پىكىرلەر
اۋىزەكى تىلدە سويلەگەندە قىسقارعان سوزدەردىڭ ورىس تىلىندەگى نۇسقاسىنا كوبىرەك جۇگىنەتىنىمىز بارشاعا ءمالىم. اسىرەسە ءتۇرلى كۇردەلى اتاۋلاردى, مينيسترلىكتەر مەن مەملەكەتتىك, قوعامدىق, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ قىسقارتىلعان اتاۋلارىن ايتقاندا اتىمىزعا قامشى سالدىرمايمىز. ءتىپتى قازاق ءتىلىنىڭ سويىلىن سوعىپ جۇرگەن جۋرناليستەردىڭ ءوزى وسىعان كەلگەندە «ايتۋعا جەڭىل», «ۇيرەنگەن اۋىز» دەگەندى جەلەۋ ەتىپ, جالپاقشەشەيلىك تانىتىپ ءجۇر.
03 ءساۋىر, 2022
تەلەارنالارعا تۇبەگەيلى وزگەرىس قاجەت
ينتەرنەت جەلىسىنىڭ دامۋى ادامزاتتى اقپاراتقا قارىق قىلدى دەپ ايتۋعا بولادى. قازىر ەجەلدەن دامىپ كەلە جاتقان گازەت-جۋرنالدار دا, بەرتىنىرەك دامىعان تەلەديدارلار دا وسى ينتەرنەت ىشىنە ەنىپ وتىر. گازەت پەن تەلەديدار نەگىزىنەن كوپ جاعدايدا ساياساتقا قىزمەت ەتسە, ياعني بەلگىلى ءبىر ماقساتتارعا سايكەس ازىرلەنەتىن اقپاراتتاردى ۇسىنسا, ينتەرنەت ادامعا اقپاراتتاردى تاڭداۋ قۇقىن بەرەدى. سوندىقتان ونىڭ سيپاتىن حالىقتىق دەپ اتاۋعا بولادى.
31 ناۋرىز, 2022
كۇللى مۇسىلمان بالاسىنا پارىز ەتىلىپ, ىشىنە اسا ماڭىزدى ورازا قۇلشىلىعى سىڭىرىلگەن «ايلاردىڭ سۇلتانى» رامازان كەلىپ جەتتى. بۇل اي – پايعامبار ۇمبەتى ءۇشىن رۋحاني جاڭارۋ ايى. ياعني جاراتۋشى يە ءوز ق ۇلىن وسى ايدا جاڭارتۋ ءۇشىن, ول ءناپسىسىن تىزگىندەپ, يمان ءلاززاتىن سەزە الاتىن حالگە جەتۋى ءۇشىن, ورازا دەگەن امالدى تاڭدادى. ءسويتىپ, بىزگە ءبىر اي بويى ورازا ۇستاۋدى بۇيىردى. بۇل جەردە ءبىز بىلە بەرمەيتىن ءبىر كەرەمەت دۇنيە – ورازا ۇستاعان كەزدە جۇرەگىمىزدە, جان-دۇنيەمىزدە رۋحاني جاڭارۋ جەمىسى ءپىسىپ جەتىلەدى. وسى ارقىلى ادام بالاسى كەمەلدەنەدى.
30 ناۋرىز, 2022
كۇرە جول ۇستىندە كۇن سايىن بولىپ جاتقان جول-كولىك اپاتتارى كىم-كىمدى دە بولسىن ويلاندىرماي قويمايدى. ءبىر عانا دەرەكتى كەلتىرە كەتەيىك. قاڭتاردىڭ ءتورت كۇنىندە جول-كولىك اپاتىنان 21 ادام قازا بولعان. ءتورت وڭىردە تىركەلگەن قاندى وقيعالار ءبىر ساتتە بىرنەشە وتباسىن جالماپ كەتتى.
29 ناۋرىز, 2022
كەيدە داڭعازالىق پەن داراقىلىققا كەلگەندە ءبىزدىڭ ەل الدىنا جان سالمايتىن سياقتى كورىنىپ كەتەدى. مىنانى قاراڭىز, پاندەميا مەن داعدارىس القىمىنان الىپ تۇرعان 2021 جىلى 20 مىڭ قازاقستاندىق كولىكتەرگە ارنالعان «ادەمى ءنومىر» ءۇشىن جالپى سوماسى 6 ملرد-تاي تەڭگە جۇمساپتى. 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا بۇل ەكى ەسەدەي ارتىق كورسەتكىش. دەمەك الەمدى تىعىرىققا تىرەگەن ەكونوميكالىق قيىندىقتىڭ ءوزى قازاقستاندىقتاردىڭ «وزگەلەردەن دارالانامىن» دەگەن نيەتىنە كەدەرگى بولا الماپتى.
27 ناۋرىز, 2022
«جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى» اتتى باعدارلامالىق قۇجاتتا مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ اعىمداعى ىشكى جانە سىرتقى ساياسي احۋالعا تەرەڭ, ەگجەي-تەگجەيلى تالداۋ جاساۋ ارقىلى قوعامدا تۇبەگەيلى وزگەرىستەردىڭ قاجەتتىلىگىنە باسا نازار اۋداردى.
24 ناۋرىز, 2022
قالا قۇرىلىسىنا قاتاڭ ءتارتىپ قاجەت
كەيىنگى كەزدە نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارى تۇرعىندارىنىڭ وزدەرى تۇرىپ جاتقان كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ قاسىنان قوسىمشا قۇرىلىس سالۋعا قارسى نارازىلىق ءبىلدىرۋى جيىلەپ كەتكەنى ءمالىم. وسىعان وراي مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى بەرىك ءۋاليدىڭ حابارلاۋىنشا, جاقىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان مەگاپوليستەردىڭ اكىمدەرىنە قالا تۇرعىندارىنىڭ وتىنىشتەرىنە قۇلاق اسىپ, تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ جانىنان بيىك ۇيلەردى تىعىز سالۋدى توقتاتىپ, ولاردىڭ ورنىنا الەۋمەتتىك وبەكتىلەر, ساياباقتار مەن بالالارعا ارنالعان سپورت الاڭدارىن سالۋعا باسا ءمان بەرۋدى تاپسىرىپتى.
23 ناۋرىز, 2022
كەيبىر جاعدايدا كوشپەندىلەر تانىمىندا ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردى دا قازىناعا تەلۋ بار. دەمەك قازاقتىڭ قازىنا تۋرالى پالساپالىق بايلامى – قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, قوعامدىق دامۋدىڭ ۇستىندارىنا جاتاتىن ماتەريالدىق ءھام رۋحاني قۇندىلىقتار. ياعني جەتى قازىنا ءدال مىناۋ دەيتىندەي ناقتى توقتام جوق. بىراق بۇل ۇعىم حالقىمىزدىڭ ەجەلگى تانىمىنا سىڭىرىلگەن – «جەتى قابات كوك», «جەتى قابات جەر», ت.ب. تۇجىرىمدارى نەگىزىندە «جەتى» سانىنا تۇراقتاپ, باستى قۇندىلىقتاردى ءارتۇرلى جەتى جىككە بولگەنىنەن اڭعارۋعا بولادى.
20 ناۋرىز, 2022
ەل پرەزيدەنتىنىڭ پاراساتى مەن پايىمى, ءسوزى مەن ءىسى قابىساتىنىنا جۇرتشىلىقتىڭ كوزى جەتتى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىنداعى توقەتەر ءسوزى ۇزاق ۋاقىت نازاردان تىس قالعان قازاقى وڭىرلەردى توق قىلار قادامنىڭ باسى بولعاي. قايمانا قازاقتىڭ تىلەگى وسى. سەمەي, تالدىقورعان, جەزقازعان, قاپشاعاي ورتالىقتارى بولاتىن اباي, جەتىسۋ, ۇلىتاۋ جانە الماتى وبلىستارى سياقتى جاڭا اكىمشىلىك اۋماقتاردى قۇرۋ جونىندەگى ۇسىنىس شىن مانىندە بۇقارانى ءبىر سەرپىلتىپ تاستادى.
18 ناۋرىز, 2022
ءار حالىقتىڭ ءوز بەسىك جىرى بولادى. سول بەسىك جىرى – ۇلتتىق بولمىستى قالىپتاستىرۋدىڭ العاشقى فاكتورى. بالانىڭ بولمىسى, تابيعاتى, تانىم-تۇسىنىگى, دۇنيەنى قابىلداۋى مەن سەزىم-تۇيسىگى بەسىك جىرىنان باستاۋ الاتىنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. بەسىك جىرىندا سول حالىقتىڭ سالت-ساناسى, تاريحى مەن تاعدىرى, ارمانى مەن ءۇمىتى تۇرادى. دۇنيەدە بارلىق ۇلى مۋزىكالىق شىعارمالار, حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ تۋىندىلارى, ءتىپتى تانىمال اندەر دە بار ادامزات بالاسىنا ورتاق دۇنيەگە اينالىپ جاتادى. قازاقتىڭ ءانىن ءبىزدىڭ ديماش قۇدايبەرگەن ارقىلى قىرىق حالىقتىڭ ىڭىلدايتىنى سەكىلدى, ءبىز دە دۇنيە حالىقتارىنىڭ اندەرىن ايتىپ, تىڭداپ, كوڭىل باعىندا كوكتەم قۇستارىن سايراتىپ جۇرەمىز. تەك, بەسىك جىرى عانا ورتاق بولمايدى ەكەن. ءار حالىقتىڭ وزىنە عانا ءتان بەسىك جىرى بار, ول – سونىكى, جالعىز سونىكى.
17 ناۋرىز, 2022
بۇل جولداۋدىڭ كەزەكتى جولداۋلاردان وزگەشە بولعانى انىق. سوندىقتان تاريحي قۇجاتتا ەلىمىزدىڭ الداعى بىرنەشە جىلعى دامۋ ستراتەگياسى مەن بولاشاققا باعىتى ۇسىنىلدى دەۋگە تولىق نەگىز بار.
17 ناۋرىز, 2022
جىلقىنى اتىپ جىعۋعا دەيىن جەتتىك-اۋ...
ۇلى اباي ءوز زامانىندا كورشى جۇرتتاردىڭ تىنىمسىز قارەكەتىنە قاراپ, قامسىز جۇرگەن قازاعىنىڭ جايباراقات تىرلىگىنە قارنى اشىپ: «نە عىلىم جوق نەمەسە ەڭبەك تە جوق, ەڭ بولماسا كەتتىڭ عوي مال باعا الماي...» دەپ اشىنا جازعانى ءمالىم. سودان بەرى ءبىر جارىم عاسىردان اسا ۋاقىت وتسە دە حالقىمىز ءوز بويىنداعى كەرىتارتپا كەمشىلىكتەرىنەن ءالى تۇگەل ارىلىپ بولماعانى انىق.
15 ناۋرىز, 2022
رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىستى ەكىجاقتى, قارۋلى جانە ساياسي-يدەولوگيالىق سوعىس دەپ اتاۋعا بولادى. استارىندا ەكونوميكالىق قىزىعۋشىلىقتىڭ جاتقانى دا بەلگىلى.
14 ناۋرىز, 2022
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكى جىلدىڭ الدىندا «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋىندا «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋ جايلى ايتىپ: «ازاماتتاردىڭ بارلىق سىندارلى ءوتىنىش-تىلەگىن جەدەل ءارى ءتيىمدى قاراستىراتىن تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت», دەگەن بولاتىن. پرەزيدەنتىمىز جوعارىداعى ماسەلەنى جىلدىڭ باسىندا تاعى دا ەسكە سالىپ: ء«بىز حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت قۇرامىز. بۇل – اسىرا ايتقاندىق ەمەس. شىن مانىندە, مەملەكەت ءوز ازاماتتارىنىڭ پىكىرىن مۇقيات تىڭداۋى قاجەت» دەدى.
