ءيا, مەديتسينا. ابۋعالي يبن سينانىڭ مەدەتى. اۆيتسەننانىڭ شاراپاتى. وسىناۋ مەديتسينا ىقىلىم زامانداردان بەرى مەيىرىمگە, ىزگىلىككە, جاناشىرلىققا نەگىزدەلگەن. ادامعا دەگەن العاۋسىز قامقورشىلدىق, رياسىز جاناشىرلىق بولماعان جەردە گيپپوكرات انتىمەن اسقاقتاتىلعان, شىن مانىسىندەگى تولىققاندى, مەرەيلى مەديتسينا دا بولادى دەپ ايتا الماس ەدىك. سونىمەن ءبىزدىڭ دە, جالپى جۇرتتىڭ دا پايىمىندا مەديتسينا مەن مەيىرىم ەگىز ۇعىم سانالسا, مۇنىڭ ءوزى ءومىردىڭ وزىنەن تۋىنداپ جاتقان شىنايى اقيقات ەكەنى دە ەشبىر ءشۇباسىز. «مەدسەسترانى» مەيىربيكە دەپ كەتكەنىمىز دە سودان-اۋ.
سوناۋ بالا كەزىمىزدەن دارىگەر بەينەسى قيالىمىزدا, كوز الدىمىزدا اق جەلەڭدى ابزال جان, ادام جانىنىڭ اراشاشىسى بولىپ ەلەستەيتىن. قازىر دە سولاي. ءوز ماماندىعىنا ىنتى-شىنتىمەن بەرىلگەن, انتىنا ادالدىقپەن العىس ارقالاعان, حالىققا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن, ءوزىمىز تانيتىن نەمەسە سىرتتاي ەسىمىنە قانىق تاماشا دارىگەرلەردى ونداپ, جۇزدەپ كەلتىرۋگە بولادى. جىلما-جىل تۋىپ جاتقان دارىگەرلەر تۋرالى اندەردە وسىناۋ جانداردان تارالاتىن شۋاق, جاقسىلىق شاراپاتى, ءومىر نۇرى اسقاقتاتا ايتىلادى, شالقىتا شىرقالادى.
جالپى, مەديتسينا مەنىڭ تاقىرىبىم ەمەس. بىراق سوڭعى جىلدارى ءبىزدىڭ قادىرمەندى مەديتسينامىزدا ەجەلدەن بار مەيىرىمىنىڭ جۇزىنە مۇڭ ۇيالاعانىن اڭعارماي, ايتپاي تۇرا المادىق. ايتتى-ايتپادى, قازىردە مەديتسينامىزدىڭ قاباعى قاتقىل. جۇزىنەن الدەبىر كىربىڭ بايقالادى. ناۋقاستاردى بۇرىنعىداي اشىق-جارقىن قارسى الا بەرمەيدى. باياعى وپتيميزم ءىزى-قايىم جوعالعان سىڭايلى. وتاندىق مەديتسيناعا وكپەلى ناۋقاستار دا جەتىپ ارتىلادى. تۇتاس سالاعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرىنە بىردەي توپىراق شاشۋعا بولماس. ايتكەنمەن, ءبىر قارىن مايدى ءبىر قۇمالاق شىرىتەتىن كەلەڭسىز جاعدايلار ءار تۇستان قىلت ەتىپ جيىرەك كورىنىپ قالاتىنى وكىنىشتى. بۇعان الماتىداعى مەنينگيت اۋرۋىنىڭ بۇرق ەتكەن كەزىندەگى ىرعالىپ-جىرعالۋشىلىق, وسىعان بايلانىستى جوعارى دەڭگەيدەگى سىن پىكىرلەر دە ايعاق بولعانداي.
ال ەندى تۇرمىس-تىرشىلىكتىڭ ايناسى دەرلىك الەۋمەتتىك جەلىدەگى كەيبىر پىكىرلەرگە قۇلاق تۇرەلىك. ءبىر قۇرمەتتى دارىگەر ازامات جازادى: «رەسپۋبليكا بويىنشا 1500-دەن استام دارىگەر جەتىسپەيدى. ويتكەنى 8 جىل وقىپ ديپلوممەن جۇمىسقا تۇرعانداعى تاباتىن ايلىعى – 50000 تەڭگە. مەنىڭ دارىگەرلىك ستاجىم 37 جىل. ءبىرىنشى مەرزىمسىز كاتەگوريام بار, ستاجىم بار, سونداعى ايلىق ستاۆكام – 102400 تەڭگە. قولىما تازا تيەتىن 80 مىڭ تەڭگەگە قالاي كۇن كورۋگە بولادى؟ سوسىن دەجۋرستۆو الاسىڭ, پودرابوتكا الاسىڭ – ولمەستىڭ قامىن جاسايسىڭ... وسىدان ەكى جىل بۇرىن بالا ءولىمى بولدى. بىزدەگى جاس دارىگەردى سوتتادى. شەشەسى ون ميلليون تەڭگە سۇراعان. ونداي اقشا قايدا؟ بالا وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىندا قايتىس بولسا دا, ونداعىلاردىڭ كىناسى بولسا دا, «بىزگە ۋاقىتىندا جىبەرمەدى» دەپ جاس دارىگەر كەلىنشەكتى ايىپتى قىلدى. ەشقايسىسىمىز اراشا تۇسە المادىق. الدا-جالدا قىزمەتتىك كيكىلجىڭ تۋا قالسا دارىگەردى قورعاپ الاتىن ساۋاتتى ادۆوكات تا جوق. مەملەكەتتىك سالاداعى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى بىتپەيتىن ءبىر رەفورمالاردىڭ استىندا قالىپ, بيۋروكراتيالىق قاعازباستىلىقتان باس كوتەرە المايدى. اۋرۋعا – 5 مينۋت, قاعازعا 45 مينۋت...».
مىنە, وسى ارادا توقتاي قالايىق. بۇدان ۇعاتىنىمىز ەڭبەگى ادال دارىگەرلەردى جامان اتقا قالدىرىپ, وتاندىق مەديتسينانى وسى مەديتسينا سالاسىنىڭ ءوز شەنەۋنىكتەرى قۇرتىپ, قۇلدىراتىپ جاتىر ەكەن عوي. وسى ارادا وتكەن جىلعى «كرۋتيتە بولنىح!» دەيتىن الماتىلىق اۋرۋحانا باسشىسىنىڭ ايگىلى ءسوزىن تاعى كۇيىنە ەسكە الامىز. «اقشا بەرمەسەڭ ولسەڭ ءومىرىم قاپ دەيتىن تاس جۇرەك دارىگەرلەر وسىنداي توپىراقتان جارالماعاندا قايتپەك؟ وسىنداي جانى اشىماس-باسى اۋىرماستاردان زارداپ شەككەندەر اندا بار-مىندا بارمەن يت قىلىپ جۇگىرتەتىندەردىڭ دە, پارا بەرسە مەيىرلەنىپ, قولىن مايلاماسا كەجىرلەنەتىندەردىڭ دە نەشە سان مىسالىن كەلتىرەدى. جوعارىداعى قۇرمەتتى ءھام ادال دارىگەرىمىز وسىلاردى وقىپ كوزى جەتكەن سوڭ جاعاسىن ۇستاپ: «بارلىق پىكىرلەردى وقىپ, ءبىزدىڭ اۋرۋحاناعا جەتپەيدى ەكەن عوي دەگەن وي ءتۇيدىم. ۇيات, كىسىلىك دەگەن ۇعىمداردىڭ ارحايزمگە اينالىپ, اقشا ءۇشىن اكەسىن ساتىپ جىبەرەتىن كەر زاماندى تۋدىرۋعا دۇنيەگە اشكوز كەي دارىگەرلەردىڭ دە ۇلەس قوساتىنى وكىنىشتى, ارينە» دەپ قىنجىلادى ءارى وتاندىق مەديتسينادا وسىنىڭ سالدارىنان مەيىرىم ازايىپ بارا جاتقاندىعىن مويىندايدى.
ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ بارلىق جاقسى جاقتارىنا, تولىپ جاتقان جاڭاشىل جەتىستىكتەرىنە كوزجۇمباي جاساپ بوسقا قارالاپ, جازىقسىز جالالاپ, «كورمەس تۇيەنى دە كورمەستىڭ» كەبىنە كيۋدەن اۋلاقپىز. دەگەنمەن دە كاسىبي بىلىكسىزدىككە, ناۋقاستى ەمدەۋدەگى ق ۇلىقسىزدىققا جول اشاتىن, مەديتسينا مەن مەيىرىم دەگەن قاسيەتتى ەگىز ۇعىمنىڭ اجىراۋىنا اپارىپ, مەديتسينا مەكەمەلەرى مەن دارىگەرلەردى ەل كوزىنە سۇيكىمسىز ەتىپ كورسەتەتىن كەسەلدەردى ءتۇپ تامىرىمەن قىرقىپ قۇرتاتىن مەزگىل جەتتى دەپ ويلايمىز.
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان»
