پىكىرلەر
ترانزيتتىك الەۋەتتى ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەت
2017 جىلدىڭ قازان ايىندا وتكەن قىتاي كومپارتياسىنىڭ ءحىح سەزىندە قىتاي ءسوتسياليزمىنىڭ ەرەكشەلىگى سي ءتسزينپيننىڭ يدەياسىمەن ۇشتاستىرىلىپ, ءداۋىردىڭ جاڭا كەزەڭىنە ءوتۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى.
07 ناۋرىز, 2018
بۇگىنگى كينوەكران: قايداسىڭ, قازاق ءتىلى؟
ءدال قازىرگى ءبىزدىڭ كينوەكرانىمىزعا قازاق ءتىلىنىڭ ەش قاتىسى جوق سەكىلدى. اتالۋى قازاقشا, كەيىپكەرى قازاق تىلىندە سويلەيتىن فيلم كۇننەن كۇنگە ازايىپ بارادى. بۇل ءتىپتى قالىپتى جاعدايعا اينالعانى سونشالىق, كۇندەردىڭ كۇنىندە قازاق تىلىندە تۇسىرىلگەن دۇنيەنى شام الىپ ءجۇرىپ ىزدەسەك تە تاپپاي قالامىز با دەگەن كۇدىكتى وي تۋا باستادى. راسىندا دا, كينوەكرانىمىز قازاق تىلىمەن قوش ايتىسۋعا شىنداپ بەل بۋعانى ما؟..
06 ناۋرىز, 2018
«...بىرلىك قانداي ەلدە بولادى, قايتسە تاتۋ بولادى – بىلمەيدى. قازاق ويلايدى: بىرلىك ات ورتاق, اس ورتاق, كيىم ورتاق, داۋلەت ورتاق بولسا ەكەن دەيدى. ولاي بولعاندا, بايلىقتان نە پايدا, كەدەيلىكتەن نە زالال؟.. وسى ما بىرلىك؟ جوق, بىرلىك – اقىلعا بىرلىك, مالعا بىرلىك ەمەس. مالىڭدى بەرىپ وتىرساڭ, اتاسى باسقا, ءدىنى باسقا, كۇنى باسقالار دا جالدانىپ بىرلىك قىلادى. بىرلىك مالعا ساتىلسا, انتۇرعاندىقتىڭ باسى وسى. اعايىن الماي بىرلىك قىلسا كەرەك...». بۇل – ابايدىڭ ءسوزى.
06 ناۋرىز, 2018
تاپ وسى ناۋرىزدا قىرقا-بەلى قىراۋلى, قارلى قىستىڭ ىزعارلى لەبى لەزدە توڭمويىن قالىبىنان تانىپ, توپىراق توڭى ءجىپسىپ, مايدا سامال ماڭدايدى وبەدى. كوكتەم – كوركەم-اۋ!
05 ناۋرىز, 2018
سايلاۋ وتكىزۋدىڭ باستى سەبەپتەرى
وسى جىلدىڭ 11 ساۋىرىندە ازەربايجاندا كەزەكتەس تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتەدى. ءاسىلى بۇل ەلدە سايلاۋ بيىلعى جىلدىڭ قاراشاسىندا ءوتۋى ءتيىس ەدى. بىراق بيلىك پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن جارتى جىل بۇرىن وتكىزۋدى ۇيعارعان. ال ساياسي ناۋقاننىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەندەر كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتكىزۋ بىرقاتار سەبەپتەرگە بايلانىستى ەكەنىن العا تارتادى.
05 ناۋرىز, 2018
كەڭەس وداعىنداعى 30-شى جىلداردىڭ سوڭى مەن 40-شى جىلدىڭ ورتاسىندا بولعان قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان حالىقتىڭ نەگىزگى بولىگى بىزگە توعىتىلدى.
02 ناۋرىز, 2018
سوڭعى جىلدارى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى مەكەمەلەرىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا سىن ايتۋشىلار كوبەيگەنى جاسىرىن ەمەس. سونىڭ ءبىرى دارىگەرلەردىڭ اۋىرىپ الدىنا كەلگەن ادامدى بىرىنەن-بىرىنە سىلتەپ, ساندالتۋىنا قاتىستى. قازىر قاي ەمحاناعا بارساڭىز دا توپىرلاعان ادامدى كورەسىز. ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بۇل سالاداعى كورسەتكىشتەردىڭ جاقسارىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. ەندەشە كەزەكتىڭ ازايماۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟
02 ناۋرىز, 2018
سول كۇنى الماتىدا ءبىزدىڭ انا تىلىمىزگە سوندايلىق شىنايى قۇرمەت كورسەتىلدى, ءسىز بىلەسىز بە؟!. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قازاقستاندا تۇڭعىش اشىلعان وكىلدىگىنىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەيتوي-جيىنى ءوتىپ جاتقان... سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ پەن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەكتىڭ بۇۇ-نىڭ قىزمەت تىلىندە, ياعني اعىلشىن تىلىندە ەركىن سويلەي الاتىندىقتارىنا ەشكىمنىڭ دە كۇمانى بولماسا كەرەك-ءتى. بىراق جاڭا قازاقستاننىڭ بىلىكتى بۇل ازاماتتارى مىنبەگە شىققاندا مەملەكەتتىك تىلدە, قازاق تىلىندە توگىلتىپ بايانداما جاسادى.
01 ناۋرىز, 2018
قازاق وسىنداي جاعىمسىز قاسيەتتەردەن قاشان ارىلار ەكەن؟ اتى «قازاقتاردى» مەنشىكتەۋگە ۇمتىلۋ ءوزىن اينالاسىنا, باسقالارعا مويىنداتا الماي جۇرگەندەردىڭ تىرلىگى. السىزدەردىڭ ارەكەتى. جەتىستىكتەرىمەن ءتامام جۇرتتى تاڭعالدىرىپ جاتقان جان بولسا, ونىڭ قازاققا قاتىسى بار-جوعىن تۇگەندەپ, اتا-باباسىنىڭ, بولماسا اناسىنىڭ ارعى تەگىن قازبالاپ, قازاققا اكەلىپ تەلۋگە جانتالاسىپ باعامىز. قۇددى سودان قازاقتىڭ ابىرويى اسقاقتاپ, تورتكۇل دۇنيە الاشتىڭ اياق استىندا جاتاتىن سەكىلدى.
28 اقپان, 2018
تۋريزم ماسەلەسى سانادا تۇلەسە, قانە!
ءتۋريزمدى تۇرلەندىرگەندەر, ىڭعايىنا كەلتىرگەندەر, ءتىپتى جوقتان بار جاساپ, جايناتىپ جىبەرگەندەر, ەڭ باستىسى قالاۋىن كەلتىرىپ, ەسەبىن تاپقاندار, ەكى ەمەس بىرنەشە رەت اسايتىن دارەجەگە جەتكەنىن ەستىپ, ءبىلىپ ءجۇرمىز. قازىر تۋريزمنەن تۇسەتىن تابىس مۇناي مەن گاز, مەتاللۋرگيادان كەيىنگى ورىندا ەكەن. بۇل – جەر قازىپ, كەن قوپارماي-اق, ەگىن ەگىپ, سۋارماي-اق مول اقشاعا كەنەلۋگە بولادى دەگەن ءسوز.
27 اقپان, 2018
تۇراقتى تىركەستەر ءھام بۇگىنگى تۇرمىس تالابى
كەيدە الميساقتان ايتىلىپ كەلە جاتقان تۇراقتى تىركەستەردىڭ كۇنى بۇگىنگە دەيىن كۇن تارتىبىنەن تۇسپەگەنى بىلاي تۇرسىن, زامان تالابىنا وراي وزەكتىلىگى ارتا تۇسكەنىن بايقاۋعا بولادى. ماسەلەن, تۇككە تۇرماستاي كورىنەتىن ۇساق-تۇيەكتىڭ ءوزىن كادەگە جاراتىپ, بولماشى جەردەن تابىس تاباتىن ەپتى ادامدارعا, ساراڭداۋ ادامدارعا ءبىزدىڭ قازاق «جۇمىرتقادان ءجۇن قىرىققان», «قارا سۋدان قايماق ايىرعان» دەپ انىقتاما بەرىپتى.
27 اقپان, 2018
بالانىڭ قۋانىشىنا شاتتانعان اتا-انانىڭ تۋعان پەرزەنتىنەن مالى تۇگىل شىبىن جانىن دا اياپ قالماسى انىق. «ايتا-ايتا التايدى, جامال اپاي قارتايدى» دەمەكشى, توي تۋرالى اڭگىمە ءجۇدا كوپ. ءتىپتى قازىر تىم داڭعازالىققا ۇرىنباس ءۇشىن جەر-جەردە مۇنىمەن تىكەلەي اينالىساتىن بەلسەندىلەر پايدا بولا باستادى. جاقىندا توي وتكىزۋ ۇلگىلەرىنىڭ سونداي جاڭادان جازىلعان ستسەناريلەرىنىڭ بىرىمەن تانىسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. الگى جاناشىر بۇل يدەيانىڭ قالاي تۋعانىن ايتىپ بەردى.
26 اقپان, 2018
قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العالى بەرگى سىرتقى ەكونوميكالىق ساياساتتاعى باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىمەن (ەىدۇ) ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى تىعىز ورناتىپ, ونى جۇيەلى تۇردە دامىتۋ بولىپ تابىلادى. سول سەبەپتەن, ەلىمىز العاشقى كۇننەن ءوز دامۋ جولىندا نارىقتىق ەكونوميكانى تاڭداپ, مەملەكەتىمىزدە جەكەمەنشىك كەپىلدىگىن ورناتىپ, ەكونوميكا زاڭدىلىقتارىمەن ءجۇرىپ كەلەدى.
26 اقپان, 2018
ماسەلە زاماندا ەمەس, ادامدا...
