پىكىرلەر
پاتەر پروبلەماسىن كىم شەشەدى؟..
قالالىق تۇرعىندار كۇندەلىكتى ءومىردە مىناداي جاعدايدى باستان ءوتكەرىپ ءجۇر: ىستىق سۋدىڭ شۇمەگىن بۇراساڭىز, الدىمەن ءبىر-ەكى ليتر سالقىن سۋ, سودان سوڭ بارىپ ىستىق سۋ اعادى... بوسقا اققان ەسىل تىرشىلىك ءنارىنىڭ قۇنىن ىستىق سۋدىڭ باعاسى بويىنشا شىتىرلاتىپ تۇرىپ قالتاڭىزدان تولەيسىز. كۇنىنە ءبىر پاتەردىڭ وزىنەن جۇزدەگەن ليتر سۋ وسىلايشا ءراسۋا بولىپ جاتقان جوق پا؟ وبال-اي.
16 مامىر, 2017
الەمدىك قوعامداستىق: ورىن مەن بەدەل
الەمدىك قوعامداستىق ابستراكتىلى ۇعىم ەمەس, ونىڭ كوشباسشىسى – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى. بۇۇ اياسىندا مەملەكەتتەر مەن حالىقتار جاھاندىق ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشۋ ماقساتىندا الەمدىك قوعامداستىق قۇرىپ وتىر. «الەمدىك قوعامداستىق» ۇعىمىن العاش رەت رەسمي تۇردە 1969 جىلى بۇۇ باس اسساملەياسىندا سويلەگەن سوزىندە اقش پرەزيدەنتى ريچارد نيكسون قولدانعان. ول: «بۇكىل تاريحي عۇمىرىمىزدا ءبىز ءبىرىنشى رەت الەمدىك قوعامداستىق بولىپ وتىرمىز», – دەپ كورسەتكەن ەدى.
16 مامىر, 2017
قازاق كينوسى, ەڭ الدىمەن, قازاقتىڭ وزىنە كەرەك. ال ەندى قازاققا قانداي كينو كەرەك؟
15 مامىر, 2017
سوڭعى كەزدەرى كىتاپ دۇكەندەرىنىڭ سورەلەرىنەن «ينتەللەكتۋالدى بەستسەللەر» دەگەن سەريامەن شىعاتىن كىتاپتاردى كورىپ ءجۇرمىن. ناقتى انىقتاماسى بولماسا دا, ينتەرنەت الەمى بۇل سەرياعا وزىنشە انىقتاما بەرۋگە تىرىسادى, ياعني بۇل سەرياداعى كىتاپتار ەرمەك, كوڭىل كوتەرۋ ءۇشىن وقىلاتىن شىعارمالار ەمەس, ويلاندىراتىن, پىكىرتالاس تۋدىراتىن شىعارمالار ءتۇرى.
15 مامىر, 2017
جوبا جاھاندىق ىقپالداستىققا جاڭا سەرپىن قوسا ما؟
ەندى ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن قىتاي استاناسىندا «بەلدەۋ جانە جول» اتتى ەكونوميكالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىن تالقىلاۋعا ارنالعان فورۋم وتەدى. بەيجىڭدەگى ايتۋلى شارا جۇمىسىنا 100-گە تارتا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋى جوسپارلانۋدا.
12 مامىر, 2017
ءتورتىنشى كەزەڭ – مۇمكىندىكتەر ماۋسىمى
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 3-4 مامىرىندا قازاقستان تاعى دا الەمدىك ساياساتتىڭ ورتالىعىنا اينالدى. استانادا سيريا داعدارىسىن رەتتەۋ بويىنشا كەلىسسوزدىڭ ءتورتىنشى كەزەڭى ءوتتى. كەلىسسوزدىڭ ناتيجەسىندە رەسەي, تۇركيا جانە يران سيرياداعى دەەسكالاتسيا ايماعى تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. مەموراندۋمدا جانجالداسۋشى تاراپتاردىڭ اراسىندا تىكەلەي اسكەري قاقتىعىستى بولدىرماۋدىڭ شارتتارى كورسەتىلگەن ەدى. بىزگە ءمالىم بولعانداي, اتالعان مەموراندۋمدى قولداۋ ءۇشىن رەسەي قاراردىڭ جوباسىن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ۇسىندى.
12 مامىر, 2017
حالىقتى كاتەگوريالارعا ءبولىپ, جىكتەپ تالداعاندا, ونىڭ نەگىزگى ءبولىگى قاراپايىم حالىق ەكەندىگىن كورەمىز. بۇل – كەز كەلگەن ۇلتتىڭ كەم دەگەندە 80 پايىزىن قۇرايتىن ەڭ باسىم بولىگى. عىلىمي تىلمەن ونى «ماسسا» دەپ اتاسا, قازاق باسپاسوزىندە «كوپشىلىك, بۇقارا» دەگەن سوزدەرمەن «ءتارجىمالاپ» ءجۇرمىز.
