پىكىرلەر
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاقىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جارىق كورگەن «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» اتتى ماقالاسىندا: «ارعىدا ساق, عۇن بابالارىمىز, بەرىدە قاھارمان تۇرىك اتالارىمىز الاساپىران زاماندارداعى الاقۇيىن داۋىلدارعا توتەپ بەرىپ, ۇلى دالادا ۇلىق ۇلىس قۇردى.
08 جەلتوقسان, 2021
تۇلعا تاعىلىمى ءھام تاۋەلسىزدىك تولعاۋى
تاۋەلسىزدىكتىڭ وردالى وتىزجىلدىق بەلەسىندە ەلىمىزدىڭ ءار ازاماتى بوستاندىقتىڭ قادىر-پارقى تۋرالى, الەمدىك قاۋىمداستىقتا ايشىقتى ورىن العان الەۋەتتى دە قۋاتتى مەملەكەتىمىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ ءار مۇشەسىنە تيگىزگەن شاپاعاتى مەن شاراپاتى جايىندا وي-تەبىرەنىسكە بەرىلىپ, ءبىر ءسات تولعانىستا ءجۇرۋى تابيعي جايت. ويتكەنى اركىمنىڭ ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭى, اسپان تۇستەس الىپ كوك تۋىمىزدىڭ ساياسى جايىندا ايتار ويى, ساباقتار سىرى بار. ايتكەنمەن وسى ءبىر تاريحي مەزگىلدە قارا ورمان حالقىمىز اڭساعان ارايلى ازاتتىقتى سۇيىنشىلەپ جاريالاپ, تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەتاسىن قالاعان ازاتتىق ارحيتەكتورى, ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ اقجارما لەبىزىن بىلگىسى كەلەتىنى انىق. ويتكەنى ەلباسى تاۋەلسىزدىكتى جاريالاپ قانا قويماي «وتىز جىل بويى حالقىن قاناتتىعا قاقتىرماي, تۇمسىقتىعا شوقىتتىرماي, قايراڭعا قالدىرماي, قاتارعا قوسقان» تۇعىرلى تۇلعا ەكەنى امبەگە ايان.
07 جەلتوقسان, 2021
«ۋاقىتشا وتباسى» جاقسى-اۋ, بىراق...
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىرعى «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋىندا: «بالالارىمىز قاي جەردە تۇرسا دا, قانداي تىلدە وقىسا دا ساپالى ءبىلىم الۋى كەرەك», دەپ, ەل بولاشاعى – جاس ۇرپاق تاعدىرىنا جاناشىرلىقپەن كوڭىل ءبولدى. وسى ورايدا, اسىرەسە, دەموگرافيالىق احۋالى ءماز ەمەس وڭىرلەردىڭ شالعاي تۇكپىرلەرىندە ورنالاسقان, كەلەشەگى كۇڭگىرت شاعىن اۋىلدارداعى شاكىرتتەرگە ساپالى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى ويلاندىرماي قويمايدى.
06 جەلتوقسان, 2021
جەرىمىزدى قورعاۋ – ورتاق بورىشىمىز
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ Nur Otan پارتياسى ساياسي كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا جاريا ەتكەن «ەلدىكتىڭ جەتى تۇعىرى» قاعيداتتارى – ۇلتىمىزدىڭ قازىرگى جان-جاقتان قاۋىپ-قاتەر ءتوندىرىپ تۇرعان جاھاندانۋ سىندى جەتى باستى ايداھاردىڭ وڭەشىنە جۇتىلىپ كەتپەي, «ماڭگىلىك ەل» بولۋى ءۇشىن جاس ۇرپاقتىڭ قولىنا ۇستاتقان قۋاتتى جەتى قارۋ ىسپەتتى.
02 جەلتوقسان, 2021
ەلباسىنىڭ جاھاندىق باستامالارى تۋرالى ايتقاندا ءتۇبى ءبىر تۇركى دۇنيەسىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا قوسقان ولشەۋسىز ۇلەسىنە توقتالماي ءوتۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان بۇگىنگى ءسوزىمىز وسى تاقىرىپقا ارنالادى.
