قازىرگىدەي قولدان جاسالعان ماتەريالدىق يگىلىكتەردىڭ ءار شاڭىراققا دەندەي ەنىپ, دۇنيەنى باسىپ قالۋى دا قازاقتا بۇرىن-سوڭدى بولماعان قۇبىلىس. وسى قۇبىلىس ەتەك العان سايىن قازاق كوڭىلىنىڭ تارىلا جانە كىرلەي تۇسكەندىگىن كورىپ وتىرمىز. بالكىم, مۇنىڭ ءوزى حالقىمىزدىڭ ماتەريالدىق يگىلىكتەردى يگەرۋدەگى تاجىريبەسىنىڭ ازدىعىنان تۋىنداعان كەلەڭسىزدىك بولار. ۋاقىت وتە كەلە, ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردى ەرتەرەك يگەرگەن وزگە حالىقتاردان ۇيرەنە كەلە ءبىز دە ەكى جاعىن تەڭ ۇستايتىنداي دارەجەگە جەتەرمىز.
نەگىزى كوڭىل اداممەن بىرگە پايدا بولعان دۇنيە. ادامداردىڭ ءبىرىن-ءبىرى جاقىن تارتۋىنا, قاۋىمداسىپ ءومىر سۇرۋىنە, ورتادا ماحابباتتىڭ پايدا بولۋىنا سەزىم مەن كوڭىلدىڭ اسەرى بىردەي. بۇل ەكەۋى اداممەن بىرگە جارالعان ينستينكتىك قابىلەت. مىنە, وسى تۇرعىدان العاندا كوڭىل مەن ءومىردى ەگىز دەۋگە دە كەلەدى.
بىراق تا قازىر بىزدە عانا ەمەس, جالپى ادامزات قوعامىندا تابيعي دۇنيەلەرگە قاراعاندا, ادام قولىمەن جاسالعان ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردىڭ العا شىعىپ كەتۋى بەلەڭ الۋدا. ونسىز قازىرگى ادامزات ءومىرىن ەلەستەتۋدىڭ ءوزى مۇمكىن ەمەس. ءومىردى وركەنيەتتىڭ بيلەپ تۇرعاندىعىن كورەمىز. ءارى-بەرىدەن سوڭ ادام ءومىرىنىڭ ءوزى سول ماتەريالدىق يگىلىكتەرگە ابدەن ءماجبۇر بولىپ قالعاندىعىن دا بايقايمىز. قازىر قايدا بارساڭ دا جىلتىراعان ماتەريالدىق يگىلىكتەر الدىڭنان شىعادى. قالالارداعى ءساندى عيماراتتار, نەشە ءتۇرلى سۋپەرماركەتتەر, جيhازدار, جارق-جۇرق ەتكەن ماشينالار, كيىم-كەشەكتەر كۇيىندە شىعادى.
وكىنىشكە قاراي, وسىنداي جاعدايلار ىقپالىمەن ەلىمىزدە – ماتەريالدىق الەم قورشاۋىنداعى ومىردە كوڭىلى تازا ساقتالعان ادامدى كەزدەستىرۋ قيىنداپ بارادى. ادامعا ءتان شىنايى كوڭىل, ىزگى نيەت, ادامگەرشىلىك سەزىم, بۇلاردىڭ ءبارى ماتەريالدىق ءومىردىڭ تاساسىندا قالعانداي.
ال ەندى وسى ماتەريالدىق يگىلىكتەرگە يە بولعان ادام بالاسى بۇرىنعىعا قاراعاندا باقىتتى بولا ءتۇستى مە؟ ول شىنايى راحاتتى باستان كەشۋ ۇستىندە مە؟ مۇنى ايتۋ قيىن. ويتكەنى وعان اركىم ءارتۇرلى جاۋاپ بەرۋى مۇمكىن. قازىرگى قوعامدا نەشە ءتۇرلى فيلوسوفيالىق اعىم بار. باقىتتىڭ ءوزىن ولار ءارتۇرلى قىرىنان قاراستىرۋى مۇمكىن. بىراق مەنىڭ ويىمشا, قازىرگى ماتەريالدىق يگىلىكتەردىڭ ءوزى ەگەر تۇمسا تابيعاتتىڭ وزىندەي تازا كوڭىل بولماسا نەمەسە ونىڭ ومىردەگى ورنى ازايسا, ادامدى شىنايى باقىتقا جەتكىزە المايتىنداي. ءتىپتى باقىتسىز ەتە تۇسەتىندەي. ويتكەنى ادام بالاسى, قاشاندا بولسىن, ءبىرىنشى كەزەكتە كوڭىلىمەن باقىتتى عوي.
وسى رەتتە الەمگە تانىمال ساياساتكەر, اقش ديپلوماتى گەنري كيسسيندجەر ايتىپتى دەگەن مىنا ءسوز كىمدى دە بولسىن ويلاندىراتىنى انىق:
«قازىرگى زاماننىڭ ادامدارىندا ءبارى دە بار دەپ تە جانە ەشتەڭە دە جوق دەپ تە ايتۋعا بولادى. سەبەبى ءبىزدى ەشتەڭە قۋاندىرمايدى, ءبىز شىنايى باقىتتى ەمەسپىز. ال كەڭەس ادامى بولسا دجينسى, تۋالەت قاعازى نەمەسە ىستالعان شۇجىق سەكىلدى قاراپايىم زاتتاردىڭ وزىنە شىن كوڭىلدەن ءماز بولاتىن. سوندىقتان كەۋدەسىن كەرە تىنىستاپ, تولىققاندى ءومىر سۇرە الدى. ءبىز ولارعا جالتىراعان استا-توك زاتتاردىڭ ارعى جاعىندا كاپيتاليزمنىڭ جىرتقىشتىق زاڭدارى جاسىرىپ تۇرعان الەمنىڭ ەسىگىن اشا وتىرىپ, ادامگەرشىلىك سيپاتتارىنىڭ بۇزىلۋىنا سەبەپشى بولدىق... ولاردا ماحاببات بار ەدى, بىزدە تەك سەكس. ولاردا شىنايى ادامي ريزاشىلىق بولدى, بىزدە تەك اقشا. مىنە, وسىلاي بارلىق جاعىنان جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. مەنى سوتسياليزمگە تابىنۋشى دەپ ايتۋ قيىن, مەن باتىستىق ويلاۋ جۇيەسىندەگى باتىس ادامىمىن. بىراق مەن كەڭەس وداعىندا homo soveticus دەپ اتاۋعا لايىق جاڭا ادام پايدا بولىپ ەدى دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل ادام بىزدەگىلەردەن ءبىر ساتى جوعارى تۇرىپ ەدى. ەڭ وكىنىشتىسى سول, ءبىز ادامزاتتىڭ وسى ءبىر تۇمسا قورىعىن تالقاندادىق. بۇل, بالكىم, ءبىزدىڭ ەڭ ۇلكەن قىلمىسىمىز دا شىعار», دەپتى گەنري كيسسيندجەر.
ءيا, جەر بەتىندە تۇششى سۋدىڭ ازايىپ, اۋانىڭ بىلعانۋى سەكىلدى ادامنىڭ رۋحاني جان-دۇنيەسىندە دە وزگەرىستەر ءجۇرىپ جاتقانداي. سۋ تاپشىلىعى سەكىلدى كوڭىل تاپشىلىعى كەلە جاتقانداي. ءتىپتى بۇل ەكەۋى ءبىر- بىرىمەن تىعىز بايلانىستى دا شىعار؟!