11 مامىر, 2017
بولاشاقتىڭ ماماندىعى: ول قانداي؟
ءبىز ءبىلىم مەن ينتەللەكت ۇستەمدىك قۇرعان ءححى عاسىرعا اياق باسىپ وتىرمىز. وسكەلەڭ ۇرپاقتى ساپالى بىلىمگە باۋلۋىمىز قاجەت. ءبىلىمنىڭ دە بارلىق ءتۇرى قولجەتىمدى. بىراق ءبىز بالالارىمىزدى قالاي وقىتۋ كەرەك ەكەنىن, بولاشاقتا قينالماي ورنىن تاباتىن قانداي ماماندىققا باۋلۋ كەرەك ەكەنىن بىلەمىز بە؟
11 مامىر, 2017
1992 جىلدىڭ مامىر ايى ەدى. ءبىر شارۋامەن وسكەمەن قالاسىنا بارىپ, سونداعى «وسكەمەن» قوناقۇيىنە تابان تىرەدىك. كەشتەتىپ دالاعا شىقساق, قوناقۇيدىڭ ماڭايى تولعان ساقشى-قوسشىلار. «نە بولدى؟» دەسەك, ءبىز جاتقان مارتەبەلى قوناقۇيگە تۇركيادان اسا قادىرلى مەيمان كەلىپ ءتۇسىپتى. مىنا شاپقىن سول ادامنىڭ «قامى» كورىنەدى.
10 مامىر, 2017
قۇرىش قالقان – اعا ۇرپاق اماناتى
داڭقى قولباسشى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ سوعىستان كەيىنگى ءبىر كەزەڭدە قازاق كەڭەستىك سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري كوميسسارياتىن باسقارۋعا ق ۇلىقتى بولعانىن عالىمدارىمىز, اسىرەسە, تاريحشىلارىمىز ايتىپ تا, جازىپ تا ءجۇر. كەڭەستىك اتتى اسكەردىڭ – كاۆالەريانىڭ ۇزدىگى باۋكەڭ ناعىز قىزىل ارميانىڭ تاڭعاجايىپ قولباسشىلارىنىڭ ءبىرى – جاۋىنگەرلىك «قىزىل تۋ» وردەنىنىڭ ەڭ ءبىرىنشى يەگەرى (1918 ج.), كەڭەس وداعىنىڭ مارشالى (1935 ج.) ۆاسيلي بليۋحەردىڭ سىنىنان وتكەنى بەلگىلى.
10 مامىر, 2017
جارىقتىق سابەڭنىڭ – ءسابيت مۇقانوۆتىڭ «بوتاگوز» رومانىنىڭ اياقتالار تۇسىندا كوكشەنىڭ كەۋدەسىندە تۇرىپ قازاق دالاسىنىڭ ۇلى تاۋلارىن جىپكە ءتىزىپ شىعاتىنى اسىرەسە كونەكوز, تۇرىك قۇلاقتاردىڭ ەسىندە بولار. ەل مەن جەردىڭ قاسيەت-كيەسىن ءبىر اۋىز ءسوزبەن تۇگەندەگەندەي سول عيبراتتى جولداردى تاعى ءبىر كوكەيدە توقىپ, كوڭىلدە ورنەكتەۋدىڭ تاريحي ءساتى ەندى ءتۇسكەندەي.
05 مامىر, 2017
جەمقورلىقپەن كۇرەس ادالدىقتى دارىپتەۋدەن باستالادى
فيزيكا مەن استرونوميا عىلىمدارىندا «قارا قۇردىم» دەگەن ءتۇسىنىك بار. جەردەن پالەنباي ميلليون جارىق جىلىنداي قاشىقتىقتا ورنالاسقان, كوپتەگەن الىپ پلانەتالار ەركىن سىيىپ كەتە الاتىنداي كەڭىستىكتى قامتيتىن, اينالاسىنداعىلاردىڭ ءبارىن جالماپ جۇتىپ الاتىن ءبىر عاجاپ دۇنيە. ونىڭ ماڭايىنا جاقىنداعاندا, جارىق جىلدامدىعىنىڭ ءوزى باياۋلاپ, ۋاقىت توقتاپ قالادى دەسەدى. وسى «قارا قۇردىمنىڭ» بار ەكەندىگىنە نەمەسە جوق ەكەندىگىنە ءالى كۇنگە دەيىن عالىمدار تالاس قىلىپ جاتادى.
