13 ناۋرىز، 2018

كوڭىلدەن سۋ ىشكەن كوڭىل

666 رەتكورسەتىلدى

ادام كوڭىلى. حالىق «كوڭىل كو­ڭىل­دەن سۋ ىشەدى» دەيدى. پارقىنا جەت­سەڭ وتە شىنايى، ادامداردىڭ قا­رىم-قاتىناسىنىڭ قالتارىسسىز، قال­تقىسىز پەيىلىنىڭ ايناسىنداي كو­رىنەتىنى اقيقات. ول راسىندا وتە نا­زىك، ءبىر اتىم ناسىبايدان قالاتىن، ءسال ءبىر ىقىلاس بىلدىرۋمەن كو­تەرىپ جىبەرۋگە دە، باي­قاماي كىربىڭ ۇيالاتۋعا دا بولاتىن ءاربىر پەندەنىڭ جۇرەگىندەگى وزىنشە ءبىر الەم.

قالا تۇرعىندارىنىڭ جۇيكەلەرى تىم جۇقا كەلەدى. ولاردا ءبارى اسىعىس، اسىقپاسا جانە بولمايدى، ۋاقىت، تىر­­شىلىك اعىمىنان كەشەۋىلدەسەڭ ءبىراز نار­سەدەن قاعىلاسىڭ. بارار جەرىمە، جۇ­مىسىما كەشىگۋىم، قالىپ قويۋىم مۇمكىن دەپ ونسىز دا تاپشى ۋاقىتىن ەسەپتەپ، العا ارتىق مينۋتتارىن سالىپ شىقسا دا، كوشەدە كەپتەلەككە تىرەلەدى. كەيبىرەۋلەر قاتتى اسىعىستىقتان با، الدە ءوزىنىڭ ەپتىلىگىن، پىسىقتىعىن كور­سەتكىسى كەلە مە، وزگەمەن ەسەپتەسپەي، قى­سىلماستان كولىگىڭدى كەس-كەستەپ، اپات­تى جاعداي تۋعىزىپ، ونسىز دا كەرنەپ، سىنىپ كەتەيىن دەپ تۇرعان جۇيكەنى ودان سايىن شىتىناتادى. اۋپىرىمدەپ دىت­تەگەن جەرىڭە جەتىپ، ءتيىستى ورىننان كور­سەتىلەتىن قىزمەتىڭدى الايىن دەسەڭ ون­دا دا ءتۇرلى قاباق الدىڭنان شىعادى. اي­تەۋىر، سەتىنەپ، كەنەۋى كەتىپ، كوپشىگى قي­سايىپ، اتتان اۋدارىپ تاستايتىنداي كۇي­دە تۇرعان تىرلىك.

الايدا كەيدە سونداي كوڭىلسىز كەيىپ­تى ۇمىتتىرار، جاقسى ۇيىمداسقان ىس­كە كەزىككەندە كوڭىلىڭ ءوسىپ قالادى. اسى­رەسە بانك، دۇكەن، حالىققا قىزمەت كور­سەتۋ ورتالىقتارى، ۆوكزال، كوپشىلىك تا­ماقتاناتىن ورىندار، قوعامدىق كو­لىك ءتارىزدى جالپى جۇرتشىلىقپەن كۇن­بە-كۇن قويان-قولتىق قىزمەت ات­قا­راتىن ورىندارداعى ادامداردىڭ ءوز جۇمىستارىنا، كەلۋشىلەرگە دەگەن كوز­قاراستارىنا، باسشىلارىنىڭ ۇيىم­داس­تىرۋشىلىق قابىلەتىنە دە كوپ دۇنيە بايلانىستى. كەيبىرەۋىنەن كوڭىلىڭ وسسە، كەيبىرىنەن قابارجىپ، سالىڭقى قاباقپەن كەيىپ شىعاسىڭ.

ەلوردانىڭ قوعامدىق كولىكتەرىنىڭ قىز­مەت كورسەتۋىنىڭ ءبىرشاما جاقسارعانىن اي­تا كەتۋ كەرەك. كوندۋكتورلار ۇلكەن كىسى، بالا كوتەرگەن ادام، مۇگەدەك جان كىرسە جاستارعا سىپايى تۇردە «ورىن بەرىڭىز» دەپ ەسكەرتىپ جاتادى. «نۇر­لى جول» ۆوكزالىنداعى قىزمەت تە كوڭىل­دەن شىققانداي. مۇندا مۇمكىندىگى شەك­تەۋلى، ءيا بولماسا ناۋقاس ادامدارعا قىز­مەت كورسەتەتىن ارنايى ادامدار بار. قول­ارباعا وتىرعىزىپ، ۆاگونىڭىزعا اكە­لىپ، بيلەت العان ورىنعا جايعاستىرىپ العىس الىپ جاتادى. انىقتاما بيۋروسى، دارەتحانا، تەلەفون قۋاتتاۋ سياق­تى بىرقاتار قاجەتتىلىكتەرگە تەگىن قىز­مەت كورسەتىلەدى ەكەن. باعىتىڭنان جا­ڭىلىپ، جول تاپپاي قالساڭ سىپايى با­عىت بەرۋشى قىزمەتكەرلەر جانە تۇر. ار­قانىڭ قىسىندا توڭدىرمايتىن، جىلى ايالداما، قالاساڭىز تاكسيلەر 3-ەتاجدان-اق الىپ كەتەدى. ءبىر قادامى مىڭ شاقىرىمداي كورىنەتىن اتا-اجەلەر ءۇشىن ءتىپتى جاقسى ويلاستىرىلعان دۇنيە. كوڭىل جايلانىپ، كەلۋشى دە، شىعارىپ سالۋشى دا ۆوكزالدان كوڭىلدى كۇيمەن شىعىپ جاتادى.

جۋىردا استانا قالاسىنىڭ تۇرعىن ءۇي باسقارماسىنا بارىپ، بىرنەشە اي ءوتىپ كەتكەن قاعازداردى كوتەرۋ قاجەت بول­عان. كەلگەن شارۋانى مۇقيات تىڭداپ، قا­زىر تەكسەرىپ كورەيىن دەگەن قىزمەتكەر بول­مەسىندەگى قاعازدارىن قاراپ ەدى، ىزدەگەن قۇ­جات تابىلمادى. «وتىرا تۇرىڭىزدار، باس­قا بولىمنەن قاراستىرايىن» دەگەن ول ارا­دا 7-8 مينۋتتاي ۋاقىت وتكەندە بۋدا قا­عازدى كوتەرە بولمەگە كىرىپ، شۇقشيا وتىرىپ قاجەت قۇجاتتى قولىمىزعا بەرىپ، بۇدان كەيىن نە ىستەۋ قاجەتتىگىن سىپايى تۇردە ءتۇسىندىرىپ بەرگەن. قۇجاتتى تاۋىپ بەرگەنىنە قوسا، كەلۋشىگە دەگەن ءىلتيپاتىنا ريزا بولىپ، ەسىمىن سۇرعان ەدىك. اتى – ءاليا، تەگى – مۇساتاەۆا ەكەن.

ساۋدا ورتالىعىن ارالاپ ءجۇرىپ، ءبىر بۋتيكتىڭ جانىنان وتە بەرگەنىمدە ىشىنەن سويلەي شىققان تۇتىنۋشى نازارىمدى اۋداردى. مەنىڭ قاراپ قالعانىمدى كورىپ: «تىگىنشىگە رازى بولىپ كەلە جاتىرمىن. وتكەندە كويلەك الىپ، سونى قىسقارتايىن دەسەم، كويلەكتىڭ جارتى باعاسىن سۇرايدى. ال مىنا شەبەر ارزانعا قىسقارتىپ بەرەتىن بولعاسىن كويلەكتى قالدىرىپ كەتكەنمىن. كەشە تەلەفون ءنومىرىڭىزدى جازىپ كەتىڭىز دەگەن. سويتسەم، ۇيگە دايىن بولدى، الىپ كەتۋىڭىزگە بولادى دەپ ءوزى قوڭىراۋ سوق­تى. كويلەگىمدى كيىپ كورسەم، «قۇر استىنان قىسقارتسام جەلبىرشەكتەرى بىردەي بول­ماي قالار دەپ، ءار قاتارىنان ەكى سانتيمەتردەن الدىم»، دەيدى. قالاي ريزا بولمايسىڭ، مەنىڭ كوڭىلىمدەگىدەن دە ادەمى ەتىپ جاساپ قويىپتى»، دەيدى. تۇتىنۋشىعا جاقسى ءبىر كوڭىل سىيلاعان سول كىسىنى كورگىم كەلىپ كەتكەن. ەش جۇ­مىسىم بولماسا دا تىگىنشى بۋتيگىنىڭ ىشى­نە كىردىم. قاراپايىم قازاق ايەلى، سىپايى امانداسىپ شارۋامدى سۇرادى. جاي كىر­گەنمىن، جۇمىسىڭىزدىڭ بەرەكەسىن بەر­سىن، ريزا بولىپ شىققان كليەنتىڭىزدى كورىپ، كەلەسىدە تىگىنشى قىزمەتى كەرەك بولسا سىزگە كەلەيىن دەپ، تانىسىپ ءجون سۇراستىم. ەسىمى راۋشان ەكەن.

حالقىمىزدا «قوناق كەل دەمەي كەلە­دى، كەت دەمەي كەتەدى» دەگەن ماقال بار. سو­نى قىزمەت كورسەتۋشىلەرگە قاراتا ايت­سا دا بولعانداي. ءوز جۇمىسىن ادال ات­قارىپ، كليەنتىنىڭ كوڭىلىن تابۋدى وي­لاعان راۋشان ءتارىزدى ماماندار ءبىر تاپسىرىس ورىنداۋ ارقىلى وزدەرىنە كەلەتىن جانداردىڭ كوبەيۋىنە جول سالىپ، العىس الىپ، ءىسىن وركەندەتەدى. ال شاقىرساڭ كەلتىرە المايتىن داياشىسى بار، ەرىنە قيمىلدار ساتۋشىسى بار جەرگە كىمنىڭ قايتىپ بارعىسى كەلسىن.

انار تولەۋحانقىزى،
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار