الىپ بايتەرەكتەي تەرەڭ تامىرى قۇرلىقتارعا جايىلعان تۇركى الەمىن عاسىرلار توعىسىندا تۇرلەندىرىپ تۇلەتكەن, وسىلايشا باۋىرلاستىققا جاڭاشا باي مازمۇن بەرگەن, تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنى جالپاق جاھانعا بەلگىلى.
كوپ تۇرىكتىڭ اتاجۇرتىندا جاڭا مەملەكەتتىڭ ىرگەسىن قالاعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى تۇركى الەمىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا ءاۋ باستان ايرىقشا ءمان بەرىپ, تۋىس جۇرتتى تۇگەندەپ, ءۇزىلىپ قالعان التىن ارقاۋدى قايتا جالعادى. اۋەلى ىرگەدەگى اعايىن ەلدەرمەن دوستىق بايلانىستاردى ارتتىرۋعا نازار اۋدارىپ, ورتالىق ازيا ىنتىماقتاستىعىن قۇرۋ جونىندە باستاما كوتەردى. ەۋرازيانىڭ كۇرەتامىرى بولعان ۇلى جىبەك جولىن قايتا جانداندىرىپ, التاي مەن انادولىنىڭ اراسىن جالعاعان ءتۇبى ءبىر تۋىس ەلدەردىڭ اسىل مۇراتىنا جول اشتى. سوناۋ توقسانىنشى جىلداردان بەرى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ القالى باسقوسۋلارىنا ۇيىتقى بولىپ, تۇركى كەڭەسى, تۇركپا, تۇركسوي, تۇركى اقساقالدار كەڭەسى, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى سىندى ىرگەلى ۇيىمداردىڭ نەگىزىن قالاپ, ماڭىزدى يدەيالارعا باستاماشى بولدى. وسىلايشا, وتكەن عاسىردا مۇستافا كەمال اتاتۇرىك «تۇرىك» اتاۋىن مەملەكەتكە بەرۋ ارقىلى ساقتاپ قالسا, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءححى عاسىردا بۇل ۇعىمدى حالىقارالىق برەندكە اينالدىردى. بۇگىندە بارشا جۇرتتىڭ تۇركى دۇنيەسى دەگەن اتاۋ-ۇعىمدى جاتسىنباي قابىلداۋى, بوتەنسىنبەي باعالاۋى سونىڭ ايعاعى.
تۇگەل تۇركىنىڭ تۇپقازىعى, ازىرەت قونعان ءاز قالا, كيەلى تۇركىستاندى تۇلەتتى. سوندىقتان تۇركىستاندا تۇركيا پرەزيدەنتى ەلباسىنىڭ يىعىنا اق شاپان جاۋىپ, قولىنا اسا تاياق ۇستاتىپ, ونى «تۇركى الەمىنىڭ ليدەرى» دەپ باعالادى. سول سياقتى باكۋدە وتكەن تۇركى كەڭەسىنىڭ سامميتىندە باۋىرلاس ەلدەردىڭ باسشىلارى ءبىراۋىزدان ەلباسىن «تۇركى كەڭەسىنىڭ قۇرمەتتى توراعاسى» سايلاپ, ۇيىمنىڭ مارتەبەلى وردەنىمەن ماراپاتتاۋى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركى الەمىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىنىڭ جەمىسى ەكەنى انىق. تاياۋدا ىستانبۇلدا وتكەن سامميتتە تۇركى كەڭەسىنىڭ «تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ ۇيىمى» بولىپ قايتا قۇرىلۋى دا, القالى جيىندا «تۇركى دۇنيەسىنىڭ كەلەشەگى – 2040» ستراتەگيالىق قۇجاتىنىڭ قابىلدانۋى دا ەلباسى باستاماسىمەن جۇزەگە اسقانى بەلگىلى.