30 قاراشا, 2021
كۇنى كەشە ەلباسى «ەلدىكتىڭ جەتى تۇعىرى» اتتى قاعيداتتار جيىنتىعىندا «مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قادىرلەۋ – ءار ازاماتتىڭ پارىزى» دەپ اتاپ كورسەتتى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى بۇعان دەيىن دە: «قازاقستاننىڭ كەلەشەگى – قازاق تىلىندە», دەگەنى بەلگىلى. بۇدان ارتىق قالاي ايتۋعا بولادى.
25 قاراشا, 2021
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ جاقىندا وتكەن Nur Otan پارتياسى ساياسي كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا «ەلدىكتىڭ جەتى تۇعىرى» اتتى قاعيداتتار جيىنتىعىن تانىستىردى.
24 قاراشا, 2021
كوڭىل شىركىن شەكسىز مۇحيت سەكىلدى. بىراق ونىڭ دا سارقىلاتىن, تاۋسىلاتىن كەزى بولا ما دەيمىن. بالكىم بىرەۋلەر: «مىناۋ نە دەپ ساندىراقتاپ تۇر, كوڭىل تاۋسىلۋشى ما ەدى, كوڭىل قالۋشى ەدى عوي. كوڭىلدىڭ تاۋسىلعانى نەسى» دەپ ءۋاج دە ايتار. بالكىم سولاي دا شىعار. بىراق ماعان قازىرگى قازاق ومىرىندە ءجۇرىپ جاتقان وزگەرىستەر كوڭىلدىڭ تاقا تاۋسىلماسا دا ازايا تۇسكەنىن, سۋالا تۇسكەنىن بىلدىرەتىندەي سەزىلەدى. مۇنى, اسىرەسە وتكەن مەن قازىرگىنى سالىستىرعان كەزدە ايقىن كورۋگە بولادى. ماسەلەن, كەزىندەگى قازاق كوڭىلىمەن باي قازاق ەدى. ونىڭ كوڭىل كەڭدىگى ءوزىنىڭ شەتسىز-شەكسىز سايىن دالاسىنداي, ال تازالىعى كوك اسپانىنداي بولاتىن. سول كوڭىل قازىر بار ما؟ جوق سەكىلدى...
22 قاراشا, 2021
مەملەكەت باسشىسى اراعا اپتا سالماي الاش كوشىنە ەكى رەت نازار اۋداردى. ەل پرەزيدەنتى اۋەلى تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ تاريحي جيىنىندا التايدان انادولىعا ارپالىسپەن جەتكەن اعايىندى قامقورلىققا العان ادنان مەندەرەستىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, قازاق حالقىنىڭ اتىنان باۋىرلاس تۇرىك جۇرتىنا اقجارىلعاپ العىسىن بىلدىرگەن ەدى. ال كەشە وتىز جىل بۇرىن ەلگە اعىلعان ۇلى كوش جايىندا ءسوز قوزعاپ, ونى اتاۋلى كۇندەر تىزبەسىنە قوسۋدى تاپسىردى.
18 قاراشا, 2021
كەلىسىمشارتتى سوڭىنا دەيىن وقيسىز با؟
وسى سۇراقتى اينالامداعى ءبىراز ادامعا قويدىم. تاڭعالدىرعانى – كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ, جوعارى ءبىلىمى بار ازاماتتاردىڭ ءوزى كەلىسىمشارتقا وندا نە جازىلعانىن وقىماي-اق قول قويا بەرەتىندىكتەرىن مويىنداپ وتىر. اراسىندا ءتىپتى وسى سالعىرتتىقتارى ءۇشىن سورلاپ قالعاندارى دا بار. ال «نەگە وقىمايسىز؟» دەگەن ساۋالىمىزعا ءبىرازى ەرىنەتىندىكتەرىن ايتىپ اقتالدى. ەندى ءبىرى «وقىعانمەن, ءبارىبىر تۇسىنبەيمىز» دەپ جالتارسا, ۇشىنشىلەرى ء«بىر كوز جۇگىرتىپ, شولىپ شىعامىز» دەپ, نەمقۇرايدىلىقتارىن جۋىپ-شايعانداي جاۋاپ بەردى. تۇيگەنىمىز – ادامدار ءالى كۇنگە دەيىن كەلىسىمشارتتىڭ ماڭىزدىلىعىن تۇسىنە قويماعان.
18 قاراشا, 2021
اۋىرمايتىن جول ىزدەيىن دەسەڭ دە...
ادامنىڭ ويىنداعىسى بولا بەرمەيتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. «ۇيدەگى كوڭىلدى بازارداعى نارىق بۇزادى» دەگەندەي, دىتتەگەن جەرىڭە قوڭىرايىپ بارىپ, كەيدە قوردىڭ كۇيىن كەشىپ, قاباعىڭ قابارجىپ قايتاتىن كەزدەر دە بولادى.
17 قاراشا, 2021
ناتيجەسى بولماسا, نەسىنە وقىتامىز؟
كەزىندە بەلگىلى جۋرناليست, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ەربول شايمەردەنوۆ بىزگە ءوزى باسقارعان ءتىل ساياساتى ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن ۆەدومستۆونى مادەنيەت مينيسترلىگىنەن الىپ, ءبىلىم مينيسترلىگىنە بەرمەيىنشە, قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ قيىنعا سوعاتىنىن ايتقان ەدى. ارادا ون شاقتى جىل وتكەندە مارقۇم ەربول اعانىڭ كەيىنگىلەرگە قالدىرعان وسيەتىندەي بولعان سول ويى ىسكە اسىپ, كەۋدەمىزدەگى انا ءتىلىمىزدىڭ كەلەشەگىنە دەگەن ءۇمىت وتى مازداي ءتۇستى.
15 قاراشا, 2021
«كۇمىس كەزدىك سۇيكىمدى» دەگەندەي, كوپتەن بەرى قوعامدا قىزۋ پىكىرتالاسقا نەگىز بولعان Pfizer ۆاكتسيناسىنىڭ العاشقى لەگى ەلىمىزگە جەتكىزىلدى. Pfizer ۆاكتسيناسىنىڭ 46 800 دوزاسى الماتى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان قويماسىنا ورنالاستىرىلدى. بۇل پارتيا الىپ شاھاردىڭ بارلىق ەمحانالىق ۇيىمىنا بولىنبەك.
12 قاراشا, 2021
اتام قازاقتا ەجەلدەن بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان «ەلگە ەل قوسىلسا – قۇت» دەگەن ءسوز بار. بۇل ۇعىمنىڭ استارىندا الۋان-الۋان سىر جاتقانىن بىلە بەرمەيمىز. ياكي ەلگە ەل قوسىلسا قۇت بولاتىندىعىنا ءبىرىنشى سەبەپ, «تەرەڭ باتىرادى, كوپ قورقىتادى» دەپ بۇرىنعى اتالارىمىز ايتقانداي, اۋەلى حالىقتىڭ سانى كوبەيدى دە, ەتنوس رەتىندە جاڭارعان بۇقارانىڭ قارىم-قۋاتى ارتىپ, ۋاقىت وتە كەلە ساننان ساپاعا كوشەدى. داڭعىل جىراۋ ماحامبەتتىڭ «وتەمىستەن تۋعان ون ەدىك, ونىمىز اتقا مىنگەندە, جەر قايىسقان قول ەدىك...» دەگەنى ءتارىزدى.
10 قاراشا, 2021
مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەملەكەتتىك ءتىلدى نەگە بىلمەيدى؟
ۇكىمەت دايىنداپ, پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ۇسىناتىن زاڭ جوبالارى ورىس تىلىندە ازىرلەنەتىندىكتەن, قازاق تىلىندەگى اۋدارما ماتىندەرىنەن شيكىلىكتەر شىعىپ جاتاتىنى جايلى سىندى سول قۇجاتتاردى ءبىرىنشى بولىپ قارايتىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى دا, قوعام وكىلدەرى دە ايتۋداي-اق ايتىپ كەلەدى. الايدا ودان شىققان ناتيجە جوقتىڭ قاسى. سەبەبى زاڭ جوبالارىن دايىنداۋمەن اينالىساتىن مەملەكەتتىك ورگاندارداعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كوبى مەملەكەتتىك تىلگە شورقاق ەكەندىگى جاسىرىن ەمەس.
