قوعام • 06 قاراشا، 2019

قالامگەر ۋاقىتىنىڭ قۇنى

76 رەتكورسەتىلدى

ۋاقىت &ndash؛ ءار ادام ءۇشىن ءارتۇرلى وتەدى عوي. قالامگەر ۋاقىتى &ndash؛ قات-قابات، قاربالاسقان، داۋىرلەر مەن زامانداردى ساپىرىلىستىرا، ارالاستىرا، كەيدە تاريحي شەگىنىس جاساپ، كەيدە الداعى عاسىرلارعا وي كۇشىمەن قارعىپ ءوتىپ جەتەتىن قۇبىلىس سەكىلدى كورىنەدى. سول الاسۇرعان ۋاقىتپەن ارپالىسا جازعان قالامىنىڭ ىزىنە كۇللى دۇنيە ىلەسە كوشىپ جۇرگەندەي سەزىلەدى. سول قالام ءبىر ساتكە توقتاپ قالسا، بۇكىل الەم توقتاپ قالعانداي اسەر قالدىرادى. ال ماڭگىلىككە توقتاسا شە؟ توقتاعان قالام &ndash؛ ۇزىلگەن دەمنەن دە اۋىر.

جازۋشى قاليحان ىسقاقتىڭ ؛ مىنا ءبىر ەستەلىگىن وقىپ وتىرىپ، وزەكتى ؛ وكىنىش وتى شارپىپ ءوتتى: «؛قولىمدا «؛قۇلاننىڭ اجالى»؛ قالدى. ەكىنشى ءبولىمىن قازاقشالاپ، ءۇشىنشى ءبولىمىن قىسقا قايىرۋىما تۋرا كەلدى. اقاننىڭ ويىن تابا الدىم با، تابا المادىم با، بىلمەيمىن&hellip؛ امال جوق. اقاننىڭ ءوزى بولسا، باسقاداي اياقتار ما ەدى؟ وتىز ءتورت جاسىندا اقان دۇنيەدەن ءوتتى&hellip؛»؛. اقان نۇرمانوۆتىڭ «؛قۇلاننىڭ اجالى»؛ اياقسىز قالعان جوق، ونى دوسى، زامانداسى اياقتادى. نۇكتەسىن قويدى. ءبىراق اۆتوردىڭ كوركەمدىك شەشىمى قانداي بولار ەدى؟ ول جۇمباق كۇيىندە قالدى.

ال قازاق پروزاسىنىڭ تەڭدەسسىز رو­؛مان­؛تيگى ورالحان بوكەيدىڭ «؛الدانعان ۇرپاق»؛ تريلوگياسى تەرىلمەگەن كۇيىندە تارتپاسىندا قالىپتى. ءۇندىستان ساپارىنان ورالسا، مۇمكىن، اياقتالار ما ەدى؟! كىم ءبىلسىن؟ ول تۇگىلى بەينەسى كوزىمىزدەن، داۋى­؛سى قۇلاعىمىزدان كەتىپ ۇلگەرمەگەن راقىمجان وتارباەۆتىڭ ىشىندە نە كەتكەنىن دە بىلە بەرمەيمىز عوي. ساۋلە جەڭگەمىزدىڭ ءبىر سۇحباتىنان كوزىم شالىپ، كوڭىلگە تۇيگەنىم &ndash؛ جازۋشىنىڭ بەرگەنىنەن بەرىپ ۇلگەرمەگەنىنىڭ كوپتىگى. جازۋ ۇستەلىنىڭ ۇستىندە شاشىلىپ قالعان «؛قىز دانايدىڭ قىرعىنى»؛ مەن «؛بوسقىندار»؛ رومانى، ويىندا كەتكەن ون بولەك ءسوز، سان تاراۋ وي دا نۇكتەسىز. اتاتۇرىك حاقىندا، وسپان باتىر جايىندا جازسام دەگەنى جانە «؛التىن ادامنىڭ ويانۋى»؛ شىعارماسى دا جوسپار كۇيىندە قالىپتى. وسى تۇستا ادەبيەتىمىزدەگى الىپتاردىڭ اقىرعى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى، ابىز ءابىش كەكىلبايۇلىنىڭ «؛مىڭ بەتتىك رومانى اياقسىز قالدى»؛ دەگەندى ەستىگەندە، دەگبىرىمىز قاشقانى راس. كورگىمىز، بىلگىمىز كەلگەنى راس. وسىعان كلارا اپامىزدىڭ ءسوزى ساۋلە ءتۇسىردى: ول باستالدى، ءبىراق جازىلمادى، &ndash؛ دەيدى.

ال كەشەگى قىزىل جاعالى زاماننىڭ قۇربانى بولعان ارىستاردىڭ ىشىندە كەتكەن ارمان ازاسى، سۇرىلمەگەن ءومىردىڭ، جازىل­؛ماعان شىعارمانىڭ سالعان داۋىسى جىلداردى كوكتەي ءوتىپ، ءالى جاڭعىرىپ تۇر. سول جاڭعىرىق باس قاڭعىرتادى، جان اۋىرتادى. ۇرلانعان، جىرتىلعان، ورتەلگەنى قانشا؟ بەيىمبەت ءمايليننىڭ «؛قىزىل جالاۋى»؛، «؛قوڭسىلارى»؛ مەن ساكەن سەيفۋلليننىڭ ء«؛بىزدىڭ تۇرمىس»؛ روماندارى دا اياقسىز قالدى. جيىرما جەتى جىل عانا عۇمىر كەشكەن سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ تا ءوزىنىڭ ءپالسافالىق رومانىن بىتىرە الماي كەتتى. «؛كىم جازىقتىنىڭ»؛ سوڭى قالاي اياقتالۋى مۇمكىن ەدى؟ جاس ويشىلدىڭ ريتوريكالىق سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرىلمەيتىنى سەكىلدى، بۇل دا جاۋاپسىز. كوكىرەك اۋرۋىنان كوز جۇمدى. ساتتار ەرۋباەۆتىڭ «؛مەنىڭ قۇرداستارىم»؛ رومانى دا اياقتالعان جوق. جيىرما ءۇش جىل ءومىر ءسۇردى.

وتكەندە الماتى قالاسىنىڭ مۇراعاتىنان مالىك ءعابدۋليننىڭ اياقتالماي قالعان «؛البىرت»؛ اتتى رومانىنىڭ قولجازباسى تابىلدى. عىلىمي قىزمەتكەر اسىلبەك باي­؛تاناۇلى ءبىرىنشى ءبولىمىنىڭ كولەمى ەكى باسپاتاباق بولاتىنىن ايتادى. جالپى، جوسپارلانعان رومان بەس بولىمنەن تۇرادى ەكەن: «؛البىرت»؛، «؛ايقاس»؛، «؛اسقاق»؛، «؛ادۋىن»؛، «؛اتوي»؛. وسى ءبىر بيوگرافيالىق رو­؛­؛مان ءعابدۋل­؛لينىڭ ءوز قولىمەن جازىلعان ءومىر داس­؛تانى، عۇمىرناماسى بولعانداي-اق ەكەن. سوعىس كورگەن جۇرەكتىڭ سىرى قانداي، مۇڭى قانداي ەكەنىن اڭعارتار روماننىڭ اتى بار دا، ءوزى جوق. باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ دا «؛كۋرليانديا مايدانى»؛ اتتى دەرەكتى رومانى ءۇتىر قويىلعان تۇسىندا ءۇزىلدى عوي. روماننىڭ باس كەيىپكەرى &ndash؛ بەكبولات، باتىردىڭ ءوزى. وسى رەتتە اۋەزوۆتىڭ «؛وسكەن ءوڭىرى»؛، مۇقانوۆتىڭ «؛اققان جۇلدىزى»؛ دا تولىق اياقتالماي قالعانىن ايتا وتكەن ءلازىم. جالپى، قازاق ادەبيەتىندە مۇنداي مىسالدار از ەمەس. ايتپاعىمىز نە؟

ايتپاعىمىز دا وسى، قالامگەر ۋاقىتىنىڭ قۇنى ءوزى ءۇشىن عانا ەمەس، حالقى ءۇشىن، ادەبيەت ءۇشىن تىم قىمباتقا تۇسەتىنى. وكىنىش بولىپ قالاتىنى. ايتپەسە، ۋاقىت ءوتىپ جاتىر عوي...

سوڭعى جاڭالىقتار

پاراساتتىلىق – باستى نازاردا

ايماقتار • بۇگىن، 06:30

حات قورجىن (14.11.2019)

ادەبيەت • بۇگىن، 06:28

كۇرىش سۇرىپتارى سۇيىلىپ بارادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:24

سيپاتى بولەك كۋالىك

قوعام • بۇگىن، 06:14

التىن ادام افينادا

قازاقستان • كەشە

جاستار جارادى

سپورت • كەشە

جەرلەستەرىمىز جوعارىلادى

كاسىپقوي بوكس • كەشە

فرونت-كەڭسە اشىلدى

ايماقتار • كەشە

اناعا تاعزىم ەتىڭدەر!

رۋحانيات • كەشە

ون ايداعى ورنىقتى دامۋ

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار