قوعام • 15 ناۋرىز، 2022

جىلقىنى اتىپ جىعۋعا دەيىن جەتتىك-اۋ...

541 رەت كورسەتىلدى

ۇلى اباي ءوز زامانىندا كورشى جۇرت­تار­دىڭ تىنىمسىز قارەكەتىنە قاراپ، قام­سىز جۇرگەن قازاعىنىڭ جايباراقات تىر­لىگىنە قارنى اشىپ: «نە عىلىم جوق نە­مەسە ەڭبەك تە جوق، ەڭ بولماسا كەتتىڭ عوي مال باعا الماي...» دەپ اشىنا جاز­عا­نى ءمالىم. سودان بەرى ءبىر جارىم عاسىر­دان اسا ۋاقىت وتسە دە حالقىمىز ءوز بو­يىن­داعى كەرى­تارتپا كەمشىلىكتەرىنەن ءالى تۇگەل ارىلىپ بولماعانى انىق.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى 8 اقپاندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە: «ادال ەڭبەك ەتۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت. وكىنىشكە قاراي، كەيدە جۇرت، اسىرەسە جاس­تار ماڭداي تەرىن توگىپ، جۇمىس ىستەگىسى كەلمەيدى. اۋىردىڭ ۇستىمەن، جەڭىلدىڭ استىمەن جۇرگەندى ءجون كورەدى. ويتكەنى ولار بىزدە ادال ەڭبەك لايىقتى باعالانبايدى دەپ ويلايدى. جاستار باستىقتار مەن اۋقاتتىلارعا جاقىن جۇرەتىن ءتۇرلى الاياق­تار­دىڭ، جەمقورلاردىڭ شالقىپ ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن كورىپ وتىر. ءتىپتى سولارعا قاراپ بوي تۇزەيتىن بولدى. قوعامدا تا­بىس­قا جەتۋدىڭ توتە جولى وسى دەگەن قاتە تۇسىنىك ورنىعۋدا. وعان قوسا تاعى ءبىر جاعىمسىز ءۇردىس بار. كەيبىرەۋلەر ادال ەڭبەكپەن جەتىستىككە جەتەتىن مۇمكىندىك جوق ەكەنىن كورگەن سوڭ ەش ارەكەتسىز قول قۋسىرىپ وتىرادى. جۇمىس ىستەۋدىڭ ورنىنا جاقىندارىنا دا، مەملەكەتكە دە ماسىل بولۋدا. وزىنە جاردەماقى مەن جەڭىلدىك تالاپ ەتىپ، الاقان جايۋدان ارلانبايدى. ءتىپتى جەرگىلىكتى بيلىككە قوقان-لوقى كورسەتۋدەن دە تايىنبايدى. ۇلتتى جەگىدەي جەيتىن وسى كەسەلدەر ەلىمىزدى كەرى تارتۋدا. مينيستردەن مالشىعا، قارجىگەردەن قارا جۇمىسشىعا دەيىن ارقايسىمىز بۇل تۋرالى تەرەڭ ويلانۋىمىز كەرەك. ءتيىستى قورىتىندى جاساپ، دۇرىس ارەكەت ەتۋىمىز قاجەت. سوندا عانا ءبىز وركەنيەتتى قوعام قۇرا الامىز»، دەدى.

راسىندا دا، عۇلاما اقىن بابامىزدىڭ «ەسەكتىڭ ارتىن جۋساڭ دا مال تاپ» دەپ ەڭبەككە ۇندەپ كەتكەن ۇلكەن وسيەتىن ومىرلىك قاعيداتىنا اينالدىرعان اعايىندارىمىز كوپ دەۋ قيىن. اسىرەسە، اۋىلدى جەرلەردە.

وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا قاراستى ءۋاليحانوۆ اۋدانىنىڭ ورتالىعى – كىشكەنەكول اۋىلىندا اۋدان اكىمىنىڭ تۇرعىندار الدىندا ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋىنە باردىق. سوندا وسى جيىنعا ارنايى كەلىپ، قاتىسىپ وتىرعان وبلىس اكىمىنە ءبىر ايەل: ء«بىزدىڭ كوشەدە تۇراتىن ادامداردىڭ سيىرلارىن باعاتىن باقتاشى تابىلماي، كۇندە قيىندىق كو­رىپ ءجۇرمىز. ءسىز وسى ماسەلەنى شەشۋگە كومەكتەسىڭىزشى...» دەپ قيىلا ءوتىنىش ايتتى. ءوڭىردىڭ ءبىرىنشى باسشىسى دەرەۋ كىشكەنەكول اۋىلىنىڭ اكىمىن ورنىنان تۇرعىزىپ: «وسى اۋىلدا قانشا جۇمىسسىز بار؟»، دەپ سۇرادى. «200 ادام جۇمىسسىز ءجۇر»، دەپ جاۋاپ بەردى ول. «سول 200 ادامنىڭ ىشىنەن ءبىر باقتاشى بولعىسى كەلەتىن كىسى شىق­پاسا، وندا سىزدەر مالدى جايىلىمعا شىعارىپ باقپاي-اق قويىڭىزدار، جاپوندار سياقتى قورادا باعىڭىزدار...» دەپ ازىلدەپ، جۇرتتى كۇلكىگە قارىق قىلدى وبلىس باسشىسى. بىراق ارادا ءبىر اپتا وتەر-وتپەستە جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرا الماعانى ءۇشىن اۋدان اكىمىن قىزمەتىنەن بوساتتى.

قازىر دە تەرىسكەي وڭىرلەردەگى كوپتەگەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندە باقتاشى، شوپان، جىلقىشى تابۋ وڭاي ەمەس. اسىرەسە، جىلقىشىلار تاپشى. انا ءبىر جىلدارى مال ۇرلىعى بەلەڭ الىپ تۇرعان كەزدە قاپيادا باعىپ جۇرگەن جىلقىلارىنان ايىرىلىپ قالعان تالاي جىلقىشى ءتيىستى سوت شەشىمىنە سايكەس مال يەلەرىنە جوعالعان مالدارىنىڭ قۇنىن تولەي الماي، قاتتى قينالعانىن، ءتىپتى قايسىبىرى سول سەبەپتى وزىنە قول جۇمساعانىن بىلەمىز. سونى ەستىپ، جادىنا تۇيگەن جاستار جاعى جىلقىشىلىقتان ات-توندارىن الا قاشاتىن بولعان.

ال اتاكاسىبىمىزدى ارداقتاي الماۋى­مىز­دىڭ سالدارىنان باسقا دا كەلەڭسىزدىكتەر تۋىن­داپ جاتىر. بىلتىر باتىس وڭىرلەردە ۇيىم­داسقان ۇرىلار دالادا جايىلىپ جۇرگەن جىلقىلاردى مىلتىقپەن اتىپ ءولتىرىپ، سو­يىپ، باسىن، ىشەك-قا­رى­نىن، تەرىسىن يت-قۇسقا قال­دىرىپ، تەك ەتىن عانا الىپ كەتكەنىن ەستى­گە­نىمىزدە جاعا­مىز­دى ۇستاعان ەدىك. جۋىردا الەۋ­مەتتىك جە­­لىدەن سوعىمدىق جىل­قىنى اتا داس­تۇ­­­رى­­مىزبەن اياقتارىن بايلاپ، جەرگە جى­عىپ بارىپ باۋىزداۋدىڭ ورنى­نا، قاق ماڭ­دايىنان مىلتىقپەن اتىپ قۇ­لاتقان اعا­يىن­داردى كورىپ، ازا بويى­مىز قازا بولدى. قاسيەتتى قامبار اتا تۇ­لى­گىن قاس­تەر­لەپ وسكەن قازاعىمىزدىڭ وسىن­داي ماس­قا­را­شى­لىققا دەيىن جەتكەنى قا­بىر­عا­مىز­دى قايىستىرارلىق جاعداي ەمەس پە؟!

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا تروللەيبۋس ورتەندى

وقيعا • 24 ماۋسىم، 2022

تۇركپا-نىڭ اتاۋى وزگەرەدى

پارلامەنت • 24 ماۋسىم، 2022

ۇقساس جاڭالىقتار