قوعام • 09 قاراشا, 2021

مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەملەكەتتىك ءتىلدى نەگە بىلمەيدى؟

1240 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇكىمەت دايىنداپ, پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ۇسىناتىن زاڭ جوبالارى ورىس تىلىندە ازىرلەنەتىندىكتەن, قازاق تىلىندەگى اۋدارما ماتىندەرىنەن شيكىلىكتەر شىعىپ جاتاتىنى جايلى سىندى سول قۇجاتتاردى ءبىرىنشى بولىپ قارايتىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى دا, قوعام وكىلدەرى دە ايتۋداي-اق ايتىپ كەلەدى. الايدا ودان شىققان ناتيجە جوقتىڭ قاسى. سەبەبى زاڭ جوبالارىن دايىنداۋمەن اينالىساتىن مەملەكەتتىك ورگاندارداعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كوبى مەملەكەتتىك تىلگە شورقاق  ەكەندىگى جاسىرىن ەمەس.

مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر  مەملەكەتتىك ءتىلدى نەگە بىلمەيدى؟

جاقىندا جازۋشى روزا مۇقانوۆا Facebook-تەگى پاراقشاسىندا: «تاڭەرتەڭ ەمحاناعا اناليز تاپسىرۋعا باردىم. 28 بەن 50 جاس ارالىعىنداعى كىلەڭ قازاق. ءبارى جوعارى ءبىلىمدى. ويتكەنى بۇل كلينيكا پرەزيدەنتتىڭ ءىس باسقارماسىنا قارايدى. دەمەك ءبارى – مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر. «سوڭى كىم؟»,  دەپ سۇرادىم, تالون بەرەتىن اپپارات ىستەن شىققانى كورىنىپ تۇر. ءبارى ودىرايا قارادى. شاماسى, مىناۋ نە ايتىپ تۇر دەسە كەرەك. «سوڭى كىم؟ اۋىزدارىڭا قۇم قۇيىپ العانبىسىڭدار؟». ەندى ءتۇسىندى, بىلەم. «يا!», دەدى بىرەۋى. سونىمەن ۇزىن-سونار كەزەكتە تۇرمىز. سەنەسىز بە؟ بىردە-ءبىر قازاق ءوز تىلىندە كەزەك سۇرامادى, ءتىپتى سويلەمەدى دە. بارلىعى 100 پايىز ورىس تىلىندە عانا قارىم-قاتىناس جاساپ تۇر. ءبىر ادام, ءبىر پەندە ءوز انا تىلىندە ءتىل قاتپادى.  بۇل نە؟.. كىنا كىمدە؟.. كىنا قازاقتىڭ وزىندە. قازاق ءوزىن سىيلامايدى. قازاقتا نامىس جوق. بۇگىن جىلاعىم كەلدى. ۇيگە ارەڭ جەتتىم. كوڭىلىم قالدى.

...ۇلت رەتىندە  تىم بولماعاندا ىشكى قۇپيامىزدى, ىشكى قارسىلىعىمىزدى دا ساقتاي الماپپىز... ءوزىن ءوزى قورلىققا جەككەن, كوندىككەن, بولاشاعىنان قورىقپايتىن, الاڭدامايتىن, مەملەكەتى تۇرماق, ۇلتى تۇرماق, ءوز قارا باسىنىڭ, بالاسىنىڭ قامىن ويلاۋ سانادا اتىمەن جوق, ءار نارسەگە ءبىر الدانا سالاتىن اۋەسقوي, كىرەسىلى-شىعاسىلى  عانا ەسى بار ايەلدەردى, ەركەكتەردى كوردىم. انىعىندا «اتا-انالاردى» كوردىم.  شوشىدىم!», دەپ جازىپ, وسى  كوڭىلسىز كورىنىستى ءھام قوعامدىق قۇبىلىستى «ۇلتتىڭ ۇلى تراگەدياسى» دەپ اتاپتى...

راسىندا دا, قازاقستان دەگەن اتاۋىنىڭ ءوزى-اق قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋگە ۇندەپ تۇرعان مەملەكەتتىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرى مەملەكەتتىك ءتىلدى نەگە بىلمەيدى؟ مۇنداي ماسقارا پارادوكسكە قالاي جول بەرىلىپ وتىر؟  بىزدىڭشە, بۇل, ەڭ الدىمەن, قولدانىستاعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەت­تىك قىزمەتى تۋرالى» زاڭدا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋى تۋراسىندا ەشقانداي تالاپ قويىلماعاندىعى­نان. ماسەلەن, بوس مەملەكەتتىك اكىمشىلىك لاۋازىمدارعا جاريالانعان كونكۋرستارعا قاتىسۋشىلاردان مەملەكەتتىك تىلدە نەمەسە ورىس تىلىندە ەسسە جازۋ عانا تالاپ ەتىلەدى. ال «قازتەست» جۇيەسى ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتكە ۇمىتكەرلەردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيى انىقتالعانىمەن, بۇل جونىندەگى كورسەتكىش ولاردىڭ جەكە قاسيەتتەرىن باعالاۋ كەزىندە مۇلدەم ەسكەرىلمەيتىن بولىپ شىقتى. ناقتى ايتقاندا, «مەملەكەتتىك اكىمشىلىك قىزمەتشىلەردى, مەملەكەتتىك اكىمشىلىك لاۋازىمدارعا ورنالاسۋعا ۇمىت­كەرلەردى تەستiلەۋدى ۇيىمداستىرۋ, باعدار­لامالارى مەن قاعيدالارىنا» سايكەس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن بىلۋگە ارنالعان تەستىلەۋدەن ءوتۋ ءۇشىن ءمان بەلگىلەنبەيدى» ەكەن. بۇل – قازاق تىلىن­دە ءبىر اۋىز ءسوز بىلمەسەڭ دە مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلدانا بەرەسىڭ دەگەن ءسوز.

سوندا مەملەكەتتىك تىلدەن ماقۇرىم قالعان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر دايىن­داعان زاڭ جوبالارىن قازاقشاعا اۋدارىپ جۇرگەندەر كىمدەر؟ ارينە,  اۋدارما­شىلار. ولارعا سول ءۇشىن مەملەكەت قازىناسىنان جىل سايىن ميلليونداعان تەڭگە اقى تولەنەدى. ەگەر سونشاما قاراجات مەم­لەكەت­تىك ءتىلدى ءمىنسىز مەڭگەرگەن مەملە­كەتتىك قىزمەتشىلەرگە قوسىمشا اقى رەتىندە تولەنسە, وندا قازاق ءتىلىن بىلەتىن شەنەۋنىكتەر قاتارى قالىڭداپ, انا ءتىلىمىزدىڭ شىنايى مارتەبەسى اسا تۇسەر  مە ەدى دەگەن وي كەلەدى. بەلگىلى جازۋشى ايتقان «ۇلتتىڭ ۇلى تراگەدياسىن» بولدىرماۋدىڭ ءبىر جولى دا وسى بولار.

...اتا زاڭىمىز بويىنشا قازاقستان پرەزيدەنتى بولىپ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن ازامات قانا سايلانا الادى. «گەنەرال بولۋدى ارمانداماعان سولدات – سولدات ەمەس» دەپ, الەكساندر سۋۆوروۆ ايتقانداي, پرەزيدەنت بولۋدى ارماندامايتىن جانە مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگىسى كەلمەيتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشى دە مەملەكەتتىك قىزمەتشى بولىپ جارىتپايتىن سياقتى...

سوڭعى جاڭالىقتار