى نەسى؟» دەگەن سىڭايداعى سۇراۋلى سويلەم, قوبالجۋلى پىكىردى كوزىمىز شالىپ ويلانىپ قالدىق, قاپالاندىق.
17 تامىز, 2018
قازاق مەنتاليتەتىنىڭ وزىنە ءتان تاعى ءبىر ەرەكشەلىگىن ايقىنداپ, بەكزات بولمىسىن اجارلاپ امبە ساقتاپ كەلە جاتقان ادەت-عۇرىپتارىنىڭ ءبىرى وتباسىنداعى ۇلكەن بالانى, اسىرەسە ۇلدىڭ تۇڭعىشىن اتا-اجەسىنىڭ باۋىرىنا سالۋ دەر ەدىك. ول اتاسىنىڭ بالاسى بولىپ وسەدى. شالدىڭ بالاسى قۇدايدىڭ ەركەسى, ونى ەشكىم بەتىنەن قاقپايدى.
10 تامىز, 2018
اباي حاكىمنىڭ دانالىعىنا ءجىتى ۇڭىلسەك, الەمدى ەڭ اۋەلى ماحاببات پەن مەيىرىم قۇتقاراتىنىن اڭعارار ەدىك. «الەمدى سۇلۋلىق قۇتقارادى» دەيدى دوستوەۆسكي. وسى سۇلۋلىقتىڭ نەگىزى دە ماحاببات پەن مەيىرىمدە جاتىر. مەيىرباندىق بولماسا جان سۇلۋلىعى جايىندا ايتىپ تا قاجەت ەمەس. ءسويتىپ الەمدى مەيىرىم قۇتقارادى دەسەك, بۇل اراداعى الەمىمىز – ادامزات. ال ادامزاتتى ءتۇرلى بالە-باتىرلاردان, كەسىر-كەساپاتتان, اسىرەسە اۋرۋ-سىرقاۋدان اللادان كەيىنگى باستى قورعاۋشى قۇتقارۋشىلاردىڭ بىرەگەيى مەديتسينا ەكەنى ايان.
24 شىلدە, 2018
جاقىندا جاستىق شاعىندا جارقىلداپ داۋرەن سۇرگەن, مارقۇم اعامىزبەن باقىتتى عۇمىر كەشكەن, قازىر سەكسەننىڭ سەڭگىرىن سايالاعان ءبىر جاقسى اپامىزدىڭ كوڭىلىن سۇراپ, ءحالىن بىلگەنبىز.
11 شىلدە, 2018
انىق قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ الاش بالاسىنىڭ اسىل مۇراتى حاقىندا اقيقي ءسوزىن ءار ۋاقىتتا ايتا وتىرىپ ءبىر عاسىردان استام ءجۇرىپ وتكەن شىرعالاڭ جولى, بۇرالاڭ ءورى, ابىلاي اسپاس اسۋلاردى الىپ اسقاق سويلەگەن بيىك بەلى كوز الدىڭا كەلەدى. سوندا بايقاعانىمىز, قانداي قيىن-قىستاۋ ۋاقىتتاردا دا قازاق ءباسپاسوزىنىڭ قايراتكەرلەرى قالام سەرتىنەن, ەل-جۇرت الدىنداعى ادال سەرتىنەن ەشبىر تايماعانىن كورەمىز.
28 ماۋسىم, 2018
ەل باسىنا كۇن تۋعان قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردىڭ قايسىسىندا بولسىن ەڭ باقىتسىز, ەڭ دارمەنسىز, ەڭ مۇشكىل دە قورعانسىز حالدە بالالار قالادى. وتكەن عاسىردىڭ 30-جىلدارىنىڭ باسىندا قازاقستاندى جايلاعان اشارشىلىق كەزىندە دە سولاي بولدى. قازاق ۇلتىنا جاسالىپ جاتقان قارا قاستاندىق زۇلماتتىڭ ەڭ اۋىر دا ايانىشتى ازابىن بالالار كەشتى.
01 ماۋسىم, 2018
زاتى ادام بالاسىمەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان, كونەرمەس تە كوگەرمەس سەزىمدەردىڭ ءبىرى – قىزعانىش. ادامنىڭ كوزىنە شەل قاپتاتاتىن قارا قىزعانىشتاردان كەكشىلدىك پەن كۇنشىلدىك, باقاستىق پەن باقتالاستىق قوزداپ, نەشە ءتۇرلى قىلمىستار جاسالىپ جاتاتىنى دا ەشكىمگە قۇپيا ەمەس.