ەلباسىنىڭ ءتۇرلى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قۇرىلۋىنا باستاماشى بولۋمەن قاتار تۇركى الەمىن بىرىكتىرۋدە جانە حالىقارالىق بىتىمگەرلىك ساياساتتا دا ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. بۇگىندە تۇركى جۇرتىنىڭ كەز كەلگەن كۇرمەۋى قيىن شيرىققان شيەلەنىستى شەشىمدەردە ەلباسىنىڭ بىتىمگەرلىگىنە ارقا سۇيەيتىنى بەلگىلى. كۇنى كەشە سوعىس ءورتى باسىلعان قاراباق ماسەلەسىندە دە ەلباسى اۋەلدەن بىتىمگەرلىك ءادىل باعىتتى ۇسىنىپ, تۇيتكىلدى جايتتى بۇۇ زاڭ-قارارى تالاپتارىنا ساي بەيبىت جولمەن شەشۋگە شاقىرعان ەدى. تۇركيا مەن رەسەيدىڭ قىرعيقاباق سالقىندىعىنا ارااعايىندىق ەتكەن ەڭبەگىن دە جۇرتشىلىق تۇگەل مويىندايدى.
ەلباسى تامىرلى تاريحىمىزدى تۇگەندەۋگە ەرەكشە ەكپىن بەرىپ, وتكەنىمىز سانامىزدا ساۋلەلەندى. حالقىمىزدىڭ تاريحي جادىسىنا قان جۇگىرىپ, ەل شەجىرەسىنىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلدى. «مادەني مۇرا», «رۋحاني جاڭعىرۋ», « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» سەكىلدى كەشەندى باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلىپ, شىن مانىندە رۋحاني جاڭعىرۋعا بەرىك نەگىز قالاندى. شىنتۋايتىندا بۇل باستامالار قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, تامىرى ءبىر, تاريحى ورتاق تۇركى جۇرتىنىڭ ۇلتتىق جادىسىن وياتىپ, تۇركى الەمىنىڭ ويانۋىنا الىپ كەلدى. بايقال مەن بالقاننىڭ, التاي مەن انادولىنىڭ اراسىنداعى ۇلى دالادا بايىرعى بابالاردىڭ ونەگەلى ءىزى مەن ومىرشەڭ ءسوزى ءبۇتىن بىتىمىمەن جۇيەلى قازىناعا اينالدى. وسىلايشا, قالعىپ كەتكەن تاريحي سانانى وياتۋ, ۇلتتىق كودتارىمىزدى انىقتاۋ ءھام حالقىمىزدى جارقىن بولاشاققا ىنتالاندىرۋ باعدارلامالارى تۇتاس تۇركى دۇنيەسى ءۇشىن ماڭىزدى باستاماعا بالاندى.
تۇعىرلى تۇلعا عۇمىرلى تاريحتى جاساسا, كەرىسىنشە, تاريح تا تەگەۋرىندى تۇلعانى تۋدىرادى. زامانا كوشى وركەنيەتكە بەت بۇرعان سايىن كەمەڭگەر تۇلعالاردىڭ كەرۋەن جولى الاسارماي, ۋاقىت وتكەن سايىن اسقاقتاي بەرەرى اقيقات. سەبەبى ادامزات تاريحىندا ارتىنا وشپەس مۇرا قالدىرىپ, وركەنيەت كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە زور ۇلەس قوسقان تۇعىرلى تۇلعالارىمىز بۇگىن مەن كەلەشەك ۇرپاق ءۇشىن رۋحاني ازىق, جول باستار تەمىرقازىق بولارى ايقىن. ءبىز بۇگىن بارىمىزدى قاستەرلەپ, بىرلىكتى بايراق ەتىپ, الاش ارىستارىنا اڭسار-ارمان بولعان باۋىرلاستىعىمىزدى بەكەمدەي تۇسسەك, ول – ەلباسىنىڭ ەرەن ەڭبەگى, بولات جىگەرى, اسىل مۇراتىنىڭ جۇزەگە اسقانىنىڭ شىنايى دا ايقىن كورىنىسى. سوندىقتان تاريحى ورتاق, تامىرى ءبىر, تاعدىرى ۇقساس, تۋىرلىعى تۇتاس, تۋىستىعى ءورىستى, ىنتىماعى ىرىستى تۇگەل تۇركىنىڭ تۇعىرلى تۇلعاسى, البەتتە, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنى انىق.