05 مامىر, 2017
كوكىرەگى وياۋ كورەرمەن تۇشىمدى تەلەحابار كورگىسى كەلەدى
ەل-جۇرتتىڭ اراسىندا ءجيى بولامىز. اڭگىمەلەرى مەن وكپە-نازدارىنا قۇلاق تۇرەسىڭ. ولاردىڭ وي-پىكىرلەرىمەن مىندەتتى تۇردە ساناسۋ كەرەك. «قازىر جۇرت, اسىرەسە جاستار وتاندىق تەلەارنالاردىڭ حابارلارىن كورە بەرمەيدى. ويتكەنى, ولاردى قىزىقتىراتىنداي, تارتاتىنداي حابارلار جوق. ۇلتتىق يدەولوگياعا تەلەارنالار لايىقتى نازار اۋدارىپ وتىرعان جوق. تاعىلىمدىق, تاربيەلىك ءمانى جوق حابارلار وتە كوپ. سوندا مۇنى ەشكىم قاداعالاماي ما؟». مۇنداي سىن-ءپىكىرلەر نەگىزسىز ەمەس.
04 مامىر, 2017
سىرتقى جانە ىشكى ساياسات ونەگەسى
بۇگىندە قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ الەمدەگى ماڭىزدى ماسەلە. شىنىندا دا, الەمدەگى قازىرگى احۋال كوپتەگەن حالىقارالىق ماسەلەلەردىڭ شيەلەنىسۋى, تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىككە جاڭا قاتەرلەردىڭ پايدا بولۋىمەن سيپاتتالادى. مۇنداي جاعدايلاردى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەتتەر ءوزارا بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدار جۇرگىزۋى قاجەت.
04 مامىر, 2017
مەن بەتپاقدالا سارىارقاعا ۇلاسقان وڭىردە, جاڭاارقا اۋدانىنىڭ ايشىراق دەگەن جەرىندە تۋىپ-ءوستىم. بالا كەزىمىزدە ءساۋىر ورتالاعاندا شۋدان كوشكەن قالىڭ كيىك بەتپاقتى كەسىپ ءوتىپ, تاسقورالى, ايداھارلى, وعىزتاۋ, ساڭعىرۋ, قابانتاۋ اتالاتىن دالا تاۋلارى قاراۋىلداعان ۇلان جازىققا قۇيىلاتىن.
03 مامىر, 2017
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا عىلىمدى دامىتۋدىڭ سارا جولى تاعى دا ناقتى كورسەتىلدى. ياعني, ەكونوميكانىڭ وركەندەۋى ءۇشىن ونىڭ عىلىمي نەگىزدەمەسى بولۋى كەرەكتىگى باسا ايتىلدى. وسى ورايدا, ءوز تاراپىمىزدان التى ۇسىنىس ايتىپ كورسەك...
03 مامىر, 2017
پەرزەنت تۋعان توپىراعىندا تۇلەيدى
قۇدىرەتى كۇشتى تىلسىمنىڭ بەيمالىم سىرى كوپ-اق. قۇداي-اۋ, ادام بالاسى ءۇشىن تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەن اسقان ىستىق سەزىم بولا ما, ءتايىرى؟ «كوك تورعىنداي كوكتەمدە, ساعىم قۋعان اۋىلىڭنان» قىمبات دۇنيەدە نە بار, شىركىن؟
02 مامىر, 2017
كۇيزەلىس – كۇي كەتىرەتىن دەرت
«اش بالا توق بالامەن وينامايدى, توق بالا اش بولام دەپ ويلامايدى», دەيدى حالىق ءتامسىلى. الايدا, بۇل جەردە ءبىز ءسىز ويلاعانداي اشتىق تۋرالى ايتقالى وتىرعان جوقپىز. اڭگىمە باسقا. اڭگىمە وسى ناقىلدىڭ ماعىناسىندا.
02 مامىر, 2017
ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن الەمدىك دەڭگەيدەگى ايتۋلى شارالاردىڭ ءبىرى – ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ دە جالاۋى جەلبىرەمەك. ياعني, باس قالا ەل ايناسى بولسا, جول-كولىك ينفراقۇرىلىمى ونىڭ بەدەلىن ارتتىراتىن برەندى بولىپ تابىلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلوردانى ودان ءارى وركەندەتۋ ماسەلەسىندە قالانىڭ بازالىق ينفراقۇرىلىمىن, ونىڭ ىشىندە قالا جولدارى مەن جول ايرىقتارىن بارىنشا دامىتۋعا ۇنەمى باسىمدىق بەرىپ كەلە جاتقاندىعى دا سوندىقتان.
28 ءساۋىر, 2017
«قازىر ەلىمىزدەگى دونور جەتىسپەۋشىلىگى وتە وتكىر ماسەلە. بۇگىندە الماستىرىلعان ورگاننىڭ 90 پايىزى ءتىرى دونورلاردان الىنادى. ەگەر بۇلاي كەتە بەرسە, ەندى ءبىر 20 جىلدا ءبىر ءبۇيرەكتى ۇلت اتانۋ قاۋپى بارلىعىن جاسىرۋعا بولمايدى. ودان شىعۋدىڭ جولى قانداي؟
28 ءساۋىر, 2017