23 مامىر, 2018
جىلدا مامىردىڭ سوڭىنداعى ازا تۇتۋ كۇنى جاقىنداعان سايىن مەن قازاقپىن دەگەن ءاربىر ادامنىڭ جۇرەگى قارس ايرىلماۋى, 30-شى جىلدارداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىننىڭ, عالامات اشارشىلىقتىڭ قۇرباندارىن ەسكە الىپ كۇڭىرەنبەۋى مۇمكىن ەمەس دەر ەدىك.
17 مامىر, 2018
«ادامدىقتى ايت, ەرلىكتى ايت, باتىرلىقتى ايت!» دەپ تولعاعان ەكەن جىر الىبى جامبىل. ءيا, باتىرلىق سوناۋ ىقىلىمداعى گومەر زامانىنان بەرى قاستەرلەنىپ كەلە جاتقان ەرلەردىڭ ەرەكشە قاسيەتى. ەل ءۇشىن قىرعىن شايقاستارعا كىرىپ, جاۋدىڭ جاعاسىن جىرتقان باتىرلارىن ارداقتاپ اسقاقتاتۋعا كەلگەندە قازاقتىڭ الدىنا تۇسەر حالىق بار ما ەكەن, ءسىرا؟!
04 مامىر, 2018
قازاقتىڭ جولى ۇلكەن, ءۇش ارىپتەن كەيىپتەلگەن كىشكەنە بويىنا كوپ ماعىنا سىيعىزعان ساليقالى دا سالماقتى سوزدەرىنىڭ ءبىرى – جول. قازاقتىڭ جولى دەسەك, ول حالقىمىزدىڭ ىقىلىم زاماننان بەرگى باستان كەشكەن تاريحىن بىلدىرەدى. سونىمەن بىرگە ۇلتتىق ءجون-جورالعىمىزدى, ادەت-عۇرپىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى دە وسى جول دەگەن سىر-سيپاتى مول سىرباز سوزبەن ادەمى ايشىقتاپ جاتامىز.
30 ءساۋىر, 2018
جەر بەتىندە سوناۋ دا سوناۋ كوز جەتكىسىز, كوڭىل سەنگىسىز نەبىر ىقىلىمداردان بەرى جاساپ كەلە جاتقان زاتى ادام بالاسىنىڭ ەڭ زارلى ماقساتى نە دەسە, ول – ادام بولۋ دەر ەدىك. ءتۇر-سيپاتىڭمەن, تانىڭمەن عانا ەمەس, جانىڭمەن, الپىس ەكى تامىرىڭداعى قانىڭمەن, بۇكىل بولمىس-بىتىمىڭمەن.
20 ءساۋىر, 2018
ادەبيەت پەن ادەپ – ماعىناسى ءارتۇرلى بولعانىمەن, تەگى ءبىر, ءتۇبى ءبىر, تۋىس سوزدەر ەكەنىن بايقاساق كەرەك-ءتى. رۋحي تۇرعىدان جاقىن. «ادەبيەت – اردىڭ ءىسى» دەپ قايتالاۋدان جالىقپاي كەلەمىز. ال ار-وجداننىڭ كورنەكتى تۇسىندا, الدىڭعى شەبىندە ادەپ تۇرادى ەمەس پە. شىنىمەن-اق قازاقتىڭ باس حاكىمى ايتقانداي, «ار ۇيالار ءىس قىلماس اقىل زەرەك». دەمەك ادەپتەن اتتاعان, ار ۇيالار ءىس قىلعان, قاراپايىم كىسىلىك مادەنيەتىنەن قۇرالاقان ادام قانشا دارىندى, تۋمىسىنان تالانتتى بولسا دا, حالىق سۇيگەن ارداقتى اقىن, جامپوز جازۋشى بولىپ تا جارىتپاسى حاق.
13 ءساۋىر, 2018
اباي حاكىمنىڭ ايتۋىندا, ادامنىڭ جۇرەكتەن اياۋلى جەرى جوق. ايرىقشا ءبولىپ ايتقان ادامدىق ءۇش قاسيەتتىڭ ءبىرى دە – جىلى جۇرەك. «راقىمدىلىق, مەيىرباندىلىق, ءارتۇرلى ىستە ادام بالاسىن ءوز باۋىرىم دەپ, وزىنە ويلاعانداي ولارعا دا بولسا يگى ەدى دەمەك, بۇلار – جۇرەك ءىسى» دەيدى. ال عاقليا قارا سوزدەرىنىڭ سوڭىن: «ادامشىلىقتىڭ الدى – ماحاببات, عادەلەت, سەزىم» دەپ تۇجىرىمدايدى. وسىعان وي جۇگىرتىپ پايىمداعاندا دۇنيەنى ۇستاپ تۇرعان ادامدىق اسىل قاسيەتتەردىڭ اسقار شىڭىندا ادىلەت پەن مەيىرىم تۇرماعى لازىم.
05 ءساۋىر, 2018
اتام قازاقتىڭ «الاقان» دەگەن ءبىر تاماشا ءسوزى بار. دۇنيەدەگى ەڭ عاجايىپ مەيىرىم – انالاردىڭ الاقانىندا. ال ەندى الدىڭعى تولقىن اعالاردىڭ ىزگى جۇرەكتى, يگى تىلەكتى قامقور الاقانى شە؟ اعالار الاقانىنىڭ شاراپاتى تيمەگەن, جاقسىلىعىن كورمەگەن جان بۇل ومىردە, ءسىرا, دا جوق بولار.
27 ناۋرىز, 2018
ءتىل مەن ءسوز ونەرى, اقىندىق پەن جازۋشىلىق, حاكىم ابايدىڭ پايىمىنا جۇگىنگەندە, دەرتپەن تەڭ, كوك بۇلتتان اشىلعان, ءتاڭىرىنىڭ بەرگەن ونەرى, تابيعاتتىڭ تارتقان وزگەشە سىيى دەيمىز. بۇل ءبىر قۇدىرەتتىڭ كۇشىمەن دارىعان ەرەكشە قاسيەت. ءتۋابىتتى تالانت يەسىنىڭ جان-جۇرەگى پاك سەزىمدەرگە شۇپىلدەپ, نۇرلى ساۋلەلەرگە شومىلىپ, ىزگىلىكتىڭ قاينارىنداي, جاقسىلىقتىڭ جايلاۋىنداي جادىراتارى بار.
12 ناۋرىز, 2018
گۋميلەۆ انىقتاماسىنا جۇگىنسەك, پاسسيونارلىق – جۇلدىزداردىڭ اسەرىمەن, تابيعات پەن تاريحاتتىڭ قيلى دۇمپۋلەرىمەن قايتالانىپ تۇراتىن زاڭدى قۇبىلىس. پاسسيونارلار بويلارىندا تاسىعان كۇش-قۋاتتى, جۇرەكتەرىندەگى جالىن جىگەردى اينالا توڭىرەگىن, كەلە-كەلە كۇللى قاۋىم-جۇرتىن وزگەرتۋ ورايىنداعى ماقساتتى جۇمىسقا جۇمسايدى. ولاي بولسا, پاسسيونارلاردى قوعامدىق قوزعالىستىڭ نەعۇرلىم بەلسەندى تەگەرشىكتەرى, جاڭاشىلدار, جاسامپازدار دەسەك تە جاراسادى.
16 اقپان, 2018
حالىقناما نەمەسە ءتاتىموۆ مۇراتى
بۇگىنگى قازاق قوعامى دەموگراف ماقاش ءتاتىموۆتىڭ دەرەكتەرىنە ءجيى جۇگىنەدى, بولاشاقتا دا جۇگىنە بەرمەك. ول قازاقتىڭ دەموگرافيا عىلىمىنىڭ نەگىزىن سالىپ قالىپتادى, ادىلەتتى تۇردە ەلىمىزدىڭ باس دەموگرافى اتاندى. حالىقناما پىراعىن ەرتتەپ ءمىنىپ, اقتىق دەمىنە دەيىن تۋعان حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋدەن, ءوزىنىڭ ءومىر بويعى اينىماس اسىل مۇراتىنان جازبادى.
08 اقپان, 2018
ادامزات تاريحىندا ناق جيىرماسىنشى عاسىرداي ءارى ۇلى, ءارى دۇلەي عاسىر سيرەك كەزدەسكەن-اق شىعار. وسىناۋ الاپات عاسىردا دەموگرافيالىق تۇرعىدان العاندا ءدال قازاقتاي شىعىن كورگەن حالىق جوق ەكەندىگىن جانى جانناتتا بولعىر باس دەموگراف-عالىمىمىز ماقاش ءتاتىموۆ اعامىز دا اركەز ىزەرلەپ ايتىپ وتىرۋشى ەدى. حالقىمىزدىڭ سانى عانا ەسەلەپ كەمىپ قويعان جوق, ساپاسى دا قۇلدىرادى. اسىرەسە 1937-38 جىلداردىڭ سۇرگىنى قازاقتىڭ اقىل-ويىنا, زيالىسىنا كەلگەن عالامات زاۋال بولدى.
26 قاڭتار, 2018
