وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» باعدارلامالىق ماقالاسىنداعى: ء«بىز ەڭبەك كۇشى كوپ وڭتۇستىك ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ سولتۇستىك جانە شىعىس ايماقتارعا قونىستانۋىنا قولايلى جاعداي جاساپ, وسى جۇمىستى نازاردا ۇستايمىز. بۇل – وتە وزەكتى ءارى ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى ماسەلە. بۇعان قوسا سوڭعى جىلداردا ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى باسەڭدەپ قالعان قانداستار كوشىن بارىنشا قولداپ, ولاردى جوعارىدا ايتىلعان وڭىرلەرگە ورنالاستىرۋدى جانداندىرامىز. بۇل ەكى ماسەلەنىڭ دە ستراتەگيالىق ماڭىزى بار. وعان كەزەكتى ناۋقان رەتىندە قاراۋعا بولمايدى. جەرگىلىكتى بيلىك مۇنداي جۇمىستاردى جوعارىعا كوپىرگەن اقپار بەرۋ ءۇشىن ەمەس, مەملەكەتتىك مۇددە جانە اعايىنعا شىنايى جاناشىرلىق تۇرعىسىنان جاساۋعا ءتيىس», دەگەن استارىندا اتان تۇيەگە جۇك بولارلىق تەرەڭ ماعىنا جاتقان پايىمى دا ويعا ورالادى. بۇل باعىتتا مەملەكەت تاراپىنان تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىرشاما ءىس تىندىرىلعانىمەن, سولتۇستىك قازاقستان جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارى تۇرعىندارى سانىنىڭ جىلدان-جىلعا كەمۋ ءۇردىسى ءالى تىيىلماعاندىعى الاڭداۋشىلىق تۋعىزباي قويمايدى. اسىرەسە ەل وڭىرلەرىنىڭ ىشىندە تۇرعىندارىنىڭ سانى ەڭ از بولىپ وتىرعان سولتۇستىك قازاقستاننىڭ – «قازاقستاننىڭ سولتۇستىك قاقپاسىنىڭ» تىم وسالدىعى – كوكىرەگى وياۋ, كوزى اشىق ازاماتتاردىڭ قايسىسىن بولسىن ويلاندىرارلىق جاعداي. راس, بۇل استىقتى ايماققا كەيىنگى جىلدارى مەملەكەت تاراپىنان ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن كەشەندى شارالار قولعا الىندى. بىراق ولاردىڭ ناتيجەسى ازىرگە كوڭىل كونشىتپەيدى. ماسەلەن, جۇمىس كۇشى ارتىق وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارىن ەرىكتى تۇردە قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن التى وبلىستىڭ ىشىندە تەك سولتۇستىك قازاقستاندا عانا 2019 جىلدان بەرى قونىس اۋدارۋشىلاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ قاناتقاقتى جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. الايدا «تەندەر» دەگەندى «جەڭدەر» دەپ قاعىس ەستيتىن كەيبىر شەنەۋنىكتەردىڭ تاراپىنان جول بەرىلگەن «باقىلاۋسىزدىقتىڭ», ء«وز قىزمەتىنە سالعىرت قاراۋشىلىقتىڭ» سالدارىنان بۇل يگى باستاما قونىس اۋدارۋشى اعايىنداردىڭ ءبارىن بىردەي قۋانتپاي, ء«اپ-ادەمى ءان ەدى, پۇشىق شىركىن قور قىلدىنىڭ» كەبىن كيگەندەي بولىپ تۇر.
ناقتى ايتساق, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتى بىلتىر جۇرگىزگەن تەكسەرىستىڭ ناتيجەسىندە, سولتۇستىكقازاقستاندىق شەنەۋنىكتەر جوعارى جاققا بەرگەن اقپاردا 2019-2020 جىلدارى قونىس اۋدارۋشىلار ءۇشىن قۇرىلىس ۇيىمدارىنان 1 035 تۇرعىن ءۇي ساتىپ الىندى دەپ كورسەتكەنمەن, ءىس جۇزىندە 1 003 ءۇي عانا ساتىپ الىنعانى, سونىڭ ىشىندە 385 ءۇي نەمەسە 38,4 پايىزى قونىستاندىرىلماعانى اشكەرەلەنگەن. ال جامبىل اۋدانىنىڭ قۇرىلىس ءبولىمى بىلتىر جالپى سوماسى 80 ميلليون تەڭگەگە تولىق سالىنىپ بولماعان, ادام تۇرۋعا جارامايتىن 10 ءۇيدى «كوزجۇمبايلىقپەن» ساتىپ العان. جاڭادان سالىنعان كوپتەگەن ءۇيدىڭ ساپاسىنىڭ ناشارلىعىن كورگەن قونىس اۋدارۋشىلار ولاردان باس تارتقان. كىرگەن باسپانالارىنىڭ قىستا سالقىندىعىن ايتىپ, شاعىمدانىپ جۇرگەن اعايىندار دا از ەمەس.
توق ەتەرىن ايتساق, قىزىلجار وڭىرىنە قونىس اۋدارۋشىلارعا ارنالعان تۇرعىن ۇيلەر سالۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبا ءوزىن اقتادى دەۋ قيىن. ەلىمىزدىڭ قۇرىلىس سالاسى ءارتۇرلى قيىندىققا تاپ بولعان قازىرگى جاعدايدا بۇل جوبانى ودان ءارى جالعاستىرۋدىڭ ورىندىلىعى دا كۇمان تۋعىزادى. ويتكەنى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاپ كەتۋىنە بايلانىستى جەكە تۇرعىن ءۇيدى بىلتىرعىداي 8 ميلليون تەڭگەگە سالۋ نەعايبىل. سوندىقتان دا قونىس اۋدارۋشىلاردى تۇرعىنجايمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ بالامالى جۇيەسىن قاراستىرعان ءجون. ول – قايتالاما نارىقتاعى تۇرعىن ۇيلەردى كونكۋرس ارقىلى ساتىپ الۋ. ايتالىق, سقو-نىڭ قازاقتار قالىڭ قونىستانعان ءۋاليحانوۆ اۋدانىنىڭ ورتالىعى – كىشكەنەكول اۋىلىندا قازىر 70 شاقتى ءۇي بوس تۇر. وزگە ەلدى مەكەندەردە دە ساتىلاتىن باسپانا بارشىلىق. بۇل ءتاسىل الدەقايدا ارزانعا تۇسەرى, ءارى قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ كوڭىلىنەن شىعارى انىق.