13 ناۋرىز, 2022
جالعىزسىراعان بالامەن سويلەسىڭىز
مىنا الاساپىران ومىردەن ءمان تابۋ, ءوز ورنىڭدى تابۋ بالا تۇگىلى, كەيدە ۇلكەن ادامدارعا دا وڭاي ەمەس. تاعدىردىڭ ءتۇرلى تالقىسىن جالعىزدىق كەشكەندە, تۇسىنىستىك تاپپاعاندا ەرەسەكتەردىڭ ءوزى دە كوتەرە الماي قالادى. جازمىشتىڭ قانداي سىناعى بولسا دا دەم بەرەتىن, سۇيەيتىن, جىگەرلەندىرەتىن جاناشىر بىرەۋدىڭ بولعانى اركىمگە كەرەك.
10 ناۋرىز, 2022
«ءولىم باردىڭ مالىن شاشادى...»
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىلعى «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا ۇلتىمىزدىڭ جاڭا بولمىسىن قالىپتاستىرۋ مىندەتىن العا قويىپ: «جاڭعىرعان قوعام جات ادەتتەردەن بىرتىندەپ ارىلۋى كەرەك. ىسىراپشىلدىق پەن داڭعازالىق قوعامنىڭ دا, ادامنىڭ دا ابىرويىن توگەدى. جاۋاپسىزدىق, نەمقۇرايدىلىق بۇكىل ەلدى قاسىرەتكە ۇشىراتادى. ال بوس سوزدىلىك پەن بوسپەلىك, ماقتانشاقتىق قوعامنىڭ دامۋىن تەجەيدى. بۇل تۋرالى ۇلى اباي «وڭكەي جالعان ماقتانمەن, شىننىڭ بەتىن بويايدى» دەپ اشىق ايتقان. بۇل ماسەلە بۇگىنگى تاڭدا دا وزەكتى بولىپ وتىر», دەگەن بولاتىن.
09 ناۋرىز, 2022
الاش قىزى عارىشقا قاشان ۇشادى؟
الەمگە ءماشھۇر ايگىلى ولكەنىڭ بايگىلى جۇرتى بولعان سوڭ, وزگەلەر جەتكەن بيىكتەن ءوزىمىزدى دە كورگىمىز كەلەدى. ازىرشە ءبىزدىڭ ەلگە باعىنباي تۇرعان بەلەستىڭ ءبىرى – قايسار قىزدارىمىزدىڭ عارىشقا جول سالا الماي جۇرگەنى. ءبىزدىڭ بۇرىمدىلار ءۇشىن عارىشتىڭ شىنىمەن الىس بولعانى ما؟
07 ناۋرىز, 2022
الەۋمەتتىك جەلىلەردە تۇڭعىش پرەزيدەنتكە جəنە ونىڭ وتباسىنا قاتىستى ءارتۇرلى پىكىر ايتىلۋدا. مۇنىڭ استارىندا وتكىر əلەۋمەتتىك مəسەلەنىڭ جاتقاندىعى بەلگىلى. ونىڭ ءتۇپ-تامىرى – تەڭسىزدىكتە.
06 ناۋرىز, 2022
كەشە ەلىمىزدىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا قابىلدانعانىنا وتىز جىل تولدى. بۇل – ەلىمىزدىڭ دۇنيەجۇزىنە تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە تانىلىپ, بيىك مىنبەردە تەرەزەسى تەڭ مۇشە رەتىندە مويىندالعان مەرەيلى مەزەتى. وسىعان وراي بۇۇ ارنايى دەكلاراتسيا جاريالاپ, ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىزعا جوعارى باعا بەردى.
04 ناۋرىز, 2022
ۇكىمەت مۇشەلەرى كىمدى تىڭدايدى؟
كوزى قاراقتى وقىرماننىڭ جادىندا بولار, وسىدان ەكى جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن «Egemen Qazaqstan»-دا (2019 جىلعى 10 جەلتوقسان) جاريالانعان «تەمىر جولدى جاعالاپ توپ بالا ءجۇر» اتتى ماقالادا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ارال اۋدانىنداعى سەكسەۋىل كەنتىن قاق جارىپ وتەتىن تەمىر جولدىڭ ءبىر جاعىندا تۇراتىن 360 وقۋشى كۇن سايىن مەكتەپكە 13 رەلستىڭ ۇستىمەن قاتىناپ, باستارىن بايگەگە تىگىپ جۇرگەنى سىنالعان بولاتىن.
03 ناۋرىز, 2022