پىكىر • 07 جەلتوقسان، 2021

تۇلعا تاعىلىمى ءھام تاۋەلسىزدىك تولعاۋى

7881 رەت كورسەتىلدى

تاۋەلسىزدىكتىڭ وردالى وتىزجىل­دىق بەلە­سىندە ەلىمىزدىڭ ءار ازاماتى بوستان­دىق­تىڭ قادىر-پارقى تۋرالى، الەمدىك قاۋىم­داس­تىقتا ايشىقتى ورىن العان الەۋەت­تى دە قۋاتتى مەملەكەتىمىزدىڭ قوعا­مى­مىز­دىڭ ءار مۇشەسىنە تيگىزگەن شاپاعاتى مەن شاراپاتى جايىندا وي-تەبىرەنىسكە بەرىلىپ، ءبىر ءسات تولعانىستا ءجۇرۋى تابيعي جايت. ويت­كە­نى اركىمنىڭ ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭى، اسپان تۇستەس الىپ كوك تۋىمىزدىڭ ساياسى جايىندا ايتار ويى، ساباقتار سىرى بار. ايت­كەنمەن وسى ءبىر تاريحي مەزگىلدە قارا ورمان حالقىمىز اڭساعان ارايلى ازات­تىقتى سۇيىنشىلەپ جاريالاپ، تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەتاسىن قالاعان ازاتتىق ارحيتەكتورى، ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ اقجارما لەبىزىن بىلگىسى كەلەتىنى انىق. ويتكەنى ەلباسى تاۋەلسىزدىكتى جاريالاپ قانا قويماي «وتىز جىل بويى حالقىن قانات­تىعا قاقتىرماي، تۇمسىقتىعا شو­قىت­تىرماي، قايراڭعا قالدىرماي، قا­تار­عا قوسقان» تۇعىرلى تۇلعا ەكەنى امبەگە ايان.

بۇل ماقالا عاسىرلارعا جالعاسقان بو­دان­دىق بۇعاۋىن ءۇزىپ، وركەنيەتتى الەمنىڭ قاتارىنا قوسىلعان قازىنالى قازاق ەلىنىڭ تارلان تاريحىن تەرەڭ تانۋعا، ۇلت ءۇشىن قۇربان بولعان بابالاردىڭ ەرلىگىن ۇمىتپاي قاس­تەرلەۋگە، تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىر-قاسيەتىن باعا­لاۋعا، تاتۋلىق پەن كەلىسىمنىڭ بەسىگى بول­عان وتانىمىزدى ايالاپ، ەرەن ەڭبەك ارقى­لى تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋعا قاجىر-قاي­رات ارناۋ پارىز ەكەنىن بولاشاق ۇر­پاق­قا اما­نات ەتۋىمەن عيبراتتى. ويتكەنى ەلباسى تاۋەل­سى­ز­دىكتىڭ قانداي قۇرباندىقپەن، ءتوزىم، قايرات، پاراساتتى كۇرەسپەن كەلگەندىگىن بارشامىزدان ارتىق بىلەتىن، نازىك سەزىنگەن، ەڭ الدىمەن ۇيىمداستىرعان – ۇلى وقيعانىڭ باس كۋاگەرى. سول سەبەپتى وتكەنىمىز تۋرالى دەرەكتى تولعاۋ، بولاشاق جايىندا ابىزدىق بولجاۋ سي­پا­تىنداعى سىرلى جازباسى الماعايىپ داۋىر­دە بەي­بىت جۇزەگە اسقان ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ تاعى­لىم­­دى فيلوسوفياسىن نانىمدى اشا تۇسۋىمەن با­عالى.

التايدان اتىراۋعا دەيىنگى كەڭ-بايتاق جەرىمىزدىڭ شەجىرەلى تاريحىنا جۇيرىك ەلباسى بۇل جولى دا تامىرىمىز بەن تانىمىمىزدىڭ ارقاۋى عاسىرلار كەرۋەنىنەن جەلى تارتاتىن تەكتى ەل ەكەنىمىزدى قايىرا ايعاقتاپ «ارعىدا ساق، عۇن بابالارىمىز، بەرىدە قاھارمان تۇ­رىك اتالارىمىز الاساپىران زاماندارداعى الا­قۇ­يىن داۋىلدارعا توتەپ بەرىپ، ۇلى دالادا ۇلىق ۇلىس قۇردى... ءبىزدىڭ جۇرت – تامىرىن جەتى قات جەر استىنا جىبەرگەن الىپ بايتەرەكتەي ءوزىنىڭ كۇش-قۋاتىن عاسىرلار بويى ۇلى دالا توسىنەن العان بايىرعى حالىق»، دەپ تاريحي قۇندىلىقتارعا دەگەن ءىلتيپاتىن بايان ەتتى.

ۇلان-عايىر اتامەكەننىڭ تاۋەلسىزدىگى تۋرا­لى وي تۇيگەن تۇڭعىش پرەزيدەنت «جالپى ۇزىندىعى 14 مىڭ شاقىرىمدىق ءبىزدىڭ شەكا­را­مىزدىڭ بارلىق بويلىعىنا قاتىستى سىندارلى كەلىسسوزدەر ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ وڭاي مىندەت بولعان جوق... سولايشا، بابالار اماناتىن ورىنداۋ ءۇشىن جانە كۇندەردىڭ كۇنىندە ءوز ۇرپاعىمىزدىڭ الدىنان بۇدان دا اۋىر قيىندىقتار شىقپاۋى ءۇشىن تۇيتكىلدەر مەن كەدەرگىلەردىڭ ءبارىن ەڭسەرىپ، قولعا الىن­عان ءىستى اقىرىنا دەيىن جەتكىزدىك»، دەپ قاس­تەرلى وتا­نىمىزدىڭ شەكاراسىن كوزدىڭ قارا­شى­عىن­داي ايالاۋدى ۇرپاققا وسيەت ەتەدى.

وتكەن عاسىرداعى دۇربەلەڭ مەن اشار­شى­لىق­تىڭ ەكى بىردەي تولقىنى، بول­شەۆيكتەردىڭ سۇرقيا ساياساتى، اتوم اجداھاسىنىڭ سىناعى، ارال اپاتى سەكىلدى ءتۇرلى زوبالاڭ سالدارىنان بولعان ۇلتتىق دەموگرافيالىق قۇل­دى­راۋ­دىڭ قاسىرەتىن كۇيزەلىپ ەسكە العان ەلباسى «كەيدە ويلايمىن: قازاق دەگەن نە دەگەن ءتوزىمدى حالىق؟! كونبەسكە كونىپ، شىداماسقا شىداعان. بولاشاعى بۇلدىر بولعان كۇننىڭ وزىندە ساعىن سىندىرماي، كەلەشەكتەن ءۇمىتىن ۇز­بە­گەن. قيىندىق اتاۋلىعا قاسقايا قارسى تۇرىپ، ۇزدىكسىز العا جىلجىعان»، دەپ قايسار حالقىنىڭ قيىنشىلىق اتاۋلىنى قىڭق ەتپەي جەڭە بىلەتىن نار مىنەزىنە تاڭدانىسى مەن سۇيىنگەنىن بىلدىرەدى.

بوداندىقتىڭ شىرماۋىندا بوركەمىك كۇي كەشكەن كەڭەستىك كەزەڭدى ەلباسى ء«سوتسيا­ليزم­نىڭ ارتىقشىلىعىن دا، كەمشىلىگىن دە كوردىك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، كەڭەس وداعى قۇرامىندا بولعان جەتپىس جىلدىقتىڭ ناتيجەسى ءبىزدىڭ ەلدىڭ پايداسىنا شەشىلگەن جوق»، دەپ كەسىمدى قورىتىندى جاسايدى. ويتكەنى ەكو­نو­مي­­كاسى شيكىزاتقا تاڭىلىپ كۇيرەگەن، ەتنوستىق تۇتاستىعى جوق، دەموگرافياسى ءالجۋاز، شەكاراسى اشىق-شاشىق، ەكولوگيالىق اپاتقا ۇشىراپ، الەۋمەتتىك كۇيزەلىسكە دۋشار بولعان تۇيتكىلدى ەلدى كەڭەس وداعىنان مۇرا ەتىپ العانى شىندىق. وداقتاس رەس­پۋب­ليكالاردىڭ ءبىرازىندا ۇلتارالىق قاق­تى­عىستار ءورشىپ، ءتىپتى ازاماتتىق سوعىس ءورتى تۇتانىپ جاتقان سول كەزدەرى كەيبىر ساياسي ساۋەگەيلەردىڭ «قازاقستان – ورتا ازيانىڭ بالقانى بولادى» دەگەن بولجامىن جاڭىلدىرعان ەلباسى ەگەمەن ەلىمىزدى ەڭسەلى مەم­لەكەتكە اينالدىردى، ەسىلدىڭ بويىنا ءوز قول­تاڭباسىمەن جاڭا استانامىزدى اجارلاندىردى.

ەل تىزگىنىن ەڭ سەنىمدى سەرىگىنە امانات­تا­عانىن ايتقان ەلباسىنىڭ ءتاۋ ەتەر تاۋەل­سى­ز­دىگىمىزدى نىعايتىپ، ارداق­تاپ ايالاۋعا ۇن­دەگەن ماقالاسى «تاۋەلسىزدىك تە باقىت سياقتى، با­عا­لاعان ادامنىڭ، ايالاعان قوعام­نىڭ قو­لى­نا تۇراقتايدى. حالقى تاتۋ، ەكو­نوميكاسى قۋات­تى، ساياسي جۇيەسى تۇراقتى، مارتەبەسى بيىك، ابى­رويى اسقاق قازاقستاننىڭ بولاشاعى كە­شە­گىدەن كەمەل، بۇگىنگىدەن نۇرلى ەكەندىگىنە كامىل سەنەمىن» دەپ تۇجىرىمدالىپ، ابىزدىق وسيەتپەن اياقتالۋى دا وقىرمانعا وي سالادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

نگاننۋ ءجۋرناليستىڭ اۋزىن جاپتى

جەكپە-جەك • بۇگىن، 18:00

ۇقساس جاڭالىقتار