ادامنىڭ ازاماتتىعى, جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى قاي كەزدە دە كەڭىنەن ءسوز بولادى ەمەس پە؟ سونداي اڭگىمە بارىسىندا كەيبىرەۋلەر اڭگىمە ارقاۋىنا اينالعان جاندارعا ايانىش ءبىلدىرىپ, «ولار ساتقىندىق جاسايىن دەدى دەيسىڭ بە, امالدىڭ جوقتىعىنان جاسادى عوي, بارىنە زامان كىنالى» دەگەنى بار-تىن. سوندا ۇشىعا اپام بىلاي دەگەن ەدى: «كۇن دە ورنىندا, سول باياعىشا شىعادى, سول قالپىندا باتادى. اي دا ورنىندا سول بۇرىنعىشا تۋادى. وزگەرسە ادامنىڭ پەيىلى, نيەتى وزگەرگەن. زامانعا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەۋدىڭ ءجونى جوق...».
23 اقپان, 2018
ەفيردە بەيباستاقتىققا نەگە جول بەرىلەدى؟
اۋە تولقىنىنان حابار تىڭداپ وتىرمىن. اڭگىمە بويتۇمار جايىندا وربۋدە. راديو حابارىن جۇرگىزۋشى الەمگە تانىمال ادامداردىڭ بويتۇمار رەتىندە نەنى ۇستايتىنىن ايتا كەلە كەمەرون ديازدى مىسالعا الدى.
23 اقپان, 2018
دامۋ ءۇشىن ادىلدىك اۋاداي قاجەت
ادىلدىك قاشاندا ادامزاتتىڭ ارمانى بولىپ كەلەدى. جاسىراتىنى جوق, كەيدە ءبىر ۇجىم تۇگىلى, ءبىر وتباسىنىڭ وزىندە ادىلدىك كەمشىن قالىپ جاتادى. وسىنداي جاعدايدا ونىڭ تۇتاس مەملەكەتتە ورناۋى ورىندالماس ارمانداي كورىنەتىنى راس.
22 اقپان, 2018
كونفەسسياارالىق ديالوگتىڭ قازاقستاندىق الاڭى
اتاقتى امەريكالىق ساياساتتانۋشى سامۋەل حانتينگتون 1996 جىلى ءوزىنىڭ الەمدىك عىلىمي قوعامداستىق اراسىندا كەڭ تالقىلاۋعا تۇسكەن «وركەنيەتتەر قاقتىعىسى جانە الەمدىك ءتارتىپتىڭ ترانسفورماتسياسى» اتتى كىتابىن جارىققا شىعاردى.
22 اقپان, 2018
وسىنىڭ الدىندا گازەت بەتىندە جاريالانعان «باي بولساڭ, حالقىڭمەن بول!» اتتى ماقالامىزدا («ەگەمەن قازاقستان», 09.02. 2018 جىل) مەنشىك يەلەرىنىڭ ەلىمىزدەن استىرتىن جولدار ارقىلى شىعارىپ اكەتىپ جاتقان كاپيتالىنىڭ ءتۇبى ولارعا قايىر بەرمەيتىندىگىن, قازىرگى كۇنى باتىس الەمىندە ءجۇرىپ جاتقان ساياسي-ەكونوميكالىق ۇدەرىستەردىڭ ەكپىنىمەن بۇل قارجىلار سول جاقتىڭ وزىندە ەرتە مە, كەش پە, قاقپانعا تۇسىرىلەتىندىگىن, ال ونىڭ يدەولوگياسى قازىردىڭ وزىندە ءازىر ەكەندىگىن جازعان ەدىك.
21 اقپان, 2018
ەلشىل قايراتكەر سماعۇل سادۋاقاس ۇلى «سارسەنبەك» اتتى رومانىندا (1922) باس قاھارماندارىنىڭ اۋزىنان «قازاق نەشە جىلدا ناعىز جاپونياداي بولادى», «قازاق جاپونيا سەكىلدى بولۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ ەلدىگى وزىندە بولۋ كەرەك», «مىڭداعان, ميلليونداعان قازاقتار جۇمىسشى بولىپ ىستەسە, ءوز جەرىنىڭ بايلىعىنىڭ راحاتىن كورگەن ەمەي نەمەنە؟! بۇل دەگەنىڭ ادام ايتقىسىز جاڭارۋ بولار ەدى» دەيتىن پىكىرلەر ايتقىزادى. ەل كەلەشەگىنىڭ مۇباراك جولىن مەڭزەگەن نۇسقا ءسوز دەپ قابىلداعان دۇرىس.
21 اقپان, 2018
جۇزدىك قۇرىلىمدا رۋلىق ۇلەس جوق
جاقىندا تانىمال انتروپولوگ-اكادەميك ورازاق سماعۇلوۆتىڭ «قازاق حالقىنىڭ شىعۋ تەگى» اتتى ەڭبەگى جارىققا شىقتى. تۋىندىدا قازاق حالقى وسىدان قىرىق عاسىر بۇرىن ەۋرازيا دالاسىندا دارا ەتنوس رەتىندە قالىپتاسقانى فيزيكالىق انتروپولوگيا ارقىلى دالەلدەنىپتى.
20 اقپان, 2018