09 قاراشا, 2021
قوعامدا «جەمقورلىق نەدەن تۋىندايدى؟», «جەمقورلار قايدان شىعادى؟» دەگەن سۇراقتار ءجيى تالقىلانادى. ءبىرى جەمقورلىقتى جوقشىلىق تۋىنداتادى دەسە, ەندى ءبىرى بۇل دەرتتى ىنساپسىزدىقتىڭ اسقىنعان ءتۇرى دەيدى. تۇيەنى تۇگىمەن جۇتىپ جاتقانداردىڭ ءبارى اش-جالاڭاش جۇرمەگەندەرى تۇسىنىكتى جايت. الايدا قولىنا ءسال بيلىك تۇسسە, ەبىن تاۋىپ ەكى اساپ قالۋدى ويلايتىنداردىڭ ارەكەتىن قالاي تۇسىندىرۋگە بولادى؟
08 قاراشا, 2021
قوعامدىق قۇندىلىقتار, ادامدار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس تۋرالى ءسوز قوزعالعاندا, بۇرىنعىمەن سالىستىرىپ قاراپ, بۇگىنگىگە كوبىنە كوڭىلتولماۋشىلىق بايقالىپ جاتاتىنى بار. مۇندايدا «زامان وزگەردى مە, الدە ادام وزگەردى مە؟» دەيتىن جاتتاندى ساۋالدىڭ قويىلۋى دا زاڭدىلىققا اينالعانى قاشان؟! قالاي دەگەنمەن دە زاماندى جاسايتىن دا, زاماندا جاسايتىن دا ادام. ال ۋاقىت وتكەن سايىن بۋىن الماسىپ, جاڭا ادامدار, جاڭا كوزقاراستار تۋادى.
04 قاراشا, 2021
«مىڭ ءبىر ءتۇندى وقىدىڭىز با, مىرزا؟..»
وسى ساۋالدى مينيسترلەر مەن اكىمدەرگە قويساق, ءبىرازى: ء«يا, وقىدىم» دەپ جاۋاپ بەرسە, كوبى باسىن شايقاپ, كوزىمەن جەر شۇقىپ قالاتىن سياقتى. سەبەبى ايگىلى ەرتەگىدەگى ءتۇن جامىلا جۇرت تانىماي قالاتىنداي قاراپايىم كيىنىپ, باعدات شاھارىن ارالاپ, حالىقتىڭ شىنايى جاعدايىن, شىن پىكىرىن ءبىلۋدى ءجون كورگەن ھارون راشيد حاليفا سياقتى اندا-ساندا «اسپاننان جەرگە ءتۇسىپ», قاعاز بەتىندەگى جانە ءىس جۇزىندەگى احۋالدى سالىستىرىپ جۇرگەن شەنەۋنىكتەر شامالى-اۋ.
03 قاراشا, 2021
«جەتى جارعىنى» نەگە جوقتاي بەرەمىز؟
حالقىمىز ءۇشىن قادىرلى ۇلت, ءتىل, تاۋەلسىزدىك دەيتىن ءۇش قاسيەتتى ۇعىمنىڭ تۇعىرىن بەكىتىپ, تامىرىن تەرەڭدەتە تۇسەتىن زاڭ دەگەن تۇسىنىك بار. ويتكەنى زاڭ قاي تىلدە سويلەپ, كىمنىڭ جوعىن جوقتاسا, تۇبىندە سول ۇلتقا قىزمەت ەتەدى. ال تاۋەلسىز مەملەكەتتە زاڭمەن بەكىتىلگەن ءاربىر نورما سول ۇلتتىڭ كادەسىنە جاراۋى قاجەت. ءبىر قاراعاندا, جالپاق جۇرتقا تۇسىنىكتى قاراپايىم اكسيوما...
02 قاراشا, 2021
زاۋ كوككە موينىن سوزعان ءزاۋلىم ۇيلەرگە كوز سالعاندا سان الۋان كۇيدى كەشەسىز. ءبىزدىڭ بالالىعىمىز وتكەن باكەنە بويلى بەس قاباتتى سۇر ۇيلەردى ءسۇرىپ وتكەندەي, جاداعاي ءومىردى جارىپ شىققانداي, جاڭا زاماننىڭ بەلگىسىندەي اسقاق تا ءساندى ۇيلەرگە قاراپ تۇرىپ, كەۋدەڭدى قۋانىش كەرنەسە, كەيدە كوپ تەرەزەلەردەن كەزەكتەسە جانىپ-ءوشىپ جاتقان شامدارعا قاراپ, ادامداردىڭ قيلى تاعدىرى جايلى ويعا باتاسىز.
01 قاراشا, 2